QURAMANY QOLDAIYQ: Azıada oıyndarynda sporttyq baǵdarlaýdyń qanshalyqty qyzyqty ári tartymdy sport ekenin kórsetýge tyrysamyz - memlekettik jattyqtyrýshy I. Şeglova

sportshylarymyzdyń daıyndyǵy men olardyń jeńis tuǵyryna shyǵý múmkindikteri týraly keńinen áńgimelep berdi

-Azıadaǵa az ǵana ýaqyt qaldy. Komandamyz 2010 jydyń mamyr aıynda jattyqtyrýshy brıgada bekitip bergen jospar boıynsha daıyndalyp jatyr.

Qurama tizimi QR Chempıonatynan keıin naqty jarııalanady. Azıada-2011 jarystarynda shańǵymen sporttyq baǵdarlaý saıystary tórt túr boıynsha ótedi. Jáne de baǵdarlama túri qashyqtyqpen emes, jeńimpazdyń naqty qaı jerde turǵandaǵy ýaqyty boıynsha anyqtalady.

Qazir komanda daıyndyq ústinde. Nátıjesin Azıada oıyndarynda kóretin bolamyz. Sportta boljam jasaýǵa bolmaıdy. Azıada baǵdarlamasyna engizilgen sporttyń basqa da túrleri sekildi, sporttyq baǵdarlaý saıystarynyń aldyna da úlken mindetter qoıylǵan. Qurylyqtyq jarystardyń baǵdarlamasyna shańǵydaǵy sporttyq baǵdarlaý túri birinshi ret qosylyp otyrǵandyqtan, moınymyzdaǵy jaýapkershiliktiń de ońaı emes ekenin túsinemiz!

- Bizdiń basty qarsylastarymyz kim? Basqalardan basymdyǵymyz, ereksheligimiz bar ma jáne de ózimizdiń klımatymyz sportshylardyń bıikten kórinýine yqpal etedi dep oılasyz ba?

- Belgisiz sebepterge baılanysty oıyndarǵa qatysa almaıtyn Azııa qurlyǵynda burynnan kele jatqan qarsylasymyz - Japonııa quramasymen kezdese almaıtyn boldyq, bul árıne ókinishti. Japonııalyq baǵdarlaýshylar daıyndaldy, Japonııa Federatsııasy da bar kúshin salǵanymen, olar jarystarǵa qatyspaıtyn boldy. Qazirgi tańa Mońǵolııa, Qyrǵyzstan, Qytaı jáne Ońtústik Koreıa elderiniń quramalary sporttyń osy túrinen jarysqa qatysatyndaryn rastady. Al olardyń qaısysy bas qarsylasymyzǵa aınalatynyn jarysta kóretin bolamyz. Qarsylastardyń barlyǵy myqty. Al basymdyǵymyz jarystardyń týǵan jerimizde ótip, óz otandastyrymyzdyń jankúıer bolatynynda. Al qalǵany, mysalǵa, klımattyq jaǵdaılar baǵdarlaý jarysynda aıtarlyqtaı mańyzǵa ıe emes. Barlyq tehnıkalyq jaǵdaı halyqaralyq erejelerge saı bolady.

-Sizdiń oıyńyzsha, elimizde ashylǵan jańa shańǵy-bıatlon stadıony eýropadaǵy belgili sporttyq nysandarmen básekelesip, bolashaqta Olımpada oıyndarynyń qatysýshylaryn qabyldaı alady ma? Bul jerdegi joldar qandaı deńgeıde jáne Şýchınskide salynyp jatqan stadıonnan aıyrmashylyǵy nede dep oılaısyz?

- Jańa shańǵy-bıatlon keshenine birneshe ret bardym. Kóp jumys atqarylǵan. Osyndaı deńgeıdegi nysandy men ázirge eshqaı jerden kórgen joqpyn. Azıadadan keıin de kóptegen tustaryn pysyqtaý kerek shyǵar, alaıda, eń bastysy Qazaqstan sportshylary jyldyń kez kelgen mezgilinde daıyndalýǵa yńǵaıly tamasha keshenge ıe bolady. Al meniń oıymsha, qazirgi kezdegi bir kemshilik - keshen mańynda qonaqúıdiń joqtyǵy. Alaıda ýaqyt óte kele bul másele de sheshimin tabady dep úmittenemin. Shańǵy jarystary men bıatlonǵa arnalǵan joldardyń sapasyn tıisti mamandar baǵalaıdy, al bizdiń joldarymyzǵa toqtalar bolsaq, olar shańǵymen baǵdarlaý saıystarynyń talaptaryna saı joǵary deńgeıde salynǵan.

