Quryltaı depýtaty Atyraý aýasynyń lastanýyn tejeý joldaryn atady
ATYRAÝ. KAZINFORM — Quryltaı depýtaty Arman Haırýllın ótken aptada Atyraýda aýa sapasynyń nasharlaýyna baılanysty pikir bildirip, máseleni sheshý úshin birqatar usynys aıtty.
Depýtattyń aıtýynsha, Atyraýdaǵy aýa sapasynyń nasharlaýy ondaǵan jyl boıy jınalǵan másele jáne ony bir sátte sheshý múmkin emes. Osyǵan baılanysty keshendi jumys júrgizý qajet.
— Jýyrda komıtetimizdiń otyrysy ótedi. Osy taqyrypty mindetti túrde kóteretin bolamyn. Aıtar usynystarymyz bar. Bul ondaǵan jyl boıy jınalǵan másele ekeni belgili. Bir sátte sheshilmeıdi. Keshendi jumysty talap etedi. Tek bir mınıstrlikke emes, alǵa qaraı Energetıka mınıstrligine, «QazMunaıGaz» ulttyq kompanııasyna naqty usynys pen hattar joldanady. Olardyń keıbir múshelerine jaǵdaıdy baıandap otyrmyz, — dedi Arman Haırýllın.
Aýa sapasyna áser etetin faktorlardy anyqtaý
Depýtat sońǵy kúnderi Atyraýda qolaısyz meteorologııalyq jaǵdaı qalyptasqanyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, jeldiń baıaý bolýy atmosferalyq aýa basseıninde lastaýshy zattar kontsentratsııasynyń kóbeıýine áser etken.
— Sońǵy kúnderi Atyraýda qolaısyz meteorologııalyq jaǵdaı qalyptasty. Jel baıaý boldy. Sol sebepti atmosferalyq aýa basseıninde lastaǵysh zattardyń kontsentratsııasy kóbeıip, qalaǵa qaraı betteı berdi. Negizgi baǵyty — ońtústik-shyǵys, ońtústik aımaqtan boldy. Bul baǵytta birneshe kásiporyn bar. Býlaný alańy bar. Árıne, solardyń tóresi — AMÓZ, — dedi ol.
Arman Haırýllınniń sózinshe, tekseris barysynda kúkirtsýtekten bólek, ızopropılbenzol men dıetılbenzoldyń aýa basseıninde kóp mólsherde anyqtalýy da osyǵan dálel bolýy múmkin.
— Aromatıkalyq kúkirtsýtekter negizinen AMÓZ-diń protsessıngi nátıjesinen paıda bolatyn túzilister. Bular bas aınalý, júrek aınýǵa ákep soqtyrady. Muny medıtsına dáleldegen, — dedi depýtat.
Qashaǵan munaıyndaǵy qosylystardy baqylaý
Depýtattyń aıtýynsha, budan bólek, AMÓZ-ge túse bastaǵan Qashaǵan munaıynyń quramynda etıl jáne metılmerkaptandardyń úlken fraktsııalary bar.
— Osy toksıni kóp Qashaǵan munaıy AMÓZ-ge kire bastaǵaly Atyraýda osyndaı shaǵymdar óte jıilep ketti. Bul gaz memlekettik monıtorıng tiziminde joq. Sebebi el boıynsha ony tekserý ádistemesi jasaqtalmaǵan. Bizdiń ǵylymı-zertteý ınstıtýttary jasaqtamaı jatyr, «Qazgıdromet» ony kórshi elderden izdep álek. Osyny jasaý qajet, — dedi Arman Haırýllın.
Ol ár óńirdiń ózine tán ereksheligi men óndirisi bar ekenin aıtyp, eldegi baqylaý júıesin soǵan sáıkestendirý qajet dep esepteıdi.
— Bul aldaǵy jumystyń biri — ıngredıentterdiń qandaıy bar, solar mindetti túrde kórsetilýi ári tekserilýi kerek. Ekinshiden, Qashaǵannyń ýly munaıy KQK, odan ári qaraı Qara teńiz arqyly tankerlermen Eýropaǵa jetip jatyr. Sol jaqtaǵy munaı óńdeý zaýyttarynda óńdeledi. Olardyń shaǵymy bar ma, joq pa, sony zerdeleýimiz kerek. Eger joq bolsa, tehnologııalaryn zerttep, bizge ákelýimiz qajet, — dep pikir bildirdi depýtat.
AMÓZ-ge táýelsiz tehnologııalyq jáne ekologııalyq aýdıt júrgizý
Arman Haırýllın eskirgen zaýytqa «Samuryq-Qazynaǵa» táýelsiz ǵylymı-zertteý ınstıtýttarynyń ókilderin shaqyryp, tehnologııalyq jáne ekologııalyq aýdıt júrgizý qajet dep sanaıdy.
Zaýytta qoldanylyp otyrǵan tehnologııalar álemdegi úzdik óndiristik tehnologııalarǵa qanshalyqty sáıkes keletinin salystyrý kerek. Osy jumystar júrgizilgennen keıin «QazMunaıGazdy» zaýytty jańǵyrtýǵa qarjy bólýge shaqyramyz. Biz úshin ekonomıkalyq jetistik mańyzdy. Biraq odan da mańyzdysy — 400 myń adamnyń densaýlyǵy men ómiri, — dedi ol.
Munaı tasymaldaýshy kompanııalarǵa aýdıt júrgizý
Depýtat «QazTransOıl», KQK sekildi munaı tasymaldaý kompanııalarynda da osyndaı aýdıt júrgizilýi kerek ekenin aıtty.
— Rezervýar parkterine tek qalqymaly pontondardy qamtamasyz etý óte az bolady. Bul jerde mindetti túrde rekýperatsııa, absorbtsııa tehnologııalaryn qosý kerek, — dep tolyqtyrdy Arman Haırýllın.
Depýtattyń aıtýynsha, atalǵan usynystar boıynsha reglamentke saı fraktsııa atynan saýal joldanady.
Qyrkúıek aıy bastalǵaly beri atyraýlyqtardyń aýa sapasyna qatysty shaǵymy kóbeıdi. Óńir turǵyndary áleýmettik jeli arqyly jaǵymsyz ári basty aýyrtatyn ıistiń kúsheıgenin aıtyp, bılikten máseleni sheshýdi surady.
Mamandar 6-7 qyrkúıek kúni alǵan synamalardy zerdeleý barysynda aýa quramyndaǵy keıbir aromatty kómirsýtekterdiń mólsheri túngi ýaqytta ruqsat etilgen shekten 10-15 esege deıin artqanyn anyqtady. Oblystyq ekologııa departamenti sasyq ıis Atyraý munaı óńdeý zaýytynan dep otyr.
