QR Úkimeti men Ulttyq Banktiń ekonomıkalyq saıasattyń 2012 jylǵa arnalǵan negizgi baǵyttary týraly málimdemesi

Qaýly qol qoıylǵan kúninen bastap qoldanysqa engiziledi jáne resmı jarııalanýǵa jatady.

QazAqparat málimdemeniń mátinin taratady.

 Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń ekonomıkalyq saıasattyń 2012 jylǵa arnalǵan negizgi baǵyttary týraly málimdemesi

Qazaqstan Respýblıkasynyń Úki­meti (budan ári - Úkimet) men Qa­zaq­stan Respýblıkasy Ulttyq Ban­kiniń (budan ári - Ulttyq Bank) 2011 jyly úılestirilgen makroekonomı­ka­­­lyq jáne aqsha-kredıt saıasatyn júrgizýiniń nátıjesinde elde makro­eko­nomıkalyq, qarjylyq jáne áleý­met­­tik turaqtylyq qamtamasyz etildi.

Ótken jyly damyǵan elderde daǵ­darystyń tereńdeýine qaramas­tan, Qazaqstan ekonomıkasy joǵary qarqynmen damydy. Aldyn ala derekter boıynsha naqty Jalpy ishki ónim (budan ári - JІÓ) 2011 jyly 7,5% ósti.

Ekonomıkanyń ósimine ishki sura­nystyń keńeıýi men jyl boıy eksporttyq ónimderge qolaıly kon­ıýk­týranyń saqtalýy áser etti.

Eń kóp ósim qarqyny aýyl sha­rýa­shylyǵynda - 26,7% , saýdada 14,5%, baılanysta - 18,7% belgilendi. Óner­kásip óndirisiniń ósimi 3,5%, qurylysta - 2,7 % qurady.

Aldyn ala baǵalaý boıynsha eń­bek ónimdiligi 2011 jyly 104, 3%-dy qurady.

Ekonomıka salalaryndaǵy ósim el halqynyń ál-aýqatynyń jaqsarýymen qatar júredi. Halyq tabysy ósýde jáne eńbek naryǵyndaǵy jaǵ­daıdyń jaqsarǵany baıqaldy. Baǵa­laý boıynsha 2011 jyly jan basyna shaqqanda JІÓ 11 myń AQSh dollarynan asty. 2011 jylǵy naqty aq­shalaı tabys 7,4%,-ǵa naqty jalaqy - 7,2%-ǵa ósti. Jumyssyzdyq deń­geıi 2011 jyldyń sońynda 5,4%-ǵa deıin tómendedi.

Úkimet pen Ulttyq Banktiń baǵa­ny turaqtandyrý boıynsha tıimdi áreketi jyldyq ınflıatsııa deńgeıin josparlanǵan 6-8% dálizde ustap turýǵa múmkindik berdi. 2001 jyl­dyń sońynda ınflıatsııa deńgeıi 7,4 % qurady, bul 2010 jylmen salystyr­ǵanda 0,4 % tómen.

Eldiń qarjylyq turaqtylyǵy altyn-valıýta rezervi men Ulttyq qordaǵy eleýli jınaqtarmen qamtama­syz etiledi. 2011 jyly eldiń halyq­aralyq rezervi 73 mlrd. AQSh dollaryn qurady jáne bir jylda 23,2 %-ǵa ósti, onyń ishinde shetel valıý­tasyndaǵy Ulttyq qor aktıvteri 41%-dan 43,7 mlrd. AQSh dollaryna deıin ósti.

Bank sektorynyń pozıtıvti damý serpini belgilendi, bul bankterdiń kredıttik belsendiliginiń birtindep qalpyna kelýimen qatar bolady. 2011 jylǵy qyrkúıek aıynyń qorytyn­dysy boıynsha bank sektorynyń boryshy 2007 jyly 45,9 mlrd. AQSh dollarynan 16,5 mlrd. AQSh dollaryna deıin qysqardy.

Memlekettik bıýdjettiń tapshy­ly­ǵy tómendedi jáne JІÓ-ge 2,2%-dy qurady.

