Qursaq ananyń qyzmeti qansha turady
ASTANA. KAZINFORM – Elimizde árbir besinshi otbasynyń ajyrasýyna arada balanyń bolmaýy sebep. Resmı derekterge sáıkes, erli-zaıyptylardyń 15 paıyzdan astamy bedeýlikke tap bolǵan. Osyǵan baılanysty sońǵy jyldary qazaqstandyqtar sýrrogat analardyń kómegine jıi júginip keledi. Kazinform tilshisi atalǵan ahýalǵa úńildi.
Jylyna 130 bala osy ádispen dúnıege keledi
Bul úrdis qoǵamda túrli kózqaras týdyrǵanymen, kóptegen otbasy úshin – ata-ana bolýdyń jalǵyz múmkindigi. Qazaqstanda sýrrogat analardyń kómegine júgingen otbasylardyń naqty sany belgisiz, ol qupııa aqparat sanalady. Degenmen suranystyń joǵary ekenin salalyq qaýymdastyqtyń statıstıkasy kórsetip otyr.
Qazaqstandaǵy reprodýktıvti medıtsına qaýymdastyǵynyń dereginshe, búginde elimizde sýrrogat ana qyzmetin usynatyn shamamen 30 klınıka bar. Olar jylyna orta eseppen 330 baǵdarlama júrgizedi. Onyń ortasha tıimdiligi shamamen 40 paıyzdy quraıdy. Nátıjesinde jyl saıyn 130 bala sýrrogat ananyń kómegimen dúnıege keledi.
Alaıda qyzmettiń qomaqty aqysy bar. Sebebi Qazaqstanda sýrrogat anaǵa memlekettik kvota qarastyrylmaǵan. Ekstrakorporaldy uryqtandyrý baǵdarlamasy ǵana memleket tarapynan qarjylandyrylady. Sondyqtan qursaq ananyń kómegine júginýge bel býǵan juptar shyǵynǵa daıyn bolýy qajet.
Mundaı qadamǵa kimder barady?
Derekterge súıensek, sýrrogat ana bolýǵa kóbine qarjylyq qıyndyqqa tap bolǵan áıelder júginedi. Olardyń arasynda joǵary bilimdi qyz-kelinshekter de kezdesedi.
– Kóbisi turǵyn úı máselesimen betpe-bet kelgen. Olar qaryzyn, nesıesin jabý nemese baspanaǵa bastapqy jarna jınaý maqsatynda osy joldy tańdaıdy. Sondyqtan bul – májbúrli sheshim, – deıdi «Bolashaq» sýrrogat ana ortalyǵynyń basshysy Damıra Bekbergenova.
Qursaq anaǵa qoıylar talap qandaı?
Sýrrogat ana bolý tártibi «Neke jáne otbasy týraly» Kodekstiń toǵyzynshy taraýynda kórsetilgen. Ekomed klınıkasynyń dáriger-reprodýktology Islam Erǵalıevtiń aıtýynsha, sol zańǵa sáıkes, sýrrogat ana 20-dan 35 jasqa deıingi áıel bolýy kerek jáne keminde bir balasy bolýy shart.
– Sýrrogat analar aldymen agenttik deńgeıinde irikteýden ótedi. Olar IQ-test tapsyrady, barlyq ınfektsııalar boıynsha tekseriledi. Keıin klınıkada ýltradybystyq zertteý júrgiziledi. Barlyq kórsetkishteri qalypty bolǵan jaǵdaıda ǵana qursaq ana retinde qabyldanady, – deıdi dáriger.
Reprodýktolog atap ótkendeı, sýrrogat ananyń kómegine tek naqty medıtsınalyq kórsetkishi bar juptar ǵana júgine alady.
– Áıelderde jatyrdyń bolmaýy, aýyr týa bitken nemese júre paıda bolǵan patologııalar, jatyrdy alyp tastaý jaǵdaılary kezdesip jatady. Keıbir jaǵdaılarda, ásirese EKU-nyń birneshe ret sátsiz aıaqtalýynan nemese úırenshikti túsikten keıin sýrrogat anaǵa júginý – genetıkalyq turǵydan balaǵa qol jetkizýdiń jalǵyz joly, – deıdi reprodýktolog.
