QR SІM men Eýropalyq bıznes qaýymdastyǵy ekonomıkalyq dıplomatııanyń damýyn talqylady
ALMATY. QazAqparat - Qazaqstan Eýropalyq odaqpen jan-jaqty qarym-qatynastardy damytý saıasatyn jalǵastyrýda. Bul týraly búgin, 12 maýsymda Syrtqy ister mınıstri Qaırat Ábdirahmanov 140-tan astam halyqaralyq jáne eýropalyq kompanııalardy biriktiretin Qazaqstannyń Eýropalyq bıznes qaýymdastyǵynyń (QEBQ) ókilderimen kezdesýde málimdedi, dep habarlaıdy syrtqy saıası vedomostvonyń baspasóz qyzmeti.
Kezdesýge QEBQ prezıdenti Aýdrıs Bartsıavıchýs, QEBQ atqarýshy dırektorynyń mindetin atqarýshy Anna Ter-Pogosıan, QEBQ basqarma músheleri Erlan Dosymbekov, Gordon Haskıns, «Deloitte», «Ernst and Young», «Siemens», «KPMG», «Nestle Food»-ti qosa alǵanda Qazaqstandaǵy bıznes qaýymdastyqtar men kompanııalardyń basshylary, sondaı-aq dıplomatııalyq korpýstyń ókilderi qatysty.
Óz sózinde Q. Ábdirahmanov Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna Joldaýynda osy jyly negizgi birqatar mindetterdi qoıǵandyǵyn atap ótti. Bul ındýstrııalandyrý, resýrstyq áleýettti odan ári damytý, «aqyldy» aýyl sharýashylyq keshenin jáne aqyldy qalalardy damytý, tranzıttik-kóliktik áleýettiń tıimdiligin arttyrý, qurylys salasynda zamanaýı tehnologııalardy engizý, qarjy sektoryn qaıta qurý, ishki týrızmdi jandandyrý. Atalǵan barlyq baǵyttar boıynsha yntymaqtastyqty damytýdyń áleýeti zor.
Ekonomıkalyq dıplomatııa mańyzdylyǵynyń artýy turǵysynda Mınıstrlik barlyq memlekettik organdar men uıymdardyń jumysyn syrtqy deńgeıde úılestiredi. Osy maqsatta sheteldik bıznes qaýymdastyqpen mańyzdy baılanystyrýshy rólin atqaratyn sheteldegi mekemelerdi qosa alǵanda syrtqy saıası vedomstvosynyń tolyq áleýeti qoldanyldy.
Qazaqstannyń Ulttyq ınvestıtsııalyq strategııasy ınvestıtsııalardy tartýdyń basym salalaryn anyqtady: tamaq ónerkásibi, munaı, gaz jáne paıdaly qazbalardy tereń qaıta óńdeý (metallýrgııa, hımııa jáne munaıhımııa), mashına jasaý, aqparattyq-kommýnıkatsııalyq tehnologııalar, týrızm jáne qarjy salalary.
Investorlardyń quqyqtaryn qorǵaý maqsatynda Prezıdent janyndaǵy Sheteldik ınvestorlardyń keńesi, Premer-Mınıstr janyndaǵy Investıtsııalyq klımatty jaqsartý jónindegi keńes, sondaı-aq Investıtsııalar jáne damý mınıstri bastaǵan Investıtsııalyq ombýdsmen ınstıtýty jatatyn memleket pen ınvestorlar arasynda tikeleı dıalogty damytý boıynsha kóp deńgeıli júıe quryldy.
Qazaqstan «qaýymdastyrylǵan qatysýshysy» retinde EYDU Investıtsııalyq komıtetiniń múshesi bolyp tabylady jáne Halyqaralyq ınvestıtsııalar jáne kópultty kásiporyndar týraly EYDU deklaratsııasyna qosyldy. EYDU standarttary Qazaqstannyń álemdegi eń damyǵan 30 eldiń qataryna kirýi úshin maqsatty kórsetkishter bolyp tabylady
Qazaqstannyń EO elderimen memlekettik deńgeıde ekijaqty saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa jáne keńeıtýge járdemdesetin kúshti ınstıtýtsıonaldyq jeli jumys jasaıtyndyǵy atap ótildi.
Mınıstr eýropalyq kompanııalardy sheteldik seriktestermen jumys isteýde keń aýqymdy ókilettikterge ıe «Kazakh Invest», «Kazakh Export», «Kazakh Tourism» jańa ulttyq kompanııalarymen belsendi jumys isteýge shaqyrdy.
Q. Ábdirahmanov atap ótkendeı, Eýropalyq odaq Qazaqstandaǵy eń iri ınvestor bolyp tabylady. QR-daǵy ınvestıtsııalardyń jalpy kóleminiń 49%-y EO elderine tıesili. 2017 jyly Qazaqstannyń jalpy taýar aınalymynan EO úlesi 38,7%-dy qurady. Ótken jyldaǵy taýar aınalymynyń shamamen 6 mlrd dollarǵa artýy ońdy jaǵdaı bolyp tabylady. Qazaqstanda 5 myńǵa jýyq eýropalyq birlesken kásiporyn jumys isteýde.
2015 jylǵy 21 jeltoqsanda yntymaqtastyqtyń 29 salasyn qamtıtyn jáne jańa perspektıvalar ashatyn Qazaqstan men Eýropalyq odaq arasyndaǵy keńeıtilgen yntymaqtastyq pen seriktestik týraly kelisimge qol qoıyldy. Kelisim sheńberinde Syrtqy ister mınıstrleri deńgeıinde Seriktestik keńesi, joǵary laýazymdy tulǵalar deńgeıinde Saýda Konfıgýratsııalaý jónindegi komıtet, sondaı-aq Energetıka, kólik, qorshaǵan orta jáne klımattyń ózgerýi jónindegi kishi komıtet jáne Kedendik máseleler jónindegi kishi komıtet jumys atqarady. Budan basqa, ekijaqty deńgeıde eýropalyq eldermen birqatar salalyq baǵyttar boıynsha 39 qurylym, onyń ishinde 22 úkimetaralyq komıssııa, 4 kishi komıssııa jáne 13 jumys toptary qyzmet atqarýda.
Mınıstr qazaqstandyq ónimderdi syrtqy naryqtarǵa tabysty eksporttaýdy ilgeriletý úshin, onyń ishinde EO elderine halyqaralyq deńgeıde moıyndalǵan sapaly ınfraqurylymdy qurý úshin júıeli jáne dáıekti jumys júrgizedi, ıaǵnı ulttyq ónimniń EYDU elderi men Eýropalyq odaqtyń joǵary halyqaralyq standarttaryna sáıkestigin qamtamasyz etý jónindegi sharalar qabyldaıdy. Q. Ábdirahmanov eýropalyq bızneske Eýropalyq odaqqa eksporttaýda qoıylatyn talaptarǵa sáıkes elder tizimine Qazaqstandy qosýǵa járdem kórsetý týraly ótinishimen júgindi.
Vızalyq saıasat tıimdi ınvestıtsııalyq jáne saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqtyń mańyzdy faktorlarynyń biri bolyp tabylady. Qazaqstandyq dıplomatııanyń keıbir kúshteri Qazaqstan azamattary úshin shet elderdiń vızalyq rejimin jeńildetýge baǵyttalǵan. Osyǵan baılanysty, Qaırat Ábdirahmanov Qaýymdastyq aldynda sóılegen sózinde EO-men atalǵan máseleler boıynsha bastalǵan kelissózder naqty nátıjeler ákeletinine senim bildirdi.
Sonymen qatar, Q. Ábdirahmanov Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq Eýropalyq odaq sııaqty óz múshelerine táýelsiz saýda-ekonomıkalyq saıasatty júrgizý boıynsha shekteý qoımaıtynyn atap ótti. «Bul Qazaqstannyń Eýropadaǵy jáne kerisinshe ekonomıkalyq múddelerin qorǵaý jáne ilgeriletý maqsatynda zamanaýı irgetasy retinde bolyp qarastyrylatyn KSYK-ǵa qol qoıý onyń jarqyn dáleli bolyp tabylady», - dedi SІM basshysy.
Qazaqstandyq dıplomat EAEO men EO arasyndaǵy ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytý talpynysy ekonomıkalyq turǵydan senimdi jáne pragmatıkalyq bolyp tabylatynyn atap ótti. Mundaı yntymaqtastyq bárine paıdaly jáne búkil Eýrazııa qurlyǵy halyqtarynyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan.
