QR Úkimeti kólik quraldarynyń júrgizýshilerin daıarlaý qaǵıdalaryn bekitti

***

Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qaýlysy

2012 jylǵy 12 naýryz №321 Astana, Úkimet Úıi 

Kólik quraldaryn júrgizýshilerdi daıarlaý qaǵıdalaryn bekitý týraly 

«Jol júrisi qaýipsizdigi týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 1996 jylǵy 15 shildedegi Zańynyń 6-babyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti qaýly etedi:

1. Qosa berilip otyrǵan Kólik quraldaryn júrgizýshilerdi daıarlaý qaǵıdalary bekitilsin.

2. Osy qaýly alǵashqy resmı jarııalanǵanynan keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. 

Qazaqstan Respýblıkasynyń

Premer-Mınıstri K.MÁSІMOV. 

Qazaqstan Respýblıkasy

Úkimetiniń

2012 jylǵy «12» naýryzdaǵy

№321 qaýlysymen

bekitilgen 

Kólik quraldaryn júrgizýshilerdi daıarlaý

qaǵıdalary

1. Jalpy erejeler 

1. Osy Kólik quraldaryn júrgizýshilerdi daıarlaý qaǵıdalary (budan ári - Qaǵıdalar) «Jol júrisi qaýipsizdigi týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 1996 jylǵy 15 shildedegi Zańyna sáıkes ázirlengen jáne kólik quraldaryn júrgizýshilerdi daıarlaý tártibin aıqyndaıdy.

2. Kólik quraldaryn júrgizýshilerdi daıarlaý osy Qaǵıdalardyń 1-qosymsha syna oraı «A», «V», «S», «D», «E» sanattaryndaǵy kólik quraldaryn júrgizýshilerdi daıarlaýdyń úlgilik baǵdarlamasyna sáıkes júzege asyrylady.

3. «A», «V», «S», «D», «E» sanattaryndaǵy kólik quraldaryn júrgizýshilerdi daıarlaý medıtsınalyq kýálandyrýdan ótken jáne kólik quraldaryn basqarý tyıym salynatyn medıtsınalyq qarsy kórsetilimderi joq adamdar arasynan júzege asyrylady. 

2. Oqý protsesin uıymdastyrý 

4. Bilim berý protsesin uıymdastyrý oqý uıymy derbes ázirleıtin jáne bekitetin árbir pán boıynsha oqý josparymen jáne baǵdarlamalarmen, sondaı-aq kólik quraldaryn júrgizýshilerdi daıarlaýdyń keste-josparymen, sabaq kestelerimen jáne júrgizýdi úıretý kezektiliginiń kestesimen reglamentteledi.

5. Oqytý uıymy:

1) óz quzyretine jatqyzylǵan fýnktsııalardyń oryndalýyn;

2) kólik quralyn júrgizýshilerdi daıarlaýdyń oqý josparyna jáne jospar-kestesine sáıkes oqý baǵdarlamalarynyń tolyq kólemde iske asyrylýyn;

3) oqıtyndardy daıarlaýdyń joǵary sapasyn;

4) bilim berý protsesi kezinde oqıtyndardyń, oqytýshylardyń, óndiristik oqytý sheberleriniń jáne júrgizýdi úıretý sheberleriniń ómiri men densaýlyǵyn saqtaýdy;

5) oqıtyndardyń, oqytýshylardyń, óndiristik oqytý sheberleriniń jáne júrgizýdi úıretý sheberleriniń quqyqtary men bostandyqtaryn saqtaýdy;

6) kólik quraldarynyń tehnıkalyq jaramdy kúıde ustalýyn jáne júrgizýdi úıretý sheberlerin reıs aldyndaǵy medıtsınalyq tekserýdiń uıymdastyrylýyn qamtamasyz etedi.

6. Avtomobılderdiń tehnıkalyq jaı-kúıin tekserý jáne reıs aldyndaǵy medıtsınalyq tekserýden ótkizý jol paraǵynda osy Qaǵıdalarǵa 2 -qosymsha ǵa sáıkes kórsetiledi, ol menshik nysanyna qaramastan, oqytý protsesinde paıdalanylatyn barlyq úıretý kólik quraldaryna kún saıyn jazylady.

7. Oqytý uıymdary Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyn buzǵany úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna sáıkes jaýapty bolady.

