QR Prezıdenti: Germanııaǵa strategııalyq mańyzdy materıaldar salasynda seriktestik qurýdy usynamyz

Saıasatta da, ekonomıkada da senim – kapıtal, al senimdilik onyń eń joǵarǵy formasy sanalady. Halyqