Krımınalıst: Bul salada jumys istegisi keletin qyz-kelinshekterge shydam kerek

- Bul salaǵa kelýińizge ne túrtki boldy?

- «Saryarqa» aýdanynyń polıtsııa basqarmasy jedel-krımınalıstıka bóliminde jumys istep jatqanyma bıyl 19 jyl boldy. 2001 jyly eńbek jolymdy tehnık-krımınalıst laýazymynan bastasam, qazir aǵa krımınalısti bolyp bir salada, adal qyzmetimdi atqaryp jatyrmyn. Bala kezimde úıge naǵashy aǵalarym forma kıip keletin. Olarǵa qarap, qyzyǵatynmyn. Araǵa jyldar salyp armanym oryndaldy.

- Osy salada qyzmet etý úshin arnaıy oqý ornyn bitirip, daıyndaldyńyz ba?

- Meni osy jolǵa taǵdyr alyp keldi. Negizgi mamandyǵym – orys mektebinde qazaq tili men ádebıeti páni muǵalimi. Bul salada jumys istep kórgen joqpyn. Oqý bitirgennen keıin birden Іshki ister organyna kelip, syrttaı oqý oqyp aldym. Tórt jyl boıy jylyna bir ret alatyn eńbek demalysym oqý ornynda sessııa tapsyrýmen ótetin.

- Bul salaǵa kelýińizge ata-anańyz qarsy bolǵan joq pa?

- Biz 5 aǵaıyndymyz. Men úıdegi tórtinshi balamyn. Bastapqyda ata-anam Іshki ister organynda jumys isteıtinimdi bilse de, krımınalıst ekenimdi bilmegen. Jumysqa kirgennen soń shamamen eki jyl ótkennen keıin anammen sóılesip otyryp, baıqamaı «Máıitke barýym kerek, sosyn habarlasam» dep aıtqan kezde ǵana ata-anam qandaı qyzmet atqaratynymdy túsindi. Oqýshy kezimde jumsaq minezdi bolǵanymmen, istep júrgen salama baılanysty ýaqyt óte kele sýyq, qatal bola bastadym. Anam «basqa balalaryma qaraǵanda osy qyzymyzdyń júzi sýyq» dep aıtyp otyrady.

- Krımınalıstiń bir kúni qalaı ótedi?

- Táýlik kezekshilikke túsken kezde quramymyzda tergeýshi, jedel ýákil, krımınalıst bolady. Oqıǵa bolǵan oryndarǵa baryp, óz jumysymyzdy, mindetimizdi atqaramyz. Qandaı qylmys bolsa da – oqıǵa bolǵan oryndy lentamen qorshap, ózge adamdardyń lentamen qorshalǵan jerge kirmeýin qamtamasyz etemiz. Sebebi aıǵaq zattar men aıaq izderin basyp ketpeýin qadaǵalaımyz. Krımınalıst sol jerden aıǵaq zattarmen dáleldemeler jınaıdy. Kúndiz, túni bolǵan oqys oqıǵa ornynda alynǵan saýsaq izderin, aıǵaqtardy, zattardy der kezinde avtomattandyrylǵan izdeý júıelerine ADIS «Papılon» jáne «Trassologııalyq júıege» engizemin. Qazirgi ýaqytta kelip jatqan jas mamandarmen jumys istep, ózimniń mol tájirıbemmen bólisip, olarǵa úıretýdemin. Kúndelikti jumysymdy josparmen oryndaımyn, jas mamandardan birinshi kúnnen bastap jumystyń tolyq oryndalǵanyn talap etemin. Árbir jas mamanǵa qolymnan kelgen kómegimdi aıamaımyn. Bir kúnim jas mamandarmen qalaı ótip ketkenin bilmeı qalamyn.

- Otbasylyq ómirińizge toqtalyp ótseńiz?

- Turmystamyn. Eki qyz, bir ulymyz bar. Joldasym patrýldik polıtsııa departamentinde ınspektor bolyp qyzmet atqarýda. Turmysqa shyqpaı turyp ápke, aǵalarym meniń qamqorshym bolsa, qazirgi ýaqytta aqylshym, keńesshim, janashyrym – joldasym. Úlken qyzym – qolǵanatym. Baýyr, sińlisine qaraıtyn da sol qyzym.