8. Oqıtyndardy qabyldaý osy Qaǵıdalarǵa 4-qosymshaǵa sáıkes belgilengen nysandaǵy ótinish jáne bilim berý qyzmetin kórsetý týraly sharttyń negizinde osy Qaǵıdalarǵa 3-qosymshaǵa sáıkes oqytý uıymy boıynsha buıryqpen júzege asyrylady.

9. Adamdardy oqýǵa qabyldaý mynadaı qujattardy usynǵannan keıin júrgiziledi:

1) ótinish;

2) tıisti kólik quralyn júrgizýge jaramdylyǵy týraly medıtsınalyq anyqtama;

3) 3,5 h 4,5 ólshemdegi eki fotosýret;

4) jeke basyn kýálandyratyn qujattyń kóshirmesi;

5) júrgizýshi kýáliginiń kóshirmesi (júrgizýshiniń jumys ótilin rastaý, qosymsha sanatty kólik quralyn basqarý quqyǵyn alý qajettiligi kezinde usynylady).

10. Oqıtyndardy daıarlap shyǵarý osy Qaǵıdalarǵa 5-qosymsha ǵa sáıkes oqytý uıymynyń buıryǵymen resimdeledi.

11. Kólik quralyn júrgizýshilerdi daıarlaý jáne qaıta daıarlaý jónindegi oqý toptary 15-ten 30-ǵa deıin adamnan turady.

12. Oqý josparlary men oqytý baǵdarlamalarynyń oryndalýyn baqylaýdy uıymdastyrý maqsatynda sabaq bastalǵannan keıin 10 jumys kúninen keshiktirmeı oqytý uıymy oqıtyndardyń tizimin osy Qaǵıdalarǵa 6-qosymsha ǵa sáıkes belgilengen nysanda usyna otyryp, árbir oqý tobyn ishki ister organdary jol polıtsııasynyń tirkeý-emtıhan bólimshesinde tirkeıdi.

13. Biliktilik emtıhandaryn qabyldaýdy retke keltirý jáne oqıtyndardy kólik quraldaryn júrgizý quqyǵynan aıyrylǵan júrgizýshilerdiń derekter bazalary boıynsha aldyn ala tekserý maqsatynda oqytý uıymdary oqý aıaqtalýǵa deıin keminde 30 jumys kúni buryn ishki ister organdary jol polıtsııasynyń tirkeý-emtıhan bólimshesine árbir oqý tobyndaǵy oqıtyndar tizimin jáne oqý aıaqtalatyn kúndi kórsete otyryp, biliktilik emtıhandaryn qabyldaý týraly ótinim jiberedi.

14. Teorııalyq, zerthanalyq-praktıkalyq, praktıkalyq jáne baqylaý sabaqtary oqytýdyń negizgi nysandary bolyp tabylady.

Árbir pán boıynsha teorııalyq sabaqtar, ádette, kúnine eki saǵattan, al zerthanalyq-praktıkalyq sabaqtar 6 saǵattan aspaıtyndaı etip josparlanýy tıis. Bir kún ishinde avtomobıl júrgizýdi bir úırenýshige avtotrenajerda - bir saǵattan aspaıtyn, «Kolonnada júrý» jattyǵýyn, sondaı-aq tórt saǵat ishinde pysyqtalatyn júk tasymaldaýmen baılanysty jattyǵýlardy qospaǵanda, úıretý avtomobılinde eki saǵattan aspaıtyn ýaqyt pysyqtap, úıretýge ruqsat etiledi.

15. Teorııalyq jáne zerthanalyq-praktıkalyq oqý sabaǵynyń uzaqtyǵy - 45 mınýt, mindetterdi belgileý, qorytyndy shyǵarý, qujattama resimdeý jáne oqıtyndardy aýystyrý ýaqytyn qosa alǵanda, avtomobıl júrgizý jónindegi praktıkalyq sabaqtardyń uzaqtyǵy - 60 mınýt. 90 mınýt ishinde úzilissiz zerthanalyq-praktıkalyq sabaq ótkizýge jol beriledi. Oqý ýaqytynyń uzaqtyǵy jumys kúnderi 4 saǵattan, demalys aldyndaǵy jáne demalys kúnderi - 6 saǵattan aspaýy tıis.

