Quryltaıda ekonomıkaǵa qosymsha qarjy quıý jáne bıznesti qoldaý sharalary talqylandy

Jıynda Danııa Espaeva Prezıdenttiń bıylǵy Joldaýynda júktelgen mindetterdi eske saldy. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna saı, ekonomıkany uzaq merzimdi qarjylandyrýdyń jańa modeline kóshýdi qamtamasyz etý kerek. Ol úshin jınaqtalǵan barlyq qarjy resýrstary ekonomıkanyń naqty sektoryn damytý úshin belsendi paıdalanylýy qajet.

— Prezıdent bıýdjet pen damý ınstıtýttarynyń múmkindigi Qazaqstan ekonomıkasyn uzaq merzimdi qarjylandyrý qajettiligine jetpeıtinin atap ótti. Sondyqtan barlyq qolda bar kapıtal kózin — bank resýrstaryn, baǵaly qaǵazdar naryǵyn, damý ınstıtýttaryn, halyqaralyq qarjy uıymdaryn jáne Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy júıesiniń aktıvterin tartý qajet. Memleket basshysy qarjy resýrstaryn ulǵaıtyp qana qoımaı, olardy ınvestıtsııaǵa, óndiriske jáne jańa jumys oryndaryna túrlendirý boıynsha tıimdi tetikter qurý mindetin qoıdy, — dedi Quryltaıtóraǵasynyń orynbasary.

Onyń sózinshe, bul júıede kapıtal naryǵynyń róli erekshe. Soǵan baılanysty Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi jańa zań jobasyn ázirledi. Qujat Memleket basshysynyń Joldaýynda aıtylǵan negizgi mindetterge saı keledi. Zań jobasynda ekonomıkany uzaq merzimdi nesıeleý jáne bıznesti qarjylandyrýdyń qosymsha kózderin jumyldyrý tetikteri bar.

Sonymen birge, Danııa Espaevanyń málimdeýinshe, Memleket basshysy Joldaýynda kapıtal naryǵynyń múmkindigin edáýir keńeıtý jáne jekemenshik kásiporyndardy bırjalyq quraldardy belsendi paıdalanýǵa yntalandyrý qajettiligine basa nazar aýdardy. Búginde otandyq qor naryǵynyń kólemi 200 mıllıard AQSh dollarynan asady. Alaıda qarajat artqan saıyn ekonomıkaǵa quıylatyn naqty ınvestıtsııalardyń kólemi de ulǵaıǵany mańyzdy. Túsinikti tilmen aıtqanda, qordaǵy aqsha qur jatpaı, el ıgiligine jumsalýy jáne eselep paıda ákelýi kerek.

— Ázirlenip jatqan Kapıtal naryǵy týraly zańǵa qoıylatyn negizgi talap — naryqtyq ınfraqurylymdy formaldy damytýdan uzaq merzimdi ınvestıtsııa tartýdyń pármendi tetikterin qurýǵa kóshý. Jańa zań otandyq qor naryǵyn ishki jáne syrtqy ınvestıtsııalar úshin boljamdy ári tartymdy quralǵa aınaldyryp, ınvestıtsııalyq qarjy júıesine degen senimniń berik negizin qalaýy tıis, — dedi ol. 

Bul maqsatqa jetý úshin oryndalýy tıis mindetterdi de sanamalap aıtyp berdi:

· Birinshiden, qazaqstandyq kompanııalardyń qor naryǵyna shyǵýyn barynsha jeńildetý kerek. Qarjy retteýshisine túsinikti jáne qoljetimdi IPO rásimderin qarastyrý, shaǵyn jáne orta bıznes úshin qarjylandyrý tartý múmkindikterin keńeıtý, boryshtyq quraldardy damytý qajet. Orta bıznestegi kompanııalar úshin ákimshilik jáne retteýshi kedergilerdi azaıtýǵa erekshe mán bergen durys. Bul rette rásimderdi ońaılatý emıtentterdiń ashyqtyǵy men ınvestorlardy qorǵaýǵa qoıylatyn talaptardyń tómendeýine ákelmeýi tıis;