- Bul salany tańdaǵanyńyzǵa ókinip, basqa salaǵa ketkińiz kelgen kezder boldy ma?

- Jumystan jalyqqan kezim bolǵan emes. Bastapqyda eki apta praktıkadan óttim, odan keıin úsh aı boıy synaq merziminde jumys istedim. Sol kezde men óz mindetimdi óte joǵary deńgeıde oryndadym. Zattaı dáleldeme izdeý, saýsaq izderin tabý, jan jaqty izdeniste jumys isteý maǵan óte unaıdy.

- Bul jumysyńyzda neni isteý siz úshin qıynǵa soǵady?

- Bastapqyda jumysqa kirgen kezde máıitpen jumys isteý qıynǵa soǵatyn, neshe túrli jaǵdaılar, ıister jıirkenishti bolatyn. Birtindep bárine úırenip ketesiń, sebebi ol seniń jumysyń. Osy jerde aıta ketsem, meniń qasymda bastapqy kezde tálimgerim boldy, barlyq bilgen tájirıbesin maǵan kórsetip, úıretti. Ol mundaı nárseni kóńilge almaý kerektigin, júrekke salmaq túsirýge bolmaıtynyn aıtty.

- Krımınalıst bolý úshin qandaı qasıetterge ıe bolý kerek?

- Buryn jedel-krımınalıstıka bóliminde 12 adam ǵana jumys istesek, qazir kezde shtatta 38 adam qyzmet jasaıdy. Eń bastysy – shydamdylyq pen tózimdilik kerek. Krımınalıstiń qolyndaǵy krımınalıstıkalyq qobdıshanyń salmaǵy aýyr bolady. Jumys barysynda ol seniń úshinshi qolyń sııaqty ózińmen birge júredi. Sonda moraldyq qana emes, fızıkalyq turǵyda da myqty bolý kereksiń. Kóp oqyp, kóp izdenýiń kerek. 19 jyl osy salada jumys istesem de, úırenetinim kóp dep oılaımyn.

- Qobdıshanyń ishinde qandaı zattar bolady?

- Qobdıshanyń ishinde tsırkýl, syzǵyshtyń neshe túrlisi, qolǵa uqsaıtyn taıaqsha, sterıldi qolǵap, betperde, untaqtyń aq, qara, magnıtti, magnıtsiz sııaqty túr-túri, qaıshy, jip, skotch, jelim, qaǵazdan jasalǵan paketter, plastılın, bloknot, gıps, sý, eritindi, fotoapparat, kamera jáne qylmysty anyqtaýǵa qajetti basqa da tehnıkalyq quraldar bolady.

- Elordada qandaı qylmys túri kóp kezdesedi?

- Elordada kóbinese urlyq jasaý qylmysy kóp kezdesedi. Oǵan túrli jolmen jasalǵan urlyqtar kiredi.

- Bos ýaqytyńyzda nemen aınalysasyz?

- Ata-anamdy jylyna bir ret eńbek demalysy kezinde kóremin. Otbasyma, týǵandaryma kóp kóńil bólýge tyrysamyn. Balalarymdy alyp, týǵan jerime ketemin. Bos ýaqyt ta osy kezde ǵana bolady. Odan bólek, óz salamyzǵa qatysty kitaptar oqımyn, izdenis ústinde júremin. Krımınalıst óz erkimen maman qorytyndysyn isteı alatyndaı dárejede bolýy úshin qol izderimen, sýyq qarýlarmen, oq, myltyqtarmen, mórlermen, portrettermen jumys isteı alýy kerek. Men krımınalıstıka týraly kitaptardy kóp oqımyn.

- Merekege oraı áriptes qyz-kelinshekterge qandaı tilek aıtasyz?

- Aq jaýlyqty áje, analarymyzdy, ápke-sińlilerimizdi 8 naýryz – Halyqaralyq áıelder kúnimen shyn júrekten quttyqtaımyn. Іshki ister organynda jumis istep jatqan symbatty da sulý qyz-kelinshekterge densaýlyq, otbastaryna amandyq, tózimdilik pen shydamdylyq tileımin. Jumys pen otbasyn qatar alyp júrý ońaı emes, sol sebepti juldyzdary jarqyrap, jumystarynyń jemisin kórsin degim keledi.

- Suhbatyńyz úshin rahmet!