Kran-Montana órti: zardap shekkenderdiń terisi óz jasýshalarynan ósiriledi

ASTANA. KAZINFORM — Kran-Montanadaǵy órtten zardap shekken birneshe adamnyń terisi zerthanada jańadan ósiriledi. Tsıýrıh ýnıversıtetiniń klınıkasy patsıentterdiń tinderiniń úlgilerin Cutiss kompanııasyna jeke transplantatsııa jasaý úshin jiberdi. Bul týraly Tsıýrıh ýnıversıteti habarlady.

Kran-Montanadaǵy órtte 40 adam qaza taýyp, taǵy 116 adam jaraqat aldy. Zardap shekkenderdiń deni — jastar. Olardy qatty kúıik shalǵan, birazy betiniń 60%-dan astamyn zaqymdap aldy. Mundaı jaraqattar kúrdeli emdeýdi qajet etedi: jaǵdaıdy turaqtandyrý, operatsııalar, ınfektsııalarmen kúresý jáne uzaq merzimdi ońaltý.

Birneshe zardap shekkender Tsıýrıhke jetkizildi. Balalar ýnıversıtetiniń aýrýhanasy men Tsıýrıh ýnıversıtetiniń klınıkasynda mamandandyrylǵan kúıik ortalyqtary bar, bul Eýropadaǵy eń jaqsy ortalyqtardyń biri.

Atalǵan ortalyqtarda emdeý pysyqtalǵan shema boıynsha júredi. Aldymen patsıentter reanımatsııada turaqtandyrylady. Sodan keıin ınfektsııanyń aldyn alý jáne jaralardy emdeýge daıyndaý úshin óli terini hırýrgııalyq jolmen alyp tastaıdy. Aldymen ashyq jaralar ýaqytsha bıologııalyq nemese sıntetıkalyq materıaldarmen, sodan keıin aýtotransplantattarmen jabylady. Bul naýqastyń denesiniń zaqymdalmaǵan jerlerinen alynǵan teriniń juqa qabattary.

Bul ádister adam ómirin saqtaıdy, alaıda shekteýleri bar: saý teri donorlary jetkiliksiz, al transplantatsııalanǵan teri tyrtyq qaldyrady. Shramdar ómir sapasyn aıtarlyqtaı tómendetedi, turaqty kútimdi jáne jıi túzetý hırýrgııasyn qajet etedi. Balalarda taǵy bir problema bar — transplantatsııa dene ósken saıyn sozylmaıdy.

Kishkentaı bıopsııadan alynǵan serpimdi teri

Ideal nusqa — bul naǵyz teri sııaqty áreket etetin jáne ósýge qabiletti transplantat. Adam jasýshalarynan jasalǵan eki qabatty teri transplantaty boıynsha irgeli zertteýler Tsıýrıh ýnıversıtetinde (UZH) 25 jyl buryn bastaldy. 2001-2016 jyldar aralyǵynda professor Ernst Reıhman bastaǵan zertteý toby arnaıy gelde adam teri jasýshalaryn ósirýmen aınalysty.

Ǵalymdar aýyr jaraqattardy emdeýge arnalǵan perspektıvti teriniń almastyrǵyshyn jasady. Onyń quramynda epıdermıstiń, teriniń ústińgi qabatynyń jasýshalary jáne dermanyń, tómengi qabatynyń jasýshalary bar. Teri jasýshalarynyń negizgi qabaty transplantatsııany serpimdi jáne balalarda ósýge qabiletti etedi. Bul klınıkalyq zertteýlermen rastalǵan.

Bıotehnolog Danıela Marıno osy ázirlemelerge qatysyp, 2017 jyly Cutiss startapynyń negizin qalaǵan. Kompanııa denovoSkin dep atalatyn tehnologııany klınıkalyq qoldaný, qoljetimdi etý úshin jumys istep jatyr.