«Qazirgi ýaqytta yntymaqtastyqty ornatý jahandyq ekonomıka ushyraǵan qıyndyqtar aıasynda áldeqaıda ózekti. Sonymen qatar mańyzdy bolyp tabylatyny - bizdiń yntymaqtastyǵymyz saıası shıelenistiń álsireýiniń anyqtaýshy faktory men qurlyqtyń ekonomıkalyq damýynyń «lokomotıvi» bolýy múmkin», - dedi Mınıstr.
Ekonomıkalyq áleýeti kúshti eki ıntegratsııalyq birlestikter arasyndaǵy belsendi yntymaqtastyq EAEO men EO-ǵa múshe memleketter ekonomıkalarynyń básekege qabilettiligin jahandyq aýqymda nyǵaıtýǵa múmkindik beredi, ózara saýdanyń damýyna oń áserin tıgizedi, sharýashylyq sýbektileriniń syrtqy ekonomıkalyq qyzmetiniń sharttaryn jeńildetedi, týyndaǵan daýly máselelerdi sheshý úshin turaqty dıalog tetigin qurýǵa múmkindik beredi.
Óz sózinde SІM basshysy Qazaqstannyń EAEO-daǵy ıntegratsııalyq úderisterindegi yntymaqtastyq perspektıvalarynyń paıda bolýyna nazar aýdardy. Eýroodaqqa kiretin memleketterdiń ekonomıkalary EAEO-ny kóbinese tolyqtyryp, EAEO, EO, Belbeý men Jol bastamasy sekildi ıntegratsııalyq jobalar men bastamalar arasyndaǵy dıalog ornatý jáne ózara is-qımyldy nyǵaıtýdy kózdeıtin «Úlken Eýrazııa» biryńǵaı ekonomıkalyq keńistik qurý boıynsha Memleket basshysynyń ıdeıasy sheńberinde aımaqtyq áriptestiktiń naqty perspektıvalaryn týǵyzady. Bul bastamalar Ortalyq Azııany 4,4 mlrd halqy bar Eýropa men Azııanyń eń iri naryqtary arasyndaǵy strategııalyq kópir retinde beıneleý Qazaqstannyń talpynysyna saı keledi.
Osyǵan baılanysty Qazaqstannyń kóliktik-logıstıkalyq ınfraqurylymdy damytý boıynsha belsendi jumys júrgizip jatqandyǵy atap ótildi. Sońǵy onjyldyqta Qazaqstan kóliktik ınfraqurylymǵa shamamen 30 mlrd AQSh dollaryn salyp, al 2020 jylǵa taman qosymsha 8,4 mlrd AQSh dollaryn jaratýdy josparlaýda.
Reseı men Batystyń sanktsııalyq jekpe-jegi týraly eýropalyq iskerlerdiń suraǵyna syrtqy saıası vedomstvonyń basshysy ol birinshi kezekte bıznes pen qarapaıym adamdar azap kóretin barlyq taraptar arasynda ózara tıimdi yntymaqtastyqty damytýǵa kedergi ekenin atap ótti. Eń jaqyn saýda seriktestik Reseı ekonomıkasy yrǵaǵynyń tómendeýi jáne Batys bıznesine qoıylatyn shekteýler Qazaqstan ekonomıkasyna áser etedi. Osyǵan oraı, Qazaqstan «sanktsııa tilin» eńserý boıynsha birlesken jumysty jalǵastyrýda.
Qorytyndylaı kele, Mınıstr Qaýymdastyqty «Astana» Halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń resmı ashylýy ortalyq is-shara bolatyn, 2018 jylǵy 3-5 shildede Astananyń 20 jyldyǵyn merekeleý sheńberinde josparlanǵan «Astana qarjy kúnderi» birqatar halyqaralyq is-sharalarǵa belsendi qatysýǵa shaqyrdy. Syrtqy saıası vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, «EKSPO» negizinde AHQO-nyń, «Jasyl» tehnologııalardy jáne ınvestıtsııalyq jobalardy damytý jónindegi halyqaralyq ortalyqtyń, IT-startaptar halyqaralyq tehnoparktyń ashylýy, basym baǵyttar boıynsha birlesken bastamalardy iske asyrý úshin jaqsy múmkindik beredi.
