Quryltaıdyń alǵashqy sessııasy: Jańa saıası júıeniń alǵashqy qadamy qalaı boldy

Quryltaı tizginin Aıbek Dádebaı ustady

Birinshi shaqyrylymdaǵy Quryltaı quramyna 145 depýtat kirdi. Búgingi sessııany jaı ǵana uıymdastyrýshylyq jıyn emes, jańa saıası modeldiń is júzinde jumysyn bastaǵan kún deýge bolady.

Sessııadaǵy negizgi saıası sheshimderdiń biri – Quryltaı tóraǵasyn saılaý boldy. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev bul qyzmetke Aıbek Dádebaıdyń kandıdatýrasyn usyndy.

Depýtattardyń daýys berýi nátıjesinde Aıbek Dádebaı birinshi shaqyrylymdaǵy Quryltaıdyń tóraǵasy bolyp saılandy.

Onyń memlekettik qyzmette tájirıbesi bar. Aıbek Dádebaı buǵan deıin Prezıdent Ákimshiliginde jáne basqa da memlekettik organdarda jaýapty qyzmetter atqarǵan. Onyń Quryltaı tóraǵasy qyzmetine kelýi jańa zań shyǵarýshy organnyń jumysyn uıymdastyrý turǵysynan mańyzdy sheshim boldy.

Budan keıin Quryltaı tóraǵasynyń úsh orynbasary saılandy. Olardyń qatarynda «Aq jol» partııasynyń tóraǵasy Danııa Espaeva, «Ádilet» partııasynan depýtattar Dınara Zákıeva men Nurlan Beknazarov bar.

Danııa Espaeva buǵan deıin Májilistiń sońǵy shaqyrylymynda vıtse-spıker qyzmetin atqarǵan.

Dınara Zákıeva 2021-2023 jyldary Amanat partııasynan Májilis depýtaty bolyp, keıin 2023-2026 jyldary Bala quqyqtary jónindegi ýákil qyzmetin atqardy. 

Al Nurlan Beknazarov 2018-2026 jyldary Shymkentten Senat depýtaty boldy. Sońǵy úsh jylda Senattyń Konstıtýtsııalyq zańnama, sot júıesi jáne quqyq qorǵaý organdary komıtetin basqarǵan.

Osylaısha Quryltaıdyń jańa basshylyǵy partııalyq jáne genderlik turǵydan birkelki emes qurammen jasaqtaldy. Tóraǵa men úsh vıtse-spıkerdiń arasynda ártúrli saıası kúshterdiń ókilderi bar, al basshylyq quramda áıel depýtattar da qamtyldy.

Bir palataly Parlamnet - segiz turaqty komıtet

Alǵashqy sessııada Quryltaıdyń segiz turaqty komıteti qurylyp, olardyń quramdary bekitildi. Bul komıtetter:

• Agrarlyq máseleler, ekologııa jáne tabıǵı resýrstar ;
• Áleýmettik-mádenı damý;
• Konstıtýtsııalyq zańnama, sot júıesi jáne quqyq qorǵaý organdary;
• Qarjy jáne bıýdjet;
• Óńirlik jáne ınfraqurylymdyq damý;
• Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik;
• Tsıfrlandyrý, ınnovatsııalar jáne ǵylym;
• Ekonomıkalyq saıasat, ónerkásip jáne energetıka baǵyttaryn qamtıdy.

Osy turaqty komıtetterdiń basshylary da saılandy.

Agrarlyq máseleler, ekologııa jáne tabıǵı resýrstar komıtetiniń tóraǵasy qyzmetin «Aýyl» partııasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary, burynǵy aýyl sharýashylyǵy vıtse-mınıstri Serik Egizbaev atqaratyn boldy.

Áleýmettik-mádenı damý komıtetin «Ádilet» partııasynyń depýtaty, burynǵy Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov basqarady.

Konstıtýtsııalyq zańnama, sot júıesi jáne quqyq qorǵaý organdary komıtetiniń tóraǵasy bolyp «Ádilet» partııasynyń depýtaty Únzıla Shapaq saılandy. Ol 2023-2026 jyldary Amanat partııasynan Májilis depýtaty bolǵan.

Qarjy jáne bıýdjet komıtetin «Ádilet» partııasynyń ókili Olga Perepechına basqarady. Ol buǵan deıin Senattyń Bıýdjet komıtetiniń tóraǵasy ári Senat vıtse-spıkeri qyzmetterin atqarǵan.

Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy bolyp «Ádilet» partııasynan Marat Qojaev saılandy. Ol buǵan deıin ishki ister mınıstriniń birinshi orynbasary, keıin Senat depýtaty bolǵan.

Óńirlik jáne ınfraqurylymdyq damý komıtetin «Ádilet» partııasynyń ókili Ámirbek Ospanbekov basqarady. Ol buǵan deıin Prezıdent Keńsesinde qyzmet atqaryp, Prezıdenttiń Parlamenttegi ókildigin basqarǵan.