16. Teorııalyq sabaqtardy oqytýshy, al avtomobıl qurylǵylary men oǵan tehnıkalyq qyzmet kórsetý boıynsha zerthanalyq-praktıkalyq sabaqtardy oqytýshy óndiristik úıretý sheberimen birlesip ótkizedi, avtomobıldi júrgizý boıynsha praktıkalyq sabaqtardy kólik júrgizýge úıretý sheberi oqıtyn ári adammen jeke júrgizedi. Avtomobıl qurylǵylary men oǵan tehnıkalyq qyzmet kórsetý jáne jol-kólik oqıǵasynda zardap shekkenderge alǵashqy kómek kórsetý boıynsha zerthanalyq-praktıkalyq sabaqtar bir nemese birneshe taqyryp boıynsha tıisti teorııalyq materıaldy oqyp úırengennen keıin júrgiziledi.

17. Teorııalyq sabaqtar oqý tobynyń quramynda arnaıy jabdyqtalǵan synyptarda (kabınetterde) júrgiziledi.

18. Zerthanalyq-praktıkalyq sabaqtar avtomobıl qurylǵylary men oǵan tehnıkalyq qyzmet kórsetý jónindegi zerthanalarda ótkiziledi.

19. Praktıkalyq júrgizý sabaqtary árbir oqıtynmen jeke avtotrenajerlarda, avtodromdarda (júrgizip úırenýge arnalǵan alańdarda) jáne osy aýmaqqa qyzmet kórsetetin ishki ister organdarynyń jol polıtsııasy bólimshesimen kelisilgen (keminde 3 jylda 1 ret) úıretý baǵyttarynda ótkiziledi.

20. Jol qozǵalysy erejeleri boıynsha sabaqtar ótkizýdi avtomobıldi praktıkalyq júrgizý bastalǵanǵa deıin josparlaý qajet.

21. Sabaq ótkizý úshin sabaq ótkizý jospary bolýǵa tıis, onda taqyryptyń ataýy, maqsattary, oqý suraqtary, oqý ýaqytynyń esebi, oqý-kórneki quraldary men oqytýdyń tehnıkalyq quraldaryn paıdalanýdyń tártibi, oqytýshynyń, óndiristik úıretý sheberiniń, júrgizýdi úıretý sheberiniń jáne oqıtyn adamdardyń is-áreketteri, ózindik daıarlaný tapsyrmalary kózdeledi.

22. Júrgizýge úıretý sheberiniń sabaq ótkizý kezinde júrgizýshi kýáligi, kólik quralyn tirkeý týraly kýáligi, jol paraǵy, júrgizý kezeginiń kestesi, jattyǵý baǵyttarynyń shemasy, osy Qaǵıdalarǵa 7-qosymsha ǵa sáıkes oqıtyndy júrgizýge úıretýdi esepke alýdyń jeke kitapshasy bolýy tıis.

23. Ótken materıaldy bilýin tekserýdi sabaq ótkizý barysynda sabaqty esepke alý jýrnalyna, avtokólik quraldaryn júrgizýge úıretýdi esepke alýdyń jeke kitapshasyna baǵa qoıý arqyly oqytýshy, óndiristik úıretý sheberi júzege asyrady. Teorııalyq sabaqtar ótkizý kezinde keminde 4 adamnan sabaq suralýǵa tıis, al zerthanalyq-praktıkalyq sabaqtar barysynda árbir oqıtynǵa baǵa qoıylady.

24. Oqytýshynyń, óndiristik úıretý sheberiniń jáne júrgizýdi úıretý sheberiniń sabaqtardy ótkizýiniń sapasyn baqylaýdy oqytý uıymynyń basshysy sabaqtardy esep alý jýrnalyndaǵy jazbalar arqyly júzege asyrady.

25. Oqý materıalyn meńgerý sapasyn anyqtaý jáne oqıtyndardyń bilimin baǵalaý úshin qorytyndy sabaqtar ótkiziledi. Qorytyndy sabaqtardyń nátıjeleri boıynsha árbir oqıtynnyń jáne jalpy oqý tobynyń qorytyndy attestatsııaǵa daıyndyǵy aıqyndalady. Barlyq oqý pánderi boıynsha oń baǵa alǵan oqıtyndar qorytyndy attestatsııaǵa jiberiledi.

26. Qorytyndy attestatsııa oqý merzimi ótkennen keıin oqıtyndardyń bilim deńgeıiniń oqý baǵdarlamalarynyń talaptaryna sáıkestigin anyqtaý úshin ótkiziledi.

