Qurylys komanııasy úı salýdy keshiktirse ne isteý kerek

ASTANA. KAZINFORM – Kópshilik úshin jańa turǵyn úıdegi páter – eń mańyzdy salymdardyń biri. Alaıda kilt tapsyrý rásimi keıde uzaqqa sozylyp, merzimder keıinge shegeriledi. Bul jaǵdaıda azamattardyń qandaı quqyqtary bar, zań qalaı jumys isteıdi jáne qandaı qadam jasaý keregin bizdiń materıaldan oqyp bilińiz. 

– Úıdiń óz ýaqytynda tapsyrylmaýy – myńdaǵan úleskerge tanys jaǵdaı. Degenmen, 2025 jyldyń jazynda Qazaqstanda úlestik qurylysqa qatysty jańa erejeler kúshine endi. Olar satyp alýshylardyń quqyǵyn kúsheıtip, qurylysshylarǵa baqylaýdy qataıtty, - dep habarlady ShQO memlekettik sáýlet-qurylys baqylaý basqarmasy.

Zań árbir qadamdy qadaǵalaıdy

Zańǵa sáıkes, qurylysshy úleskerlerdiń aqshasyn tek úsh tásilmen tarta alady:

• Biryńǵaı operatordyń kepildigi arqyly,

• Ekinshi deńgeıli banktiń qoldaýymen,

• Úı qańqasy turǵyzylǵannan keıin.

Osy sharttar bolmasa, qurylysshy erejeni buzǵan bolyp sanalady. 

2025 jylǵy 30 tamyzda basty jańalyq engizildi: endi kez kelgen turǵyn úıdi satyp alý tek Biryńǵaı júıede tirkelgen úlestik qatysý týraly kelisimshart (ÚQK) arqyly ǵana múmkin bolady.

Barlyq «rezerv», «aldyn ala jasalǵan, ınvestıtsııalyq kelisimsharttar» men brondaý qujattary zańsyz dep tanyldy.

– Barlyq ruqsat qujaty tekserýge qoljetimdi bolýy kerek. Úleskerler qol qoıatyn kelisimniń dál osy júıede tirkelgen úlestik qatysý kelisimsharty ekenine kóz jetkizý mańyzdy. Eger ereje buzylsa, sotqa nemese ekonomıkalyq tergeý departamentine júginý kerek, - dep túsindirdi ShQO memlekettik sáýlet-qurylys baqylaý basqarmasy.

Bes aıǵa deıin ǵana keshiktirýge ruqsat

Buryn qurylys kompanııalary úıdi tapsyrýdy bir jylǵa jýyq ýaqytqa – úsh ret úsh aıdan shegere alatyn. Endi zań boıynsha jobalyq qujattamada kórsetilgen kúnnen bastap maksımým bes aıǵa ǵana keshiktirýge ruqsat etiledi.

Árbir shegerý júıede tirkeledi, al ınjenerlik kompanııalar aı saıyn qurylys barysy jóninde ákimdikterge jáne Biryńǵaı operatorǵa esep beredi. Bes aıdan uzaq keshiktirý zańbuzýshylyq bolyp sanalady.

– Bul úleskerlerdiń sheksiz kútip júrmeýi úshin jasaldy. Bes aıdan asqan kez kelgen keshiktirý – zań buzýshylyq. Barlyq shegerimder júıede tirkeledi, al esepter aı saıyn ákimdikterge jáne Biryńǵaı operatorǵa beriledi, - dedi turǵyn úı máseleleri jónindegi zańger Aslan Aıtbaev.

Qolma-qol aqshamen esep aıyrysýǵa tyıym salyndy

Bertinge deıin kóptegen úleskerler aqshany qolma-qol berip júrgen. Endi buǵan zańmen tyıym salyndy.

– 2025 jyldan bastap qurylys kompanııalary qolma-qol aqsha qabyldaı almaıdy;

– 2026 jyldan bastap bankter tirkelgen úlestik qatysý sharty (ÚQSh) bolmasa, aqsha aýdarymyn jasaı almaıdy. 

Bul úleskerge kepildik beredi, «kóleńkeli shemalarǵa» jol bermeıdi jáne barlyq qarjy bank úzindisi arqyly rastalady.

– Bul ereje úleskerdi «aldymen aqsha – keıin shart» shemalarynan qorǵaıdy. Tek ÚQSh tirkelgennen keıin bank tólemdi ótkizedi. Al satyp alýshyda resmı úzindi qalady, ol sotta dálel retinde usynyla alady, - dep tolyqtyrdy A. Aıtbaev.

Jarnama baqylaýda bolady

Jańa turǵyn úı keshenderin tek ruqsat alǵan soń nemese kepildik alǵannan keıin ǵana jarnamalaýǵa bolady. Habarlandyrýda qujattyń nómiri, kúni jáne qurylysshy týraly derekter kórsetilýi qajet.