-Sporttyq baǵdarlaý Qazaqstanda qashannan qolǵa alyna bastady, búgingi tańda qalaı damýda? Mysalǵa, bul sport túri Fınlıandııada ulttyq sport túri degen ataýǵa ıe bolǵan eken. Osy oraıda, sporttyq baǵdarlaý óte qyzyqty ári ıntellektýaldy oıyn bolǵanymen, ony damyta alatyn tabıǵı jaǵdaıymyzdyń bar bolǵanyna qaramastan, bul sport túri elimizde nelikten kenje qalyp keledi?

-Kóptegen mamandar sporttyq baǵdarlaýdyń tarıhy Norvegııadan bastalyp, resmı paıda bolǵan kúni 1897 jyldyń 13 mamyry dep esepteıdi. Alaıda sporttyq baǵdarlaýdyń naqty resmı tarıhy 1904 jyldyń 13 naýryzynan bastaý alady, sol jyly Fınlıandııada árbir oıynshy ózine jol tańdaǵan, «Porvo-Helsınkı» baǵdary boıynsha 50 shaqyrymdyq uzyndyqta tórt satyly jarys ótkizilgen edi.

Al bizdiń elimizdegi bul sport túriniń qalyptasý tarıhy ońaı bolmady. Basqa sport túrleri sekildi, ol halyqaralyq arenada kórinis tabýynyń arqasynda damý serpinin aldy. 1961 jyly Kopengagendegi kongreste Halyqaralyq sporttyq baǵdarlaý federatsııasynyń negizi bekitildi (IOF). Qazirgi tańda halyqaralyq sporttyq baǵdarlaý federatsııasyna álemniń 71 eli, sonyń ishinde Azııanyń 13 eli múshe bolyp tabylady.

Qazaqstanda sporttyq baǵdarlaý 1961-1962 jyldary jandana bastady, eń alǵashqy jarystar Óskemen jáne Almaty qalalarynda ótken bolatyn. 1963 jyly bolǵan KSRO Chempıonatynda Qazaqstan óziniń eki komandasyn, ıaǵnı ShQO jáne respýblıka qurama komandasyn jarysqa qosty. Al sporttyq baǵdarlaý damýynyń jańa satysy KSRO qulaǵannan keıin bastaldy. Naryqtyq ekonomıkaǵa ótý kezinde jarystardy, sport sektsııalarynyń jumysy men klýbtardy qarjylandyrýǵa qatysty kóptegen túıitkilder paıda boldy. Bul 90-jyldary sporttyq baǵdarlaý túriniń quldyraýyna ákelip soqty. Dál sol kezeńde QR Sporttyq baǵdarlaý federatsııasy qurylǵan edi. 1995 jyly bizdiń federatsııa halyqaralyq sporttyq baǵdarlaý federatsııasynyń teń quqyqty múshesine aınaldy. 2006 jyly «Sporttyq baǵdarlaý federatsııasy» qoǵamdyq birlestigi bolyp ózgertilip, qaıta tirkeýden ótti.

Qazirgi tańda Qazaqstan boıynsha sporttyq baǵdarlaý túri Almaty men Astana qalalarynda, Almaty, Shyǵys Qazaqstan, Batys Qazaqstan, Qaraǵandy, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan jáne Jambyl oblystarynda jańadan tanymal bolyp keledi. Biraq ókinishke qaraı, álemniń jetekshi elderi baıaǵyda-aq baǵasyn túsingen, dene shynyqtyrý men saýyqtyrýǵa, sonymen qatar adamnyń ıntellektýaldy damýyna múmkindik beretin qol jetimdi osy sport túrine degen kózqaras barlyq jerde birdeı emes.

Sondyqtan osy jarys túriniń Qazaqstanda tanymal bolýy úshin jaqyn kórshilerimizben tyǵyz yntymaqtastyq ornatýymyz qajet. Mysalǵa, Reseıdi alsaq. Reseılik sportshylarmen yntymaqtastyq ornatý arqyly kóp nárse úırenip, sapaly keńes ala alamyz, osylaısha Qazaqstanda sporttyq baǵdarlaýdyń barlyq baǵyttaryn odan ári damytý múmkindigi paıda bolady.

Biz Azıadada bul sport túriniń qanshalyqty qyzyqty ári qarqyndy ekenin kórsetýge tyrysamyz...