Ekonomıkalyq saıasat, ónerkásip jáne energetıka komıtetiniń tóraǵasy qyzmetine «Ádilet» partııasynyń ókili Natalıa Godýnova keldi. Ol buǵan deıin Qazaqstannyń Joǵary aýdıtorlyq palatasyn basqarǵan.

Al jańa Tsıfrlandyrý komıtetine «Ádilet» partııasynyń depýtaty Darhan Ahmedıev tóraǵalyq etedi. Ol buǵan deıin tsıfrlyq damý jónindegi qorǵanys mınıstriniń orynbasary qyzmetin atqarǵan.

Osylaısha Quryltaıdyń basqarýshy quramy – tóraǵa, úsh orynbasar jáne segiz turaqty komıtet tóraǵasy – negizinen memlekettik basqarý men Parlament júıesinde tájirıbesi bar kadrlardan jasaqtaldy. Olardyń beseýi buǵan deıin Májiliste, úsheýi Senatta jumys istegen, al tórteýi Parlamentten tys memlekettik qyzmet salasynan kelgen.

Bul quram jańa Quryltaıdyń bir jaǵynan burynǵy Parlamenttik tájirıbeni saqtaıtynyn, ekinshi jaǵynan jańa saıası ınstıtýtqa syrttan kelgen basqarýshylyq tájirıbeni de engizip otyrǵanyn kórsetedi.

Jıyn qorytyndysy boıynsha Ekonomıkalyq saıasat komıtetiniń quramy da bekitildi.

Qarjy jáne bıýdjet komıtetine kirgen depýtattar da belgili boldy.

Agrarlyq máseleler, ekologııa jáne tabıǵı resýrstar komıtetiniń quramy jasaqtaldy.

Óńirlik jáne ınfraqurylymdyq damý komıtetiniń músheleri saılandy.

Áleýmettik-mádenı damý komıtetine kirgen depýtattar da belgili boldy.

Tsıfrlandyrý komıtetiniń quramyna 15 depýtat endi.

Konstıtýtsııalyq zańnama, sot júıesi jáne quqyq qorǵaý organdary komıtetiniń quramy bekitildi.

Halyqaralyq ister jáne qaýipsizdik komıtetiniń músheleri de belgili boldy.

Prezıdent qandaı mindet qoıdy?

Memleket basshysy birinshi shaqyrylymdaǵy Quryltaıdyń alǵashqy quramyna erekshe jaýapkershilik júkteletinin aıtty. Prezıdenttiń sózinshe, jańa zań shyǵarýshy organ eldiń saıası júıesinde mańyzdy ról atqarýǵa tıis.

Qasym-Jomart Toqaev depýtattarǵa zańnamany barlyq sala boıynsha muqııat saralaý qajet ekenin aıtty. Bul tapsyrmanyń máni jańa Konstıtýtsııa negizinde qalyptasqan memlekettik júıege zańnamany beıimdeý qajettiligimen baılanysty. Qujattardaǵy quqyqtyq qaıshylyqtar men olqylyqtardy anyqtap, zańdardyń sapasyn arttyrý mańyzdy.

Prezıdent depýtattarǵa el amanatyna adal bolý qajet ekenin de atap ótti. Bul rette Quryltaı músheleriniń negizgi mindeti halyqtyń múddesin qorǵaý jáne eldiń damýyna qajetti zańnamalyq sheshimder qabyldaý ekenin meńzedi.

Zań shyǵarý protsesi tsıfrlanady

Quryltaı jumysynyń tıimdiligin arttyrý úshin tsıfrlyq quraldardy paıdalaný máselesi de kóterildi. Prezıdent «E-Parliament» júıesin Quryltaı qyzmetine tezirek beıimdeýdi tapsyrdy. Mundaı júıe depýtattardyń jumysyn jedeldetip, zań jobalaryn qaraý protsesin tsıfrlandyrýǵa múmkindik beredi.

Bul bastama zań shyǵarý protsesiniń ashyqtyǵyn arttyrýmen qatar, zań jobalaryn qabyldaýǵa deıin olardyń yqtımal saldaryn taldaýǵa múmkindik beretin tetikterdi jetildirýge baǵyttalǵan.

Ekonomıka men ınfraqurylymǵa basymdyq

Prezıdenttiń alǵashqy sessııadaǵy sózinde ekonomıkalyq máselelerge de aıryqsha oryn berildi. Qazaqstanda óndiris pen ınfraqurylymdy damytýǵa baǵyttalǵan aýqymdy jobalar iske asyrylyp jatyr. Mundaı jumystardy jalǵastyrý úshin qomaqty ınvestıtsııa qajet.