27. Qorytyndy attestatsııa:

avtomobıl qurylǵylary men oǵan tehnıkalyq qyzmet kórsetý;

Jol qozǵalysy erejeleri, qozǵalys qaýipsizdigi men jol-kólik oqıǵasynda zardap shekkenderge alǵashqy medıtsınalyq kómek kórsetý negizderi;

avtomobıldi praktıkalyq júrgizý boıynsha emtıhandar qabyldaý túrinde ótkiziledi.

28. Qorytyndy attestatsııa ótkizý úshin oqytý uıymy basshysynyń buıryǵymen komıssııa tóraǵasyn qosa alǵanda, quramynda keminde úsh adam bolatyn emtıhan komıssııasy qurylady. Komıssııa quramyna ózge de oqytý uıymdarynyń ókilderi men ishki ister organdary jol polıtsııasynyń qyzmetkerleri engizilýi múmkin. Avtomobıl kóligi salasynda joǵary bilimi bar adam komıssııa tóraǵasy bolyp taǵaıyndalady.

29. Teorııalyq emtıhandardy tapsyra almaǵan oqıtyndar praktıkalyq júrgizý emtıhanyn tapsyrýǵa jiberilmeıdi.

30. Qorytyndy attestatsııanyń teorııalyq jáne praktıkalyq emtıhandary kólik quralyn basqarý quqyǵyn alý úshin ýákiletti organ belgilegen tártippen emtıhandar ótkizýge uqsas júrgiziledi.

31. Qorytyndy attestatsııada dáleldi sebeptermen (syrqattaný, issapar) emtıhan tapsyra almaǵan oqıtyndar olardy kezekti toptarmen birge tapsyrýǵa, al qanaǵattanǵysyz baǵa alǵandar qosymsha ózindik daıyndyqtan keıin, biraq qorytyndy attestatsııa emtıhandary ótkizilgen kúnnen bastap keminde 5 jumys kúni ótken soń qaıta emtıhan tapsyrýǵa jiberiledi.

32. Qorytyndy attestatsııa nátıjeleri osy Qaǵıdalarǵa 8-qosymshaǵa sáıkes hattamamen resimdeledi, oǵan emtıhan komıssııasynyń tóraǵasy, músheleri, oqytý uıymynyń basshysy qol qoıady jáne oqytý uıymynyń mórimen bekitiledi.

33. Qorytyndy attestatsııadan ótken oqıtyndarǵa oqytý uıymy osy Qaǵıdalarǵa 9-qosymshaǵa sáıkes kýrsty bitirgeni týraly kýálikter beredi.

34. Kólik quraldaryn júrgizýshilerdi daıarlaý baǵdarlamalary boıynsha oqý kýrstaryn bitirgeni týraly kýálikter osy kólik quraldaryn basqarýǵa quqyq beretin qujat bolyp tabylmaıdy, ol kólik quraldarynyń tıisti sanattaryn basqarý quqyǵyna júrgizýshi kýáligin alý úshin emtıhandar tapsyrý kezinde ishki ister organdary jol polıtsııasynyń tirkeý-emtıhan bólimshesine usynylady.

35. Kýálik joǵalǵan jaǵdaıda oqytý uıymy jazbasha ótinish jáne emtıhan komıssııasynyń hattamasy negizinde ótinish berilgen sátten bastap bir jumys kúni ishinde «Telnusqa» beredi.

36. Oqý kýrstaryn bitirgeni týraly kýálikter qatań eseptegi qujattar bolyp tabylady, olardyń serııasy jáne baspahanalyq rettik nómiri bolady. Oqý bitirgeni týraly kýáliktiń qoldanylý merzimi júrgizýshi kýáligin alǵan kezde aıaqtalady.

37. Іshki ister organdarynyń jol polıtsııasy oqytý uıymdaryn esepke alýdy júzege asyrady, biliktilik emtıhandaryn ótkizý barysynda daıarlaý sapasyn anyqtaıdy.