2011 jyl ishinde ekonomıkadaǵy bank kredıtteriniń jalpy kólemi 15,7%-ǵa artty, bank júıesindegi de­pozıtter kólemi 14,3%-ǵa, onyń ishin­­de turǵyndar depozıti 24,1%-ǵa ósti.

2011 jyly ekonomıkalyq belsen­di­likti arttyrýdyń negizgi faktory Indýstrııalandyrý kartasynyń jobalaryn iske asyrý bolyp tabyldy. Ótken jyly 1 trln. teńge somaǵa 237 joba iske qosylyp, shamamen alǵanda 20 myń jumys orny quryldy.

Kásipkerlikti, eń aldymen shaǵyn jáne orta bıznesti damytý maqsatynda «Bıznestiń jol kartasy- 2020» baǵdarlamasy belsendi túrde iske asyrylýda. 2010 jyldan bastap baǵdarlamanyń úsh baǵyty boıynsha jalpy somasy 288,3 mlrd.teńge somaǵa 930 joba sýbsıdııalaýǵa ma­quldandy.

Bızneske ákimshilik júktemeni azaıtý boıynsha júrgizilgen jumys Qazaqstannyń Dúnıejúzilik Banki «Doing Business» reıtıngindegi bıznes júrgizýge neǵurlym qolaıly jaǵdaı jasalǵan álemniń 50 eliniń qataryna kirýine múmkindik berdi.

Ekonomıkadaǵy oń úrdister, saq­talyp otyrǵan makroekonomıkalyq turaqtylyq Standard&Poor's jáne Fitch agenttikteri egemen reıtıngterdi tıisinshe «VVV+» jáne «VVV» deńgeıine deıin jaqsartýǵa múm­kindik berdi.

Belarýstiń, Qazaqstannyń jáne Reseıdiń Keden odaǵy (budan ári - KO) tabysty jumys isteýde, Keden odaǵynyń Biryńǵaı keden aýmaǵyn qalyptastyrý jumysy aıaqtalyp, 70 halyqaralyq kelisimdi qamtıtyn Keden odaǵynyń sharttyq-quqyqtyq bazasy qalyptastyryldy. 2012 jylǵy 1 qańtardan bastap Biryńǵaı ekono­mıkalyq keńistiktiń halyqaralyq sharttary paketi óz kúshine endi - bul bizdiń memleketterimizdiń neǵurlym tereń ıntegratsııasyn bildiredi.

Ótken jyly biz aıtarlyqtaı nátıjelerge qol jetkizdik. Sonymen birge el ekonomıkasyna áser etedi múmkin syrtqy táýekelder de bar.

Álemdik ekonomıkada qazirgi ýa­qytta EO jáne AQSh ekonomıkalarynda retsessııaǵa jáne 2012 jyldyń ózinde Qytaıda ósý qarqynynyń kúrt tómendeýine alyp keletin qul­dyraý úrdisi saqtalyp otyr. Halyqaralyq uıymdar álemdik ekonomıka­nyń damýy jónindegi boljamyn tó­mendeý jaǵyna qaraı qaıta qarady. Halyqaralyq valıýtalyq qor (budan ári - HVQ) álemdik ekonomıkanyń 2012 jylǵa arnalǵan ósý boljamyn 3,3%-ǵa deıin tómendetti, al budan buryn 4 % ósimi boljanǵan bolatyn, Dúnıejúzilik Bank 2,5 %-ǵa deıin tómendetti. Fitch Ratings agenttigi 2012 jylǵa arnalǵan eýroaımaqtyń JІÓ ósý boljamyn qazandaǵy 0,8 % boljammen salystyrǵanda 0,4 %-ǵa tómendetti.

Bul jaǵdaılarda 2012 jyly ek­o­no­mıkalyq saıasattyń negizgi baǵyttary mynalar bolady:

1) makroekonomıkalyq turaqty­lyq­ty qamtamasyz etý jáne josparlanǵan deńgeıde ekonomıkalyq ósý­diń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý;

2) adamı kapıtaldyń básekege qa­bilettiligin arttyrý jáne áleýmettik mindettemelerdi oryndaý;

3) - óńirlik saıasatty odan ári damytý;

4) biryńǵaı ekonomıkalyq keńis­tik sheńberinde ıntegratsııalyq protsesterdi jalǵastyrý;

5) memlekettik basqarý júıesin jańǵyrtý.

