Quryltaı saılaýyna 9,3 mln adam qatysty: bul referendýmdaǵydan 224 myńǵa kóp
ASTANA. KAZINFORM — Búgin Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Nurlan Ábdirovtiń tóraǵalyǵymen Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń XV otyrysy ótti.
Otyrysqa saıası partııalardyń ókilderi, buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi, EQYU DIAQB mıssııasynyń halyqaralyq baıqaýshylary qatysty. Sonymen qatar, beınekonferentsbaılanys rejıminde astana, oblystardyń jáne respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń aýmaqtyq saılaý komıssııalarynyń tóraǵalary men músheleri qosyldy. Otyrys Internet-resýrs jáne YouTube arqyly sýrdoaýdarmamen qamtamasyz etile otyryp, tikeleı efırde kórsetildi.
Kún tártibine sáıkes «2026 jylǵy 23 tamyzda ótken Qazaqstan Respýblıkasy Quryltaıynyń depýtattaryn saılaýdyń qorytyndylaryn belgileý jáne saılaýdaǵy daýys berý qorytyndylary boıynsha depýtattyq mandattardy bólý týraly» másele qaraldy.
Otyrysty ashqan Nurlan Ábdirov naqtylanǵan tizimge sáıkes saılaýshylardyń jalpy sany 12 623 289 adamdy quraǵanyn atap ótti. Daýys berý kúni azamattardyń ótinishteri boıynsha, sondaı-aq saılaý ýchaskelerindegi tirkeý týraly málimetterdi tekserý jáne azamattardy ýchaskelerdiń mekenjaılary boıynsha 1 táýlikke ýaqytsha tirkeý jónindegi onlaın-servıster arqyly 17 501 adamǵa daýys berý múmkindigi berildi. Saılaýǵa barlyǵy 9 351 539 adam qatysty, bul tizimge engizilgen barlyq saılaýshy sanynyń 74,08%-yn quraıdy.
Aıta keteıik, 15 naýryzda ótken referendým naýqanymen salystyrǵanda, osy saılaýda daýys bergen saılaýshylar sany 224 357 adamǵa artty. Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy bul kórsetkish halyqtyń elektoraldyq mádenıet deńgeıiniń óskenin kórsetetinin atap ótti.
Sonymen qatar, 85 576 adam úıden daýys berdi, al esepten shyǵarý kýáligin alǵan azamattardyń 88%-y daýys berdi.
Bıýlletenderdi sanaý qorytyndysy boıynsha saılaýshylardyń daýystary tómendegideı bólindi:
- «Ádilet» partııasy — 6 528 948 daýys nemese 71,17%;
- Jalpyulttyq sotsıal-demokratııalyq partııa — 469 058 daýys nemese 5,11%;
- Qazaqstannyń «Baıtaq» jasyldar partııasy — 97 751 daýys nemese 1,07%;
- Qazaqstan Halyq partııasy — 285 395 daýys nemese 3,11%;
- «Aýyl» partııasy — 574 621 daýys nemese 6,26%;
- «Aq jol» Qazaqstannyń demokratııalyq partııasy — 478 083 daýys nemese 5,21%;
- «Respublica» partııasy — 509 631 daýys nemese 5,56%;
- «Bárine qarsymyn» — 230 446 daýys nemese 2,51%.
OSK Tóraǵasy saılaý zańnamasynyń talaptaryna sáıkes saılaýshylardyń 5 jáne odan da kóp paıyz daýysyn jınaǵan bes saıası partııa arasynda depýtattyq mandattar bólinetinin atap ótti.
Osyǵan baılanysty Qazaqstan Respýblıkasy Quryltaıy depýtattarynyń 145 mandaty tómendegideı bólindi:
- «Ádilet» partııasy — 110 mandat;
- Jalpyulttyq sotsıal-demokratııalyq partııa — 8 mandat;
- «Aýyl» partııasy — 10 mandat;
- «Aq jol» Qazaqstannyń demokratııalyq partııasy — 8 mandat;
- «Respublica» partııasy — 9 mandat.
OSK basshysy saıası partııalardyń ókilderiniń nazaryn depýtattyq mandattardyń partııalyq tizimge engizilgen kandıdattar arasynda bólinýi tıis ekenine aýdardy. Sonymen qatar Ortalyq saılaý komıssııasy áıelder, jastar jáne múgedektigi bar adamdar úshin 30 paıyzdyq jıyntyq kvotany kózdeıtin konstıtýtsııalyq zań talaptarynyń saqtalýyn qatań baqylaýda ustaıtynyn atap ótti.
— Quryltaı saılaýy jalpyulttyq qoldaýǵa ıe bolǵan konstıtýtsııalyq reformanyń qorytyndysy boıynsha jańartylǵan saılaý zańnamasyna sáıkes ótti. Halyqaralyq uıymdardyń baǵalaýynsha, saılaý naýqany belsendi ári erkin jaǵdaıda ótti. Azamattardyń, onyń ishinde múgedektigi bar adamdardyń erkin erik bildirýi úshin barlyq qajetti jaǵdaılar jasaldy. Halyqaralyq baıqaýshylar saılaý organdarynyń saılaýshylardy aqparattandyrý boıynsha aýqymdy ári ınklıýzıvti naýqan ótkizýin, saılaýǵa tıimdi daıyndyq júrgizýin jáne daýys berý kúnin uıymdastyrýyn da joǵary baǵalady, — dep atap ótti Nurlan Ábdirov.
Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy saılaýdy ótkizý barysynda elimiz boıynsha ýchaskelik saılaý komıssııalary músheleriniń atqarǵan zor rólin de atap ótti. Bul jumysqa 247 aýmaqtyq jáne 10 423 ýchaskelik saılaý komıssııasy tartyldy. Olardyń quramyna 71 myńnan astam komıssııa múshesi kirdi. Bul rette olardyń 1%-dan azy ǵana saılaý komıssııalarynda turaqty kásibı negizde jumys isteıdi. Ortalyq saılaý komıssııasy komıssııa múshelerin, baıqaýshylardy, saıası partııalar men buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderin oqytý úderisine úlken mán beredi. Birlesken jumystyń nátıjesinde saılaý zańnama talaptaryna tolyq sáıkes ótkizildi.
— Saılaý naýqanynyń barlyq kezeńi saılaý protsesin uıymdastyrýdaǵy negizgi qaǵıdaǵa aınalǵan „Zań jáne tártip“ qaǵıdaty negizinde uıymdastyryldy. Daýys berý kúni saılaý rásimderine 51 myńnan astam ulttyq baıqaýshy jáne shet memleketter men halyqaralyq uıymdardan 777 baıqaýshy baıqaý júrgizdi. Saılaý ýchaskelerinde saılaý barysyn jarııalaǵan sheteldik jáne otandyq buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi de boldy. Onyń ishinde qazaqstandyq BAQ-tyń 1 852 ókili jáne sheteldik buqaralyq aqparat quraldarynyń 117 jýrnalısi qatysty. Saılaý protsesiniń ashyqtyǵy men jarııalylyǵyn qamtamasyz etýge atsalysqan barshańyzǵa alǵysymdy bildiremin, — dep atap ótti Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy.
Otyrystan keıin Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy men músheleriniń qatysýymen buqaralyq aqparat quraldary úshin dástúrli brıfıng ótti. Brıfıng barysynda olar jýrnalısterdiń barlyq suraqtaryna jaýap berdi.
Aıta keteıik, buǵan deıin sarapshy depýtattardyń saıası mádenıetin 4 ólshemshart boıynsha baǵalaýdy usyndy.