Bul Quryltaıdyń ekonomıkalyq saıasat salasyndaǵy kún tártibin de aıqyndaıdy. Depýtattar ınvestıtsııalyq ahýaldy jaqsartýǵa, óndiristi damytýǵa, óńirlerdegi ınfraqurylymdy jańǵyrtýǵa jáne ekonomıkalyq ósimge jaǵdaı jasaıtyn zańnamalyq sheshimder qabyldaýǵa qatysýy kerek.

Úkimettiń ókilettigi doǵaryldy

Alǵashqy sessııanyń mańyzdy saıası rásimderiniń biri – Úkimettiń jańa saılanǵan Quryltaı aldynda ókilettigin doǵarýy boldy.

Memleket basshysy Úkimettiń ókilettigin doǵarýyna baılanysty tıisti Jarlyqqa qol qoıdy. Qoldanystaǵy tártip boıynsha jańa Úkimet jasaqtalǵanǵa deıin qazirgi Úkimet óz mindetterin atqara beredi.

Bul rásim jańa saıası tsıkldiń bastalǵanyn bildiredi. Endigi kezeńde atqarýshy bıliktiń jańa quramyn qalyptastyrý máselesi kún tártibine shyǵady.

Balalardyń áleýmettik jelidegi qaýipsizdigi

Alǵashqy sessııada áleýmettik máseleler de nazardan tys qalǵan joq. Prezıdent balalardyń áleýmettik jelilerge tirkelýine jas shekteýin engizý bastamasyn qoldady.

Memleket basshysynyń pikirinshe, balalardy tsıfrlyq keńistiktegi zııandy kontentten jáne basqa da qaýipterden qorǵaý úshin tıisti sharalar qabyldaý qajet.

Bul máseleniń Quryltaıdyń alǵashqy sessııasynda kóterilýi jańa organnyń kún tártibi áleýmettik saıasat pen qoǵamdaǵy jańa syn-qaterlerdi de qamtıtynyn kórsetti.

Halyq keńesi de jasaqtalady

Jańa saıası júıedegi mańyzdy ınstıtýttardyń biri – Halyq keńesi. Prezıdent onyń qashan jasaqtalatyny týraly da aıtty.

Halyq keńesiniń qurylýy qoǵam men memlekettik ınstıtýttar arasyndaǵy baılanysty kúsheıtýge baǵyttalǵan tetikterdiń biri bolmaq. Osy arqyly azamattyq qoǵamnyń usynystaryn memlekettik sheshimderge jetkizýdiń jańa arnalary qalyptasýy múmkin.

Alda aýqymdy jumys tur

Quryltaıdyń alǵashqy sessııasynda jańa organnyń negizgi qurylymy qalyptasty: tóraǵa men onyń orynbasarlary saılandy, turaqty komıtetter jasaqtaldy, olardyń baǵyttary aıqyndaldy. Sonymen birge Prezıdent depýtattarǵa zańnamany qaıta qaraý, tsıfrlyq múmkindikterdi paıdalaný, ekonomıkalyq jáne áleýmettik máselelerdi sheshýge qatysý jóninde birqatar mindet júktedi.

Quryltaı tóraǵasy Aıbek Dádebaı da jańa organnyń aldynda aýqymdy jumys turǵanyn atap ótti.

QR Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynyń Elektoraldyq oqytý ortalyǵynyń basshysy Aıgerim Abılova jańa Konstıtýtsııa jaǵdaıynda elektoraldyq mádenıetti damytý – saılaý úderisin jetildirýmen ǵana shektelmeıtin mindet dep esepteıdi.

- Bul – ókildi bıliktiń kásibı deńgeıin kóterýdiń, qoǵam men memleket arasyndaǵy senimdi bekemdeýdiń mańyzdy sharty. Partııalar usynatyn úmitkerlerdiń biliktiligi, kandıdattardyń jaýapkershiligi jáne saılaýshylardyń sanaly tańdaýy túptep kelgende eldiń erteńine áser etedi. Óıtkeni saılaý nátıjesinde qalyptasqan Quryltaıdyń kásibı áleýeti qabyldanatyn zańdardyń mazmunyna, al sol zańdardyń pármendiligi memlekettik basqarýdyń tıimdiligine yqpal etedi, - deıdi sarapshy.

Endigi kezeńde Quryltaıdyń jumysy naqty zańnamalyq sheshimder arqyly baǵalanady. Jańa Konstıtýtsııaǵa sáıkes zańdardy qaıta qaraý, memlekettik ınstıtýttardyń ózara is-qımylyn retteý, ekonomıkalyq jáne áleýmettik reformalardy zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etý – alǵashqy shaqyrylymnyń negizgi mindetteriniń qatarynda.

Sondyqtan búgingi sessııany jańa saıası júıeniń ınstıtýtsıonaldyq turǵydan iske qosylǵan kúni deýge bolady. Quryltaıdyń alǵashqy quramy endi tek óz mandatyn oryndap qana qoımaı, jańa zań shyǵarýshy organnyń jumys mádenıetin, zań shyǵarý sapasyn jáne qoǵammen baılanys standarttaryn qalyptastyrady.