— Biz zerthanada naýqastyń ózinen alynǵan poshta markasynyń kólemindeı kishkentaı teri bıopsııasynan tiri adam tinin jasaımyz. Bul tásildiń birneshe artyqshylyǵy bar. Eń bastysy — jeke eki qabatty transplantatsııa. Biz patsıenttiń óz jasýshalaryn paıdalanatyndyqtan, aǵzanyń qabyldamaý qaýpi joq, — deıdi Cutiss bas dırektory Danıela Marıno.

Onyń aıtýynsha, kúıik kezinde de, rekonstrýktıvti hırýrgııada da uzaq merzimdi klınıkalyq dálelder, mysaly, tyrtyqtardy túzetý jáne plastıkalyq hırýrgııa — eki qabatty transplantatsııalar jaralardy qaýipsiz jabatynyn, patsıenttiń saý terisin únemdeıtinin jáne standartty emdeýmen salystyrǵanda tyrtyqtardyń sapasyn jaqsartatynyn kórsetedi. Búgingi tańda kompanııa tórt apta ishinde árqaısysy 50 sharshy santımetr bolatyn birneshe teri transplantatsııasyn ósire alady.

Synaqtardyń sońǵy kezeńi

Tehnologııa balalar men eresekterdegi kúıikterdi emdeý jáne rekonstrýktıvti hırýrgııa úshin klınıkalyq synaqtardyń sońǵy satysynda tur. Eresekter men jasóspirimderdegi aýyr kúıikterdi emdeýge arnalǵan klınıkalyq synaqtardyń úshinshi kezeńi 2025 jyldyń kókteminde bastalyp, áli kúnge jalǵasyp keledi. Oǵan EO men Shveıtsarııanyń 8 elinen 20 kúıik ortalyǵy, sonyń ishinde Tsıýrıh ýnıversıtetiniń klınıkasy qatysady.

Sońǵy synaq tehnologııanyń tıimdiligi men qaýipsizdigin keń aýqymda rastaýy kerek. Bul keıinirek maquldaý jáne jappaı qoldaný úshin qajetti shart. Ekinshi kezeń derekteri jarııalandy.

— Bizdiń ónimimiz ozyq terapııa bolyp tabylady jáne ártúrli elderde, sonyń ishinde Shveıtsarııada tolyq retteýshi maquldaý protsesin ótpes buryn bizge úshinshi kezeń derekteri qajet, — dep túsindirdi Danıela Marıno.

Sonymen qatar, sońǵy onjyldyqta UZH zertteýshileriniń eki qabatty transplantatsııasy janashyrlyqpen qoldaný dep atalatyn segiz bólek jaǵdaıda — jeke jáne naqty anyqtalǵan medıtsınalyq jaǵdaılarda qoldanyldy.

Kran-Montanadaǵy órtten zardap shekkenderdi denovoSkin emdeıdi

Tsıýrıh ýnıversıteti aýrýhanasynyń hırýrgııalyq toby jekelegen jaǵdaılarda Kran-Montanadaǵy órtten zardap shekkenderdiń teri bıopsııasyn emdeıtin dárigerlerdiń sheshimi boıynsha denovoSkin transplantatsııasyn jasaý úshin Cutiss-ke jiberilgenin rastady.

Degenmen, qazirgi jaǵdaı suranys boıynsha tiri, jekelendirilgen terini óndirýdiń qıyndyǵyn kórsetedi. Bul turaqty sapa men qaýipsizdikti qamtamasyz etý úshin mamandandyrylǵan ınfraqurylymdy, qatań standarttalǵan protsesterdi jáne oqytylǵan mamandardy qajet etedi. Sondyqtan kompanııa avtomattandyrylǵan óndiris júıelerin — qol protsesin qaıtalaıtyn mashınalardy jasady. Cutiss bul mashınalardy ónerkásiptik deńgeıge jetkizý úshin Tecan jabdyq óndirýshisimen seriktes — bul olardy klınıkalyq jaǵdaıda qoldanar aldyndaǵy sońǵy qadam.

Aıta keteıik, kýrortta bolǵan órt saldarynan zardap shekkenderge beriletin qarjylaı ótemaqy mólsheri jarııalandy.