Makroekonomıkalyq turaqtylyq úılestirilgen aqsha-kredıt jáne salyq-bıýdjet saıasatynyń jáne ın­flıa­tsııanyń deńgeıin josparly 6-8 % dálizde ustaý esebinen qamtamasyz etiledi.

Salyq-bıýdjet saıasaty ázirlengen memlekettik saıasat sharalaryn tıim­di iske asyrýǵa jáne ekonomıkanyń teńgerimdi ósýi qamtamasyz etýge baǵyttalatyn bolady.

Turaqsyzdyqtyń ishki faktor­la­ry­nyń ekonomıkaǵa keri áserin tómendetý maqsatynda kontrtsıkldy bıýd­jet saıasaty júrgiziletin bolady. Ekonomıkalyq serpilis kezeńinde ekonomıkanyń «qyzyp ketýine» jol bermeý úshin bıýdjet shyǵystarynyń ósimi tejeletin bolady. Ekono­mı­ka­lyq quldyraý kezeńinde ishki sura­nys­ty qoldaý úshin shyǵystar ulǵaı­tylatyn bolady.

Turaqty ekonomıkalyq ósýdi qam­tamasyz etý úshin údemeli ındýstrııalandyrý jáne ındýstrııalyq-ınno­va­tsııalyq qyzmetti memlekettik qoldaý arqyly ártaraptandyrý jalǵasty­ry­la­tyn bolady. Aǵymdaǵy jyly ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq jobalardy iske asyrý bastalady, onyń ishinde Jezqazǵan-Beıneý jáne Arqa­lyq-Shubarkól temirjol jelileri, Atyraý MÓZ-de munaıdy tereńnen óńdeý kesheni, qubyr júıeleri elordany qosa alǵanda, eldiń ortalyq óńirlerin gazdandyrýdy qamtamasyz etetin Qarashyǵanaq ken ornyndaǵy gaz óńdeý zaýyty bar.

Іri joǵary tehnologııalyq ındýs­trııalyq jobalardy iske asyrý jáne júıe quraýshy kásiporyndardy qol­daý «Ónimdilik 2020» jáne «Básekege qabiletti kásiporyndardy saýyqty­rý» baǵdarlamalary sheńberinde qam­tamasyz etiledi.

Lıtsenzııalyq-ruqsat berý júıesin jáne memlekettik organdardyń baqy­laý-qadaǵalaý qyzmetin jetildirý arqyly bıznes-ahýaldy jaqsartý boı­ynsha jumystar jalǵasady. Ruq­sat berý zańnamasynyń jańa prın­tsıpteri engiziletin bolady.

«Bıznestiń jol kartasy 2020» baǵdarlamasynda ınnovatsııalardy engizý ústindegi isin jańa bastaǵan jáne jas kásipkerlerge memlekettik qoldaý kórsetýdiń jańa tetikteri kóz­deletin bolady. Atalǵan tetik sheń­berinde 10 mln. teńgege deıingi mól­sherde bank kredıtterin berý kózde­ledi, bul rette 80% deıingi kredıt «Damý» qory arqyly kepildendi­ri­letin bolady.

Ekonomıkanyń áleýmettik mańy­zy bar sektoryna ınvestıtsııalaýdy yntalandyrý maqsatynda bıýdjet jáne kontsessııa zańnamasyna qajetti ózgerister engizý arqyly memle­ket­tik-jeke menshik áriptestik tetikterin paıdalanýdy jetildirý júzege asyrylatyn bolady.

Aýyl sharýashylyǵyn damytý úsh­in biryńǵaı bıdaı holdıngi jáne agrarlyq óndiriske jeke ınvestıtsııalar táýekelin tómendetý úshin qaryz­dy saqtandyrý men kepildendirýdiń nármendi júıesi qurylady.

Taýarlardy deldalsyz satatyn fer­merler men bólshek saýda kásiporyndaryna memlekettik qoldaý jú­ıesin qurý maqsatynda «Tutynýshy­lar kooperatıvi týraly» jáne «Aý­yldyq tutynýshylar kooperatsııasy» týraly zańdarǵa ózgerister engizi­letin bolady.

