«Qýatty seriktes»: Qazaqstan men Japonııanyń senimdi dıalogi jańa mazmunmen tolyǵyp keledi
ASTANA. KAZINFORM — Prezıdent Teleradıokesheniniń Derekti kıno ortalyǵy kórermen nazaryna «Qýatty seriktes» derekti fılmin usynbaq. Onda memleket taǵdyryndaǵy dıplomatııa róli men Memleket basshysynyń Japonııaǵa jasaǵan resmı sapary tereń taldanady.
Qazirgi geosaıası jaǵdaıda dıplomatııa tek kelissóz júrgizý tetigi emes, memlekettiń turaqty damýyn qamtamasyz etetin basty quralǵa aınaldy. Osy qaǵıdadan bastaý alǵan fılm Japonııada ótken joǵary deńgeıli kelissózderdi, sırek kezdesetin protokoldyq sátterdi jan-jaqty qamtýǵa tyrysqan.
Máselen, Qasym-Jomart Toqaevty Japonııa ımperatory Narýhıto men Premer-mınıstr Sanae Takaıchıdiń bir kúnde qabyldaýynan saıası astar izdegeni baıqalady. Buǵan qosa Japonııa tarıhyndaǵy alǵashqy áıel premer-mınıstr Sanae Takaıchıdiń konservatıvti ári ultshyl ustanymy kamera obektıvinde aıqyn beınelengen.
Avtorlardyń tujyrymynsha, Prezıdentti qabyldaý sharasyndaǵy qurmet japon dıplomatııasynda sırek kezdesedi jáne ony Qazaqstanǵa kórsetilgen erekshe ıshara dep túsingen jón. Fılmde Qazaqstan japontanýshylar odaǵynyń qurmetti tóraǵasy, dıplomat Batyrhan Qurmanseıit qazaq-japon arasyndaǵy kózqarasty tolyqqandy taldaýǵa tyrysady.
— Japondar Qazaqstandy ıntegratsııalyq úderisterge bastamashy bolyp júrgen, ekonomıkalyq turǵydan alǵa umtylǵan memleket dep biledi. Prezıdentimizdi de álemdik deńgeıdegi tájirıbeli dıplomat retinde joǵary baǵalaıdy, — deıdi sarapshy.
Fılmde Memleket basshysynyń Birikken Ulttar Uıymy júıesindegi kópjyldyq qyzmeti eskerýsiz qalmaǵan: Qasym-Jomart Toqaevtyń Tokıodaǵy BUU ýnıversıtetinde dáris oqýy tarıhı sát retinde kórsetilipti. Fılmnen túıgenimiz, Toqaev bul oqý ornynda lektsııa oqyǵan alǵashqy memleket basshysy atandy.
Dáristen keıin pikir bildirgen japon ǵalymy, Hokkaıdo ýnıversıtetiniń professory Tomohıko Ýıama Qazaqstandy halyqaralyq tártipti qoldaıtyn jaýapty orta derjava retinde sıpattaıdy.
— Qazaqstan tsıfrlandyrý salasynda postkeńestik keńistiktegi jetekshi memleketke aınaldy. Prezıdent Toqaev reformalardy tabandy túrde júzege asyryp keledi. Al Japonııa men Qazaqstan arasyndaǵy yntymaqtastyqty keńeıtýdiń áleýeti zor, — dedi professor.
Týyndyda «Ortalyq Azııa + Japonııa» dıaloginiń bastaý alǵan tarıhı kezeńi de kórinis tabady. 2004 jyly Astanada ótken alǵashqy dıalogtiń uıymdastyrýshylarynyń biri sol kezdegi Syrtqy ister mınıstri Qasym-Jomart Toqaev bolǵan. Mańyzdy sát týraly estelik aıtqan Japonııanyń burynǵy syrtqy ister mınıstri Erıko Kavagýchı kadrǵa ilikken eken.
Fılmde sondaı-aq jahandyq qaýipsizdik, ıadrolyq qarýdyń qaýpi týraly kesek oılar qamtylǵan. Prezıdenttiń qos halyqtyń taǵdyrlas ekenin jáne ıadrolyq qarýdyń zardabyn tereń túsinetinin shegeleı sóılegeninen kórdik.
— Hırosıma, Nagasakı jáne Semeı qasireti ıadrolyq qarýǵa jaýapkershilikpen qarap, ustamdylyq tanytýdyń qanshalyqty mańyzdy ekenin eske salady. Qazaqstan táýelsizdik alǵannan keıin Semeı ıadrolyq polıgonyn jabý jáne álemdegi tórtinshi ıadrolyq arsenaldan bas tartý týraly tarıhı sheshim qabyldady. Bul — bizdiń osaldyǵymyz emes. Kerisinshe, strategııalyq kóregendik tanytyp, beıbitshilik pen adamzat qaýipsizdigin qamtamasyz ettik, — dedi Prezıdent Toqaev.
Endi derekti fılmniń sharyqtaý tusyna toqtalaıyq. Onda Qazaqstan men Japonııa arasyndaǵy ekonomıkalyq kórsetkishter men ınvestıtsııalyq jobalar týraly derekter bar. Belgili bolǵandaı, aldaǵy ýaqytta Japonııanyń Komatsu kompanııasy elordada tehnıkalardy kúrdeli jóndeýge jáne qaıta qalpyna keltirýge arnalǵan óndiristik keshen salýǵa nıetti.
Astanada salynatyn keshenge Mitsui kompanııasy da atsalyspaq. Kásiporyn keshenniń halyqaralyq jetkizý tizbegin qalyptastyrýǵa, ınfraqurylymdy damytýǵa, energetıka men ónerkásip salalaryn óristetýge járdemdesedi.
Memleket basshysy Hitachi Construction Machinery prezıdenti Masafýmı Senzakımen kezdesýde óndiristi lokalızatsııalaý, tsıfrlandyrý, «jasyl» tehnologııalardy engizý jáne derbes kólik júıesin qurý baǵytynda múmkindikterdi paıdalaný qajettigin atap ótken. Osy málimetter arqyly memleketaralyq yntymaqtastyq jańa deńgeıge kóterilip kele jatqany seziledi.
Derekti fılm resmı kelissózdermen shektelmeıdi. Prezıdenttiń Japonııadaǵy qazaqtarmen tildesýi, sýmo sportynda el namysyn qorǵap júrgen Ersin Baltaǵul men dombyrany janyndaı súıetin japon mýzykanty Akıra Takegýchımen kezdesýi — týyndy arqalaǵan rýhanı baılanystyń jarqyn kórinisi.
— Men úshin dombyra — qasıetti aspap. Qazaqstanda turýdy qalaýym da osy aspapty jaqsy meńgerýmen baılanysty, — dedi Akıra Takegýchı.
Otyz jyldan astam ýaqyt ishinde Qazaqstan men Japonııa arasyndaǵy senimdi dıalog nyǵaıyp, jańa mazmunmen tolyǵyp keledi. «Qýatty seriktes» derekti fılmi osy joldyń shejiresi retinde qazaq-japon dıplomatııasyndaǵy salmaqty beıneni sýretteı bilgen.
Mazmundy týyndyny búgin saǵat 17:40–ta Jibek Joly telearnasynan tamashalaýǵa bolady.