Kredıtti tóleýge aqshańyz jetpese, bank ne isteýi kerek
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstanda bankter men mıkroqarjy uıymdary problemalyq bereshegi bar klıentterdiń tabysy men naqty tólem múmkindigin eskerip, qaryzdy retteý joldaryn usynýǵa tıis. Bul másele Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Mádına Ábilqasymovanyń qarjy uıymdarynyń basshylarymen kezdesýinde talqylandy.
Kezdesýde halyqtyń shamadan tys kredıt alýyn azaıtý, problemalyq bereshekti retteý, azamattardyń ótinishterin qaraý sapasy jáne qarjylyq alaıaqtyqqa qarsy is-qımyl máseleleri kóterildi.
Agenttik málimetinshe, keıingi eki jylda kepilsiz tutynýshylyq kredıt berýge qoıylatyn talaptar kúsheıtildi. Borysh júktemesi koeffıtsıentine qatysty talaptar qatańdatylyp, tólem merzimi 90 kúnnen astam keshiktirilgen jaǵdaıda qaryz berýge tyıym salyndy. Sonymen qatar tutynýshylyq kredıt somasyna shekteýler engizilip, syıaqynyń shekti jyldyq tıimdi mólsherlemesi tómendetildi.
Qabyldanǵan sharalardan keıin kredıttik portfeldiń ósý qarqyny 2025 jylǵy tamyzdaǵy 14,6%-dan 2026 jylǵy tamyzda 7,5%-ǵa deıin tómendedi.
Bankter klıentterdiń máselesin ózderi sheshýge tıis
Agenttikke azamattardan túsetin ótinishterdiń negizgi sebepteriniń biri — bereshekti retteý máselesi. Bıylǵy toǵyz aıda 144,3 myń ótinish qaralǵan. Onyń 48%-y bank sektoryna, 33%-y mıkroqarjy uıymdaryna, 9%-y kollektorlyq qyzmetterge qatysty bolǵan.
Azamattar sondaı-aq banktik shottardy buǵattaý, qarjylyq alaıaqtyq jáne kredıttik tarıh máseleleri boıynsha júgingen.
Osyǵan baılanysty qarjy uıymdaryna problemalyq qaryzy bar klıenttermen jumysty kúsheıtý jóninde usynystar berildi. Atap aıtqanda, bankter men mıkroqarjy uıymdary bereshekti retteý sharalaryn qabyldap, qaryz alýshynyń tabysy men naqty múmkindikterin eskerip sheshim usynýy qajet.
Sonymen qatar klıentterdiń máselelerin memlekettik organdarǵa júktemeı, qarjy uıymdarynyń ózderi sheshýge tıis ekeni atap ótildi. Bankter men mıkroqarjy uıymdaryndaǵy klıentterdiń quqyqtaryn qorǵaý bólimsheleri ótinishterdi máni boıynsha qarap, máseleni retteý úshin naqty sharalar qabyldaýy kerek.
Olardyń jumysynyń tıimdiligi ótinishterge ýaqytynda jaýap berýimen ǵana emes, klıentterdiń máselelerin sheshý nátıjelerimen de baǵalanýǵa tıis.
Azamattardyń ótinishterin qaraý tártibi jetildiriledi
Kezdesýde qarjy ombýdsmany qyzmetin odan ári damytý máselesi de talqylandy. Eger daý qarjy uıymynyń deńgeıinde sheshilmese, ombýdsman ony qoljetimdi ári táýelsiz qaraýǵa múmkindik berýge tıis.
Osy maqsatta FinKomek tsıfrlyq platformasy bazasynda ótinishtermen jumys isteýdiń barlyq kezeńin biriktirý mindeti qoıyldy. Júıe ótinishti qabyldaýdan bastap, ony tıisti qarjy uıymyna nemese qarjy ombýdsmanyna joldaýǵa, qaraý merzimin baqylaýǵa jáne ótinish berýshini nátıjeden habardar etýge deıingi protsesti qamtýy kerek.
Agenttik azamattardyń shaǵymdaryn taldap, anyqtalǵan buzýshylyqtar boıynsha qadaǵalaý sharalaryn qabyldamaq. Qaıtalanatyn shaǵymdar júıeli máselelerdi anyqtaý jáne osyndaı buzýshylyqtardyń aldyn alý úshin paıdalanylatyn bolady.
Alaıaqtyq jolmen rásimdelgen kredıtter azaıdy
Kezdesýde qarjylyq alaıaqtyqqa qarsy sharalar da qaraldy. Alaıaqtyq jolmen qaryz rásimdeýdiń aldyn alý úshin sheshim qabyldaý kezeńi, alǵashqy qaryzdy alý kezindegi jeke qatysý talaby jáne jekelegen jas sanatyndaǵy klıentter úshin kelisimdi qosymsha rastaý talaptary engizilgen. Onlaın qaryz rásimdegen kezde bıometrııalyq sáıkestendirý de kózdelgen.
Usynylǵan derekterge sáıkes, alaıaqtyq jolmen rásimdelgen qaryzdar sany 2024 jylǵy 8,7 myńnan 2026 jyly 1,9 myńǵa deıin azaıǵan.
Aldaǵy ýaqytta qarjy uıymdarynyń alaıaqtyqqa qarsy júıelerin jetildirý jáne olardyń tıimdiligin baǵalaý úshin táýelsiz aýdıt júrgizý josparlanyp otyr.
Eske salaıyq, munyń aldynda nesıe alýǵa «Stop-kredıt» qoıǵandar qandaı qaryzdardy báribir rásimdeı alatynyn jazǵanbyz.