Óńirlik damý ınfraqurylymdyq jáne ınstıtýtsıonaldyq shekteýlerdi eńserýge, Qazaqstan azamattaryn óz­deriniń áleýmettik jáne ekonomıka­lyq quqyqtaryn iske asyrýǵa teń múmkindikter qurýǵa jáne adamı áleýetti damytýǵa járdem kórsetýge, memlekettik basqarý jáne jergilikti ózin-ózi basqarý júıesin qalyp­tas­tyrýǵa baǵyttalǵan.

Kásipkerlikti belsendi damytý jáne eńbek resýrstarynyń utqyrly­ǵyn art­tyrý arqyly monoqalalar men qa­lalyq aglomeratsııalardyń ekono­mı­kasyn ártaraptandyrýǵa ba­ǵyt­tal­ǵan osy qalalardy damytýdyń jańa Baǵdarlamalary ázirlenetin bolady.

Áleýmettik jańǵyrtý bilim berý jáne densaýlyq saqtaý júıesin odan ári damytý, zeınetaqy júıesin je­tildirý arqyly Qazaqstanda adamı kapıtaldyń sapaly ósimin jalǵas­ty­rýǵa baǵyttalatyn bolady. Jumys­pen qamtýdy qamtamasyz etý maqsa­tynda keń aýqymdy negizde oqytýǵa jáne jumysqa ornalastyrýǵa kómek kórsetýge, aýyldaǵy kásipkerlikti da­mytýǵa kómek kórsetýge, eńbek re­sýrstarynyń utqyrlyǵyn arttyrýǵa baǵyttalǵan Jumyspen qamtý 2020 baǵdarlamasy iske qosylady.

Qazaqstandyqtardy qol jetimdi turǵyn úımen qamtamasyz etý maqsatynda «Qol jetimdi turǵyn úı 2020» baǵdarlamasy ázirlenedi. Qa­zaq­standa jyl saıyn 6 mıllıon shar­shy metr jańa turǵyn úı paıda­lanýǵa beriledi. Perspektıvada jal­ǵa beriletin turǵyn alańdardy paıdalanýǵa berý 1 mıllıon sharshy metrge deıin jetkiziledi.

Qazaqstan Respýblıkasynyń DSU-ǵa kirýi jolymen jahandyq ekonomıkaǵa ıntegratsııalaný Qazaq­stan­nyń syrtqy saıası basymdyqtarynyń biri bolyp tabylady. 2012 jyly Qazaqstannyń DSU-ǵa kirýi týraly kelissózder aıaqtalady. Osy­ǵan baılanysty, DSU Hatshyly­ǵy­men birge 2012 jyldyń sońyna deıin ekijaqty jáne kópjaqty kelissózder júrgizý úderisteriniń aıaqtalýyn kóz­deıtin Qazaqstannyń DSU-ǵa kirýiniń Jol kartasy ázirlendi.

Belarýs Respýblıkasy, Qazaq­stan Respýblıkasy men Reseı Federatsııasy ıntegratsııanyń kelesi ke­zeńi - Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý kezeńine kóshý týraly málimdedi. Ekonomıkalyq turaqty­lyq­ty qamtamasyz etý jáne árbir eldiń múddelerin qorǵaý qaǵıdatta­rynda uzaq merzimdi ekonomıkalyq qatynastar qurý arqyly saýda qatynastaryn odan ári ıntegratsııalaý jáne damytý múmkindikterin barynsha paıdalaný qajet.

Memlekettik basqarý júıesin jań­ǵyrtý nátıjelerge baǵdarlanǵan memlekettik josparlaýdy engizý jó­nindegi reformalardy tereńdetý, bó­linetin bıýdjet qarajatyn maqsattar men naqty nátıjelerge ózara baılanystyrýdy kúsheıtý jolymen bıýdjet júıesin jetildirý arqyly jú­zege asyrylatyn bolady. Memleket­tik qyzmetterdi kórsetý sapasyn jaq­sartý, memlekettik qyzmetti odan ári kásibılendirý jáne kvazımem­le­ket­tik sektordyń tıimdiligin artty­rý­ǵa erekshe nazar aýdarylatyn bolady.