– Eger habarlandyrýda bul aqparat bolmasa, ol zańsyz jarnama. Mundaı jaǵdaıda úleskerler derekti tirkep, ýákiletti organdarǵa shaǵymdanýǵa quqyly, – dep atap ótti memlekettik sáýlet-qurylys baqylaý basqarmasy.

Qurylys toqtasa ne isteý kerek

Nysan ýaqytsha toqtatylǵanda:

- qurylys kompanııasynda jańa qarajat tartý quqyǵy bolmaıdy;

- eger kepildik bolsa, Biryńǵaı operator úıdi aıaqtap salyp beredi nemese úleskerlerge aqshasyn qaıtarady;

- joba resmı túrde toqtatylǵan dep tanylsa, salynǵan qarjyny qaıtarý tetigi qarastyrylǵan.

– Eger joba resmı túrde toqtatylǵan dep tanylsa, qarjyny qaıtarý qarastyrylǵan. Eń bastysy, úleskerler jeke-jeke emes, ujym bolyp áreket etýi tıis, – dep keńes beredi zańgerler.

Túzetýler tek kópqabatty úılerge qatysty emes. Endi 50 jáne odan kóp úıden turatyn kottedj qalashyqtary men taýnhaýstar da turǵyn úı keshenderi sııaqty retteledi. Taýnhaýs satyp alýshysy da sondaı qorǵaýǵa ıe: shart tirkeledi, aqsha tek bank arqyly ótedi, qurylys ákimdik baqylaýynda bolady.

Bankter qosymsha súzgi bolmaq

Endi ıpoteka tek zańdy nysandarǵa ǵana beriledi. Bankterge ruqsatsyz nemese kepildigi joq jobalarǵa ıpoteka rásimdeýge tyıym salyndy. Bul satyp alýshylar úshin qosymsha súzgi bolady: eger bank qarjylandyrýǵa daıyn bolsa, nysan tekseristen ótken degen sóz.

Jańa erejeler:

- 2025 jylǵy 12 shildede túzetýlerdiń alǵashqy paketi – «kóleńkeli shemalardy» shekteý bastaldy.

- 2025 jylǵy 30 tamyzda ekinshi paket bastaldy – úlestik qatysý shartynyń bolýy, jarnama baqylanady, ákimdikterdiń róli kúsheıtildi. 

- 2026 jylǵy 1 qańtarda úshinshi paket – tolyq qolma-qolsyz tólemderge kóshý bastalady, bankterge júıege qoljetimdilik beriledi, tirkelmegen shartsyz mámileler qabyldanbaıdy.

Zańgerler keńesteri

Eger merzimder shegerilip, qurylys toqtap tursa, shegerimniń júıede tirkelgen- tirkelmegenin anyqtap, qurylysshydan jańa kesteni suraý kerek. Eger keshigý bes aıdan assa, sotqa júginip, ótemaqy talap etýge bolady nemese shartty buzý joly qarastyrylady.

Eger tólemdi qolma-qol berip, bir bóligi «qolǵa» ótkizilse, qolhattar men túbirtekterdi saqtańyz, bul zańbuzýshylyq bolǵandyqtan Ekonomıkalyq tergeý departamentine júginińiz jáne sot arqyly qarajatty qaıtarýdy talap ete alasyz.

Eger jarnamadan keıin qarajat quıylsa, al joba qujatsyz bolyp shyqsa –jarnamany dálel retinde tirkep, memlekettik sáýlet-qurylys baqylaýyna shaǵymdanyńyz jáne sot arqyly qarajatty qaıtarýdy talap etińiz.

Eger páterdi qabyldaǵan soń aýdany kishi bolyp shyqsa, qabyldaý aktisin jasańyz, jetpeı qalǵan sharshy metrlerdiń baǵasyn eseptetýge saraptama tapsyryńyz jáne qurylys kompanııasyna talap joldańyz. Kompanııa bas tartqan jaǵdaıda, sotqa baryńyz.

Eger kompanııa qurylysty toqtatyp, joq bolyp ketse, júıeden operator kepildiginiń bar-joǵyn anyqtańyz, kepildik bolsa – operator qurylys nysanyn aıaqtaıdy nemese qarajatty qaıtarady, kepildik bolmasa – ózge úleskerlermen birigip, ujymdyq talap aryz berińiz.

Sarapshylardyń aıtýynsha, 2025 jylǵy túzetýler naryqty aıqyn ete tústi. Endi óz quqyqtaryn biletin úlesker mindetterdiń oryndalýyn senimdi túrde talap etip, salǵan qarjysyn qorǵap qala alady.

Aıta keteıik, bıyl elimizde barlyq qarajat kózderi esebinen 19,2 mln sharshy metr turǵyn úı nemese 176-myńnan astam páter salý josparlanǵan.