Kúrdeli kenderden altyn alýdyń ınnovatsııalyq tehnologııasy ázirlendi
ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstandyq zertteýshiler altyn quramdy totyqqan jáne sýlfıdti kenderge arnalǵan eki ınnovatsııalyq tehnologııalyq tásil usyndy.
Elimizdiń ǵalymdary qıyn baıytylatyn kenderden altyndy tıimdi túrde bólip alýǵa jáne shıkizatty óńdeý shyǵyndaryn azaıtýǵa múmkindik beretin jańa tehnologııa usyndy. Bul ázirleme zerthanalyq synaqtardan sátti ótip, óndiriske engizýge perspektıvaly sheshim retinde qarastyrylyp jatyr.
Joba «Ulttyq mıneraldyq shıkizatty keshendi qaıta óńdeý ortalyǵy» RMK fılıaly — «Qazmehanobr» ónerkásiptik ekologııa memlekettik ǵylymı-óndiristik birlestiginiń mamandarytar apynan júzege asyryldy. Jobany ǵylymı jumystar jónindegi dırektordyń orynbasary, asyl metaldar zerthanasynyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri, PhD doktory, qaýymdastyrylǵan professor Baýyrjan Súrimbaev basqardy. Zertteý granttyq qarjylandyrý baǵdarlamasy aıasynda atqaryldy.
Bul ázirleme qazirgi altyn óndirý salasyndaǵy basty máselelerdiń biri — baı ken oryndarynyń sarqylýy jáne quramynda metaly az, kúrdeli kenderdiń úlesiniń artýyna baılanysty jasaldy. Dástúrli óńdeý ádisteri altyndy joǵary deńgeıde bólip alýdy árdaıym qamtamasyz ete bermeıdi áriqymbat reagentter men tehnologııalyq rejimderdi qatań saqtaýdy talap etedi.
Qazaqstandyq zertteýshiler altyn quramdy totyqqan jáne sýlfıdti kenderge arnalǵan eki ınnovatsııalyq tehnologııalyq tásil usyndy.
Totyqqan kender úshin úımeli shaımalaý aldynda sýtegi asqyn totyǵymen aldyn ala óńdeý jáne natrıı atsetatyn qosý tehnologııasy ázirlendi. Bul altyndy bólip alý kórsetkishin 7%-ǵa deıin, al reagentterdi birge qoldanǵanda 10-14%-ǵa deıin arttyrýǵa múmkindik berdi.
— Sýlfıdti kender úshin ǵalymdar baı gravıtatsııalyq kontsentrat alý jáne ony qarqyndy tsıandaý ádisimen keıingi óńdeý tásilin engizdi. Natrıı atsetatyn paıdalaný altyndy bólip alýdeńgeıin qosymsha 4%-ǵa arttyryp, qaıta óńdeý qaldyqtaryndaǵy baǵaly metaldyń mólsherin azaıtty. Sonymen qatar, natrıı atsetaty qymbat reagentterge ishinara balama retinde qarastyrylyp, tehnologııany ekonomıkalyq jaǵynan tıimdirek etedi, — delingen habarlamada.
Ázirleýshilerdiń aıtýynsha, ártúrli mıneraldyq shıkizat túrlerine beıimdeletin jáne otandyq resýrstardy tereńirek óńdeýge múmkindik beretin bul keshendi tásildiń mańyzy zor.
Jobanyń joǵary ǵylymı deńgeıi halyqaralyq aýqymda da moıyndaldy.
Zertteý nátıjeleri boıynsha 6 ǵylymı eńbek, onyń ishinde 2 monografııa jáne Scopus pen Web of Science bazalarynda ındeksteletin Q1 jáne Q2 sanatyndaǵy halyqaralyq ǵylymı jýrnaldarda 4 maqala jarııalanǵan. Olardyń qatarynda Mineral Processing and Extractive Metallurgy Review (Taylor & Francis), Mining, Metallurgy & Exploration (Springer Nature) jáne Heliyon (Elsevier) jýrnaldary bar.
Joba aıasynda ǵylymı kadrlardy daıarlaý jumystary da júrgizilýde: osy taqyryp boıynshabir PhD doktoranty dıssertatsııa qorǵaýǵa daıyndalýda.
Aldaǵy ýaqytta ázirleýshiler tehnologııany ónerkásiptik synaqtan ótkizip, altyn quramdy kenderdi óńdeýdiń tıimdiligin arttyrý úshin jańa reagenttik sheshimderdi izdestirýdi jalǵastyrýdy josparlap otyr.
Aıta ketelik Qazaqstanda bir gramm altyn qansha turatyny týraly jazǵan edik.
