Kishkentaı baladan balyq qylqanyn, stýdentten mıkroqulaqqap alamyz – otorınolarıngolog

AQTÓBE. KAZINFORM – Balalar qulaq, murynǵa monshaq, qalamnyń basyn salyp jiberedi. Al eresekter jasqa tolmaǵan balasyna balyq berip, qylqan ketip qalady. Stýdentter bolsa emtıhanǵa kirerde mıkroqulaqqap salyp, ony keri ala almaı qalady. Bul týraly Kazinform tilshisine Aqtóbe oblystyq kópsalaly balalar aýrýhanasynyń otorınolarıngolog dárigeri Nurzat Álibek aıtyp berdi. 

– Kópsalaly balalar aýrýhanasynyń qabyldaý bólimi únemi qarbalasqa toly. Olardyń arasynda dál osy otorınolarıngologııa bólimine júginetinder jıi kezdese me?

– Otorınolarıngologııa bólimi óńir boıynsha Aqtóbe oblystyq kópsalaly balalar aýrýhanasynda ǵana jumys istep tur. Munda barlyq aýdan, qala balalary em alady. Aýrýhanaǵa túsip, em qabyldaıdy, keıbirine shuǵyl kómek kórsetiledi. Shuǵyl kómek alýǵa keletinderdiń kóbi qulaq, muryn, tamaqqa turyp qalǵan bógde zatty aldyrady. Sonyń ishinde balalar murnyna monshaq, qaǵaz da tyǵyp jiberedi. Úsh jasqa deıingi balalarǵa bári qyzyq ári kóp japa shegetin de solar. Telefonǵa qarap otyrǵan sátte esi ketip, ne istep, ne qoıǵanyn bilmeıdi, qolyndaǵy dúnıeni murnyna tyǵyp jiberedi. 

– Ata-analar qalaı biledi?

– Murnyna, qulaǵyna tyǵyp jibergenin kórse, birden aýrýhanaǵa ákeledi. Biraq keıde baıqamaı qalady. Ol kezde murnynan iriń aǵady, jaǵymsyz ıis shyǵady. Sol kezde ǵana kómek surap keledi. Uzaq ýaqyt qajet emes. Birer kún ótkende-aq osy belgiler kórinedi. Keıde murny qanaıdy. Qarap, teksergen soń bógde zat turǵanyn kóremiz, alyp beremiz. Ata-analar bilmeı kelip, tań qalatyn kezder de kezdesip turady. Bógde zattyń 98%-yn sol qabyldaý bóliminde alynady. Psıhıkalyq damýy tejelgen balalar bolsa narkoz berýge týraly keledi. Sonymen birge qulaqtyń túbine, dabyl jarǵaǵyna jaqyn ornalassa ota jasalady. Tamyrdan narkoz berilip, ota nebári 2-3 mınýtqa sozylady. Bala birer kún baqylaýda bolady. 

– Bógde dene degenimiz ne?

– Kóbine túrli tústi monshaq alynady. Sonymen birge qalamnyń ushy, qaǵaz, qulaq shuqıtyn taıaqsha basyndaǵy maqtasy qalyp qoıady. Tipti eki qulaǵyna birdeı salyp jiberedi. Eresek balalar da bar arasynda. Keıin ata-anasyna birden eskertý aıtamyz. Óıtkeni bala bir ret bógde zat salsa, keıin ony qaıtalaıdy. Arasynyda 10 ret kelip, kómekke júgingender de bar. Úsh jasqa tolmaǵan balalar esin bilmeıdi. Muryn, qulaqqa tyǵyp, júre beredi. Tili shyqpaǵan bala keıde ǵana kórsetýi múmkin. Onyń ózi bar bolǵany 3% ǵana jetedi. Qulaqqa úshkir zat salsa, dabyl jaryǵyn tesip jiberýi múmkin. Bul asqyný. Al tamaqqa kóbine balyqtyń qylqany ketip qalady. Ata-analar jasqa tolmaǵan balasyna da balyq beredi eken. Qalaı qoryqpaıdy? Ol durys emes. Eń bolmasa 3-4 jasqa deıin balyq bermeýin suraımyz. Kishkentaı bala áp sátte tunshyǵyp qalady. Balalar úıde nemese monshada balyq jep otyrǵan jerinen kómek surap keledi. Qylqandy tańdaı badamsha bezinen alamyz. Eń qaýiptisi — sharık jutý. Sonymen birge jemis-jıdek, sonyń ishinde shabdaly, óriktiń súıegin jutyp qoıady. Tynys jolynda turyp qalsa, bala ómirine qaýipti. Ondaı kezde birden ákelý kerek. Tamaǵyna turyp qalsa nannyń qatty jerin jeý durys emes. Qazir otorınolarıngologııa qyzmeti jaqsy damyǵan, sondyqtan táýekelge barmaǵan jón. Aýrýhananyń qabyldaý bólimi táýlik boıy jumys isteıdi.