38. Oqytý uıymyna tikeleı basshylyq jasaý basshyǵa (dırektorǵa, bastyqqa) júkteledi. 

3. Oqý-materıaldyq baza 

39. Oqytý uıymdary:

1) ádistemelik kabınetpen;

2) kólik quraldary qurylǵylarynyń synybymen;

3) kólik quraldaryn paıdalaný synybymen;

4) Jol qozǵalysy erejeleri synybymen;

5) qozǵalys qaýipsizdigi synybymen;

6) medıtsınalyq daıarlyq synybymen;

7) eńbekti qorǵaý synybymen;

8) kólik quraldarynyń qurylǵylary jónindegi zerthanamen;

9) kólik quraldaryna tehnıkalyq qyzmet kórsetý jónindegi zerthanamen;

10) avtotrenajerlar synybymen;

11) úıretý kólik quraldarymen jaraqtalady.

40. Oqý synyptarynyń, zerthanalardyń sany jáne mazmuny tıisti oqý josparlary men baǵdarlamalarynyń talaptary negizge alynyp aıqyndalady.

41. Kólik quraldarynyń qurylǵylary synybyn kólik quraldaryn paıdalaný synybymen jáne eńbekti qorǵaý synybymen biriktirýge, al Jol qozǵalysy erejeleri synybyn qozǵalys qaýipsizdigi men medıtsınalyq daıyndyq synybymen biriktirýge jol beriledi.

42. «A» jáne «V» sanattaryndaǵy kólik quraldaryn júrgizýshilerdi daıarlaý kezinde qurylǵylar men tehnıkalyq qyzmet kórsetý, Jol qozǵalysy erejeleri, qozǵalys qaýipsizdigi jáne medıtsınalyq daıyndyq synyptaryn biriktirýge jol beriledi.

43. Teorııalyq sabaq ótkizýge arnalǵan synyptarda (kabınetterde) oqytýshynyń jumys orny, synyp taqtasy, bir mezgilde 30 adamǵa deıin otyrǵyzý esebimen ústelder men oryndyqtar jáne jekelegen bólshekterdi kórsetýge arnalǵan sholý ústeli bolýy tıis.

44. Jabdyqty, maketterdi, stendiler men qalqandardy ornalastyrý qaýipsizdik talaptary saqtala otyryp, júrgizilýge jáne eńbektiń qorǵalýyn qamtamasyz etýge tıis. Ornatylatyn oqý jabdyǵy tolyqtaı anyq kórinetin, paıdalaný úshin yńǵaıly bolýy tıis.

45. Zerthanalarda jabdyqtalǵan oqý oryndary bolýy tıis. Árbir oqý orny jumys ústelimen, oqý jabdyǵymen, qural-saıman jınaǵymen, aspaptarmen jáne qurylǵylarmen, oqý qujattamasymen (tapsyrmany oryndaý josparymen, eńbekti qorǵaý jónindegi nusqaýlyqpen, nusqaý-tehnologııalyq kartamen, oqý jabdyǵy men qural-saımandar tizimdemesimen) jabdyqtalýǵa tıis.

46. Oqý oryndary men jabdyqtardy ornalastyrý eńbekti qorǵaý jáne órt qaýipsizdigi talaptary eskerile otyryp, júrgizilýi tıis. Іri agregattar men mehanızmder tuǵyrǵa bekitiledi. Qoldanystaǵy avtomobılder (avtobýstar) jáne qozǵaltqyshtar ornalastyrylǵan jaǵdaıda zerthana (synyp) gazdy syrtqa shyǵarý úshin jeldetkishpen jáne qubyrmen jabdyqtalady. Stendilerge ornatylǵan qozǵaltqyshtarǵa otyn berý úı-jaıdan tys ornalastyrylǵan baktardan júrgizilýi tıis.

Oqý qujattamasy jumys ústelinde ornalasqan ramalarǵa ornalastyrylady.

47. Úıretý kólik quraldarynda «Úıretý kólik quraly» degen aıyrym belgisi, oqıtynǵa arnalǵan qosymsha artqy kórinis aınasy men qosymsha ilinis jáne tejegish pedaldary bolýǵa tıis. 

4. Kólik quraldaryn júrgizýshilerdi daıarlaý jónindegi qyzmetti

baqylaý 

48. Oqytý uıymdarynyń qyzmetiniń Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen talaptarǵa sáıkestigi turǵysynan olardyń qyzmetin memlekettik baqylaý «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy memlekettik baqylaý jáne qadaǵalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2011 jylǵy 6 qańtardaǵy Zańyna sáıkes júzege asyrylady. 

Tolyq mátin búgin respýblıkalyq BAQ-tarda jarııalandy.