· Ekinshiden, ınvestorlardyń quqyqtaryn senimdi qorǵaýdy qamtamasyz etý jáne otandyq kapıtal naryǵyna degen senimdi arttyrý qajet. Jumys erejeleri naryqtyń barlyq qatysýshylaryna túsinikti, boljamdy ári biryńǵaı bolýy kerek. Aqparat ashýdyń durystyǵyn, talaptardyń saqtalýyn tıisti túrde baqylaýdy jáne bólshek saýda ınvestorlarynyń quqyǵyn qorǵaýdyń tıimdi tetikterin qamtamasyz etý qajet. Óıtkeni, ınvestorlar senimi arqyly ǵana uzaq merzimdi kapıtaldyń turaqty aǵynyn qamtamasyz etýge bolady.

Áıtse de, Danııa Espaevanyń sózinshe, kapıtal naryǵyn damytý Memleket basshysy aıqyndaǵan taǵy bir mańyzdy mindetti — bankter tarapynan ınvestıtsııalyq kredıt berýdi jandandyrý máselesin almastyrmaýy tıis.

— Prezıdent Joldaýynda bankterdiń basty mıssııasy — bızneske ınvestıtsııalyq kredıt berýge belsendi qatysý ekenin naqty atap ótti. Búginde Qazaqstannyń bank júıesiniń qarjylyq áleýeti aıtarlyqtaı joǵary. Bankterdiń aktıvteri 75 trıllıon teńgeden, al depozıtter kólemi 52 trıllıon teńgeden asty. Alaıda jınaqtalǵan qarajat óndiris pen ekonomıkany damytýǵa baǵyttalǵan uzaq merzimdi ınvestıtsııalarǵa ázirge jetkilikti deńgeıde jumsalmaı otyr, — dedi ol.

Sonymen qatar, jańa Salyq kodeksinde bank sektory úshin korporatıvtik tabys salyǵynyń saralanǵan mólsherlemeleri qarastyrylǵanyn atap ótti. Naqty sektor men bızneske nesıe berýden túsetin tabysqa 20 paıyzdyq mólsherleme qoldanylady. Al basqa tabys túrlerine 25 paıyzdyq mólsherleme belgilengen. Osylaısha, bank resýrstaryn ekonomıkaǵa baǵyttaýǵa qosymsha salyqtyq yntalandyrý tetigi jasaldy. Alaıda salyq salasynda yntalandyrý sharalary jetkiliksiz.

— Bızneske ınvestıtsııalyq nesıe berýdi tıimdi ári tartymdy etetin retteýshilik yntalandyrýdyń keshendi júıesin qalyptastyrý qajet. Osyǵan baılanysty Ulttyq bank pen Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi bankterdiń bos ótimdiligin basqarýdyń qosymsha tetikterin pysyqtaýy kerek. Atap aıtqanda, makroprýdentsııalyq quraldardy qoldaný, rezervteý men kapıtalǵa qoıylatyn talaptardy jetildirý, sondaı-aq óndiristik jáne ınvestıtsııalyq jobalardy kredıtteýdi yntalandyratyn ózge de retteýshilik sharalardy engizý múmkindikterin zertteý qajet, — dedi Danııa Espaeva.

Ol mundaı sharalar bank júıesiniń qarjylyq turaqtylyǵyn saqtaýdy jáne nesıelik syn-qaterlerdi eskerýi tıis ekenin aıtty. Sonymen qatar, bankterdiń, damý ınstıtýttarynyń, halyqaralyq qarjy uıymdarynyń jáne BJZQ aktıvterin qoldana otyryp, negizgi salalardy uzaq merzimdi qarjylandyrý tetikterin jeke pysyqtaý qajet. Óıtkeni bul ekonomıkany uzaq merzimdi qarjylandyrýdyń qosymsha kózderin qalyptastyrýǵa jáne ınvestıtsııalyq jobalardyń tek bıýdjet qarajatyna táýeldiligin azaıtýǵa múmkindik beredi.

Aıta keteıik, buǵan deıin Toqaev bankterdegi jınaqtardy ekonomıkany damytýǵa baǵyttaýdy tapsyrǵanyn jazǵanbyz.