– Magnıt te tabyla ma?

– Kóbine mıkroqulaqqap aldyrady. Jasy 18-ge tolmaǵan stýdentter de bizde em qabyldaıdy. Olar sessııaǵa kirer kezde mıkroqulaqqap salyp kirip, ony shyǵara almaı qalady. ıAǵnı qulaq ishindegi kishkentaı zatty magnıt tartpaı qalady. Mundaı da kóp keledi. Sonymen birge qulaq shuqyǵandy jaqsy kóretin ata-analar bar. 

– Sol durys pa?

– Qulaq qulyǵy – tabıǵı protsess. Qulaqty maqtasy bar taıaqshamen tazalaýǵa bolmaıdy. Balany jýyndyrǵan soń tek ber jaǵyn súrtip alý kerek. Taıaqshany qoldansaq ári qaraı nyǵyzdap, bitep tastaımyz. Qulyq suıyq, qatty, qurǵaq bolyp keledi. Adam shaınaǵanda, sóılegende, ıaǵnı, jaq qımyldaǵanda ózdiginen túsip qalady. Sondaı bolýy kerek. Emhanaǵa, aýrýhanaǵa kelip dárigerge qaratyp, tazartyp alýǵa bolady. Jylyna bir ret teksertip alý artyq emes. Al estý qabileti buzylsa ony qalpyna keltirý qıyn. 

– Qulaqqap kıip júredi kóbi. Keri áseri baıqalyp jatyr ma?

– Iá, baıqalady. Eger únemi qulaqqap kıip júrse, daýysyn qatty qoısa, sezimtaldyq azaıady. Sońynde estimeı qalady. Jas kezde bilinbeýi múmkin. Telefon men qulaqqap bolashaqta kóp adamnyń kózi ǵana emes, qulaǵyna da áser etip, sańyraý bolyp qalýy múmkin. 

– Munda qandaı otalar jasalady?

– Qulaq, muryn, tamaqqa ota jasalady. Qulaqtyń estý qabiletin arttyramyz. Murynǵa endoskopııalyq ota jasalady. Murynnyń ishine ósken etti alyp, shemirshegin túzeımiz, tynys alýyn qalpyna keltiremiz. Kómekeı bezine de ota jasalady. Bul jıi kezdesetin aýrý. Bizdiń ómir súrý daǵdymyz ózgergen, balalar arasynda allergııa órship tur. Sebebi kishkentaıynan dári-dármek berip, ishektegi shyryshty qabattyń jumysyn buzǵan. 

Allergııadan keıin adenoıdqa ulasady. Bala túnde aýzyn ashyp uıyqtasa, qoryldasa mindetti túrde dárigerge qaralýy tıis. Buryn úsh jastan bastap anyqtalsa, qazir 10-11 aılyq balada kezdesedi. Bul ota 15-20 mın sozylady. Eń uzaq otalar qulaqqa jasalady. Balany neǵurlym erte emdese, soǵurlym tez jazylady. 

Murynǵa kishkentaı batareıka salyp jiberetinder bar. Eń jamany sol. Batareıka muryn perdesin tesip jiberedi. Tez shirip, ýytty áseri tindi zaqymdaıdy. Shemirshekti qalpyna keltirý otasy Astana qalasynda jasalady. 

– Ata-anaǵa keńesińiz…

– Birinshiden, sýyq tıip aýyrǵanda muryndy tuzdy sýmen emdeý kerek. Sonymen birge kishkentaı balalarǵa aspırator qoldanǵan durys. Bul qabynýdyń, gaımorıttiń aldyn alýǵa kómektesedi. Ekinshiden, murynnan ıis shyqsa, demek bógde dene bar. Úshinshiden, dúkendegi tátti dúnıeni azaıtqan jón. Onyń bári allergııa týdyrady, basqa da aýrýdyń shyǵýyna sebep osy. Eń durysy – úıdiń tamaǵy.

– Balalar sizdi tyńdaı ma?

– Balamen til tabysamyz. Erke balalar jylaıdy, ol kezde aldap-sýlap kóndiremiz. Al yryqqa kónbese ata-anasy ustap otyrady.