Quryltaı zań qabyldady: Reseıden qandaı munaı ónimderi jetkiziledi
ASTANA. KAZINFORM – Búgin Quryltaıdyń jalpy otyrysynda «2010 jylǵy Qazaqstan Úkimeti men Reseı Úkimeti arasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasyna munaı jáne munaı ónimderin jetkizý salasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq týraly kelisimniń qoldanylýyn qaıta bastaý jáne oǵan ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkatsııalaý týraly» Zańy eki oqylymda qaralyp qabyldandy.
Hattamaǵa 2024 jylǵy 27 qarashada Astana qalasynda qol qoıyldy. Onyń negizgi maqsaty – 2024 jylǵy 1 qańtarda qoldanylý merzimi aıaqtalǵan kelisimniń qoldanysyn qaıta bastaý jáne ekijaqty yntymaqtastyqtyń jekelegen erejelerin jańartý.
Hattamada:
- Kelisimniń qoldanysyn 2024 jylǵy 1 qańtardan bastap týyndaǵan quqyqtyq qatynastarǵa tarata otyryp qaıta bastaý;
- munaı men munaı ónimderin jetkizýdiń ındıkatıvtik teńgerimderin jyl saıyn kelisý tetigin saqtaý;
- eki memlekettiń quzyretti organdary arasyndaǵy aqparat almasýdy jalǵastyrý;
- Kelisim sheńberinde jetkiziletin munaı ónimderiniń paıdalanylýyna baqylaýdy júzege asyrý;
- Kelisimniń qoldanylý merzimin 2028 jylǵy 1 qańtarǵa deıin uzartý jáne Taraptardyń qarsylyǵy bolmaǵan jaǵdaıda ony keıinnen bes jyldyq kezeńge avtomatty túrde uzartý kózdelgen.
- Qazaqstan úshin bul Kelisim energetıkalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý jáne munaı ónimderiniń ishki naryǵynyń turaqty jumys isteýi turǵysynan mańyzdy. Qujat eki memlekettiń quzyretti organdarynyń is-qımyldaryn úılestirý úshin halyqaralyq-quqyqtyq negizin qalyptastyrady jáne munaı ónimderiniń tapshylyǵy týyndaǵan jaǵdaıda qajetti sharalardy qabyldaýǵa múmkindik beredi.Hattama ratıfıkatsııalanbaǵan jaǵdaıda, eki memlekettiń arasyndaǵy munaı jáne munaı ónimderin jetkizý máseleleri boıynsha úkimetaralyq úılestirýdiń halyqaralyq-quqyqtyq tetigi óz kúshin joıady. Bul jetkizilimderdiń boljamdylyǵyn tómendetýge jáne ishki naryqtaǵy munaı ónimderiniń tapshylyǵyna ákeledi, - dedi QR Energetıka mınıstri Erlan Aqkenjenov.
Onyń aıtýynsha, Hattamany ratıfıkatsııalaý shet memleketterdiń memlekettik organdaryna ókilettikter berýdi kózdemeıdi, Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna ózgerister engizýdi talap etpeıdi, respýblıkalyq bıýdjetten qosymsha shyǵystardy qajet etpeıdi jáne teris áleýmettik-ekonomıkalyq nemese ekologııalyq saldarǵa ákep soqpaıdy.
Qazaqstannyń ishki naryǵy
Quryltaıdyń Ekonomıkalyq saıasat, ónerkásip jáne energetıka komıtetiniń málimetinshe, hattamada osy Kelisimniń erejelerin qoldanýǵa nemese túsindirýge baılanysty týyndaıtyn daýlar Taraptar arasyndaǵy konsýltatsııalar men kelissózder arqyly sheshiletini belgilengen. Hattamaǵa sáıkes Kelisimniń qoldanylýy 2028 jylǵy 1 qańtarǵa deıin uzartylady.
Qujat boıynsha jetkizýdiń ındıkatıvti balanstaryn jyl saıyn kelisý tetigi, eki memlekettiń quzyretti organdary arasynda aqparat almasý, sondaı-aq Reseı Federatsııasynan munaı ónimderin bajsyz ımporttaý múmkindigi saqtalady.
Bajsyz rejımdi saqtaý Qazaqstannyń ishki naryǵynyń munaı ónimderiniń jekelegen túrlerine degen suranysyn qamtamasyz etý úshin praktıkalyq mańyzǵa ıe. Bul rette, 2026 jyly kútiletin únem shamamen 30 mlrd teńgeni, sonyń ishinde benzın boıynsha – 5,59 mlrd teńge, dızel otyny boıynsha – 15,75 mlrd teńge, avıatsııalyq otyn boıynsha – 8,61 mlrd teńgeni quraıdy.
Budan bólek, kelisimniń qoldanylýyn qaıta bastaý munaı men munaı ónimderin jetkizýdiń ındıkatıvti balansyn qalyptastyrý kezinde yntymaqtastyq úshin halyqaralyq-quqyqtyq negizdi qamtamasyz etedi.
Osylaısha, Hattamany ratıfıkatsııalaý Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty jalǵastyrý úshin ǵana emes, sonymen qatar munaı ónimderiniń ishki naryǵynyń turaqtylyǵyn jáne Qazaqstannyń energetıkalyq qaýipsizdigin qoldaý úshin de mańyzdy.
Bul turǵyda mınıstr depýtattar saýalyna jaýap berý kezinde Reseıden munaı ónimderin bajsyz jetkizý rejımin saqtaýdyń Qazaqstan úshin qandaı ekonomıkalyq artyqshylyǵy bar ekenin túsindirdi.
- Negizi eki oń áserin kórip turmyn. Birinshiden, kerek bolǵan kezde bizdiń ishki naryǵymyzdy tolyqtaı sapaly munaı ónimderimen qamtamasyz etýi. Osy kelisimshart bizge osyndaı múmkindikti beredi. Mysaly, búginde bizde dızel otynynda keıbir tapshylyqtar bolǵan kezde Reseı Federatsııasynan qajet kólemdi alyp kelemiz. Ekinshiden, osyndaı kelisimshart eki eldiń arasynda bolmasa, biz osy áketý kedendik bajdaryn Reseı Federatsııasynyń bıýdjetine tóleıtin edik. Osy kelisimshartpen biz 30 mlrd teńgeden qarajatty jylyna ózimizde saqtap otyrmyz. Reseı Federatsııasynyń bıýdjetine tólemeı, biz eki eldiń arasynda osy ekonomıkalyq jáne áleýmettik qarym-qatynasymyzdy saqtap, odan ári arttyryp otyrmyz, - dedi Erlan Aqkenjenov.
Onyń sózine qaraǵanda, jyl saıyn avıatsııalyq otynmen qamtamasyz etýge qatysty belgili bir qıyndyqtarǵa tap bolamyz. Qazirgi ýaqytta Reseı Federatsııasynan shamamen 300 000 tonna avıatsııalyq otyn ımporttaımyz. Al bul kelisim otyndy baj salyǵynsyz ákelýge múmkindik beredi.
Eske salsaq, jaqynda Premer-mınıstr Oljas Bektenov Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda qoldanystaǵy zaýyttardy jańǵyrtý jáne jańa tórtinshi munaı óńdeý zaýytyn salý jóninde bergen tapsyrmalarynyń oryndalý barysy qaralǵan keńes ótkizdi.