Erekshe atap ótetin jaıt, balanyń sýrrogat anamen eshqandaı genetıkalyq baılanysy joq.
– Bul – bıologııalyq ata-ananyń balasy. Protsess barysynda erli-zaıyptynyń jynys jasýshalary alynady. Keı jaǵdaıda jasýshalardyń biri donorlyq bolýy múmkin, biraq ekinshisi mindetti túrde ata-ananyń birine tıesili bolýy tıis nemese áıeldiń, ne er adamnyń jasýshasy alynady. Odan keıin qutyda uryqtandyrý baǵdarlamasy júrgiziledi, osylaısha embrıon daıyn bolady.
Sýrrogat ananyń jatyry balany qabyldaýǵa aldyn ala daıyndalatynyn aıtý kerek. Keıin embrıon sýrrogat ananyń jatyryna kóshiriledi jáne júktilik anyqtalady, – dep túsindirdi Islam Erǵalıev.
Jeke tájirıbeden agenttikke deıin
Manara Baıǵojına úsh jyl buryn medıtsınalyq kórsetkishterge baılanysty sýrrogat ana qyzmetin paıdalanǵan. Alǵashqy balasynan keıin uzaq ýaqyt boıy júkti bola almaǵan. Birneshe ret EKU jasatqanmen, nátıje bolmaǵanyn alǵa tartady. 3 jyl buryn sýrrogat ananyń qyzmeti arqyly onyń otbasynda Arlan men Taıyr esimdi egiz ul dúnıege kelgen.
Óz tájirıbesinen keıin Manara Baıǵojına sýrrogat ana agenttigin ashqan. Onyń aıtýynsha, aı saıyn mekemege shamamen 10 jup júginedi.
– 2021 jyly sýrrogat anany ózimiz taýyp, notarıýs arqyly kelisimshart jasadyq. EKU baǵdarlamasynan óttik. Bul – tolyqtaı bıologııalyq balalar. Embrıon áıel men er adamnyń bıomaterıalynan quralady. Balalaryma qarasam, óz ata-anamnyń beınesin kóremin. Bul – medıtsına kómegimen ata-ana bolýdyń múmkindigi, – deıdi Manara Baıǵojına.
Manara Baıǵojınanyń aıtýynsha, agenttikke shetel azamattary júginedi.
– Qazaqstandyqtardyń joly bolǵan. Sebebi bizde bul qyzmetke zańda ruqsat etilgen. Keıbir elderde buǵan múlde tyıym salynǵan. Sondyqtan Qazaqstan – sheteldikter úshin de múmkindik eli, – deıdi ol.
Júktilik kezeńindegi qamqorlyq pen mindetter
«Bolashaq» sýrrogat ana ortalyǵynyń basshysy Damıra Bekbergenova sýrrogat analarǵa júktilik kezinde qandaı jaǵdaı jasalatynyn túsindirdi.
– Árbir otbasy men áıeldiń talaptary ártúrli. Sýrrogat anaǵa qandaı jaǵdaı jasalatyny baǵdarlama bastalar aldynda, tapsyrys berýshiler – ıaǵnı balanyń bıologııalyq ata-anasy men áıeldiń arasyndaǵy kelisimshartta jazylady jáne notarıýs arqyly rastalady, – deıdi ol.
Maman sondaı-aq óziniń tájirıbesinde birde-bir sýrrogat ananyń balamen emotsıonaldy baılanys sezimi týyndamaǵanyn aıtty.
– Mundaı jaǵdaı birde-bir ret bolmaǵan. Olar bosanǵannan keıin balany ata-anasyna beredi. Keıbiri tipti bala týǵan soń ony tamaqtandyryp ta qoıa alady. Biraq olardyń balaǵa eshqandaı quqyǵy joq. Sondyqtan olar bul protseske jumys retinde qaraıdy, – dep túsindirdi maman.
Shartta barlyq jaǵdaı, sonyń ishinde fors-majorlyq jaıttar da naqty kórsetiledi. Mysaly, eger túsik bolsa, sýrrogat ana kelisimshartta jazylǵan az mólsherdegi ótemaqyny alady.
Degenmen, bul iri somalardyń artynda úlken fızıkalyq júkteme, áleýmettik qysym men emotsıonaldyq kúızelis bar.