Memlekettik qyzmetterdiń sapasyn arttyrý jáne memlekettik fýnktsııalardy iske asyrý sheńberinde sot jáne quqyq qorǵaý júıesi jań­ǵyrtylatyn bolady, «elektrondyq úkimetti» damytý jalǵasady, ákim­shilik rásimder qysqartylady, ha­lyqtyń kompıýterlik saýattylyǵy arttyrylady.

2012 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń aqsha-kredıt saıasatynda júrgizilgen qyzmetiniń basym baǵyty baǵa turaqtylyǵyn qam­tamasyz etý, ıaǵnı makroekonomı­kalyq alǵysharttarǵa barabar qalyp­tasyp jatqan jyldyq ınflıa­tsııa­nyń tómen deńgeıin qoldaý bolyp qala beredi.

Ulttyq Banktiń negizgi kúsh-jigeri aqsha-kredıt saıasatynyń tıimdi quraldaryn jetildirýge jáne artty­rýǵa, sondaı-aq qabyldanyp jatqan sharalardyń aqsha naryǵynyń jaı-kúıine áserin kúsheıtýge baǵytta­latyn bolady.

Qazaqstan Respýblıkasynyń aq­sha-kredıt saıasatyn júrgizý kezinde ekonomıkadaǵy aqsha usynysyn ıkem­di retteý boıynsha sharalar qabyl­danatyn bolady. Inflıatsııalyq qy­symdy yntalandyratyn artyq aqsha usynysyn ulǵaıtý sterılızatsııa­lan­ǵan operatsııalardyń ósýimen nı­ve­lır­lenetin bolady.

Sonymen birge, Ulttyq Bank mo­netarlyq quramdaýyshtyń ońtaıly deńgeıde bolýyna jáne qosymsha ınflıatsııalyq qysym kórsetpeýine yntalanatyn bolady.

Qysqa merzimdi notalardy shy­ǵarý jáne ekinshi deńgeıdegi bank­terdiń depozıtterin tartý bankterdiń artyq ótimdiligin sterılızatsııalaý, sondaı-aq qarjy naryǵynda syıaqy stavkasyn retteý jónindegi negizgi qural­dar bolyp qalady.

2012 jyly Ulttyq Bank eń tó­mengi rezervtik talaptardy, atap aıtqanda ony qoldanýdyń tıimdiligin arttyrý bóliginde jumysty jalǵas­ty­rady.

Valıýtalyq saıasat qazaqstandyq ekonomıkanyń ishki jáne syrtqy básekege qabilettiligi arasyndaǵy teń­gerimdi qamtamasyz etýge tartylatyn bolady. Baǵamdyq saıasatty júrgizý kezinde álemdik konıýnk­tý­ranyń únemi ózgerýi jaǵdaıynda otandyq básekege qabilettilikke teris áserin tıgizýi múmkin ulttyq valıý­tanyń naqty baǵamynyń edáýir aýyt­qýyna jol berilmeıtin bolady.

Aıyrbastaý baǵamy saıasaty álem­dik baǵanyń ózgerýine, syrtqy saýda jaǵdaıyna ishki ekonomıkanyń damýy úshin irgetas qalaı otyryp barabar den qoıatyn bolady.

Ekonomıkalyq jaǵdaıǵa baılanys­ty Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki teńge baǵamynyń ıkem­diligin arttyrý maqsatynda valıýta­lyq naryqta óziniń qatysýyn odan ári tómendetýge umtylatyn bolady.

Aqsha-kredıt jáne valıýta saıasa­tynyń qandaı da bir bolmasyn sharalaryn qabyldaý Biryńǵaı ekonomı­kalyq keńistiktiń qyzmet atqarýy sheńberinde bolatyn ıntegratsııalyq úderisterdiń esebimen júzege asyrylatyn bolady.

Osylaısha, 2012 jyly Úkimet pen Ulttyq Bank júrgizetin ekonomıkalyq saıasat ІJÓ-niń naqty ósýin ortasha 6-7 % deńgeıinde qamtamasyz etýge múmkindik beredi, bul orta merzimdi kezeńde ekonomıka ósiminiń qarqynyn 7% deńgeıinde qamtama­syz etýge sáıkes keledi. Inflıatsııa deńgeıi 6-8 % aralyǵynda bolady.