– Qazaqstanda sýrrogat analardyń qyzmetine eń tómen baǵa belgilengen. Budan arzany tek Malaızııa, Fılıppın jáne Afrıka elderinde ǵana bar. Meniń oıymsha, sýrrogat ana bolý – óte aýyr jumys jáne aqy soǵan saı tólený kerek, – deıdi Damıra Bekbergenova.
Baǵa, tyıym jáne tańdaý
Sýrrogat ana qyzmetiniń quny jyl saıyn ózgerip otyrady jáne onyń birneshe faktorǵa baılanysty qalyptasatynyn bildik. «Bolashaq» sýrrogat ana ortalyǵynyń basshysy Damıra Bekbergenovanyń aıtýynsha, eger tapsyrys berýshiler Qazaqstan azamattary bolsa, tájirıbesi joq sýrrogat ananyń qyzmeti keminde 5 mıllıon teńgeden bastalady. Al buryn sýrrogat ana bolǵan áıeldiń qyzmeti 7 mıllıon teńgege deıin jetedi.
– Bıologııalyq ata-analar júktilik kezinde sýrrogat anany turǵyn úımen qamtamasyz etpese, oǵan aı saıyn shamamen 300 myń teńge tólenedi. Alaıda kóp jaǵdaıda qursaq anaǵa baspana beriletindikten, bul soma tómendeýi múmkin. Sonymen qatar bosanǵannan keıin densaýlyǵyn qalpyna keltirý úshin anaǵa 400-500 myń teńge kóleminde ótemaqy qarastyrylady. Kesar tiligimen bosanǵan jaǵdaıda bul soma 1 mıllıon teńgeden bastalady. Al egizder dúnıege kelgende tólenetin ótemaqy 1,5 mıllıon teńgeden asady, – deıdi ol.
Ranking.kz sarapshylarynyń derekterine sáıkes, Qazaqstanda sýrrogat ana qyzmetiniń tolyq quny 9,8 mıllıonnan 15,5 mıllıon teńgege deıin jetedi. Bul shamamen 21,8-34,4 myń AQSh dollaryna teń. Al Eýropa elderinde bul qyzmet áldeqaıda qymbat. Chehııada – 65-85 myń dollar, Belgııada – 54-65 myń dollar, Danııada – 50-60 myń dollar. Reseıde sýrrogat ana qyzmetiniń quny 60 myń AQSh dollaryna deıin barady.
Sonymen qatar bul tájirıbege álem elderiniń kózqarasy ártúrli. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy sýrrogat ana qyzmetin qosymsha reprodýktıvti tásil retinde moıyndaǵanmen, kóptegen damyǵan elderde oǵan zań júzinde tyıym salynǵan. Atap aıtqanda, Frantsııa, Germanııa, Avstrııa, Norvegııa, Qytaı jáne Shvetsııada sýrrogat ana qyzmetine ruqsat joq.
Úndistanda bul qyzmet endi ǵana enip jatyr. Alaıda eldegi qursaq analar zańmen tyıym salynǵan memleketterdiń azamattaryna qyzmet kórsetpeıdi. Qazaqstanda da qursaq ana qyzmeti dinı turǵyda quptalmaıdy.
– Birinshiden, er kisi men qursaq ana arasynda neke joq. Ekinshiden, áıel jatyry saýda-sattyqqa jatatyn múbah zat emes. Bul tásilde jasýshalar birdeı erli-zaıyptyǵa tıesili bolmaýy múmkin, al tipti tıesili bolǵan kúnniń ózinde jatyr bóten adamdiki. Sondyqtan ıslam muny qup kórmeıdi, – deıdi Nurlan qajy Asanov.
Degenmen Qazaqstan zaıyrly memleket bolǵandyqtan, bul úderis sharıǵat qaǵıdalarymen emes, Konstıtýtsııa men zań talaptaryna sáıkes rettelip otyr. Qalaı bolǵanda da adamdar sýrrogat ananyń kómegine nemese bul qyzmetti atqarýǵa jeńil kelise salmaıdy. Tańdaýdyń artynda kóbine áleýmettik nemese medıtsınalyq kúrdeli sebepter jatqany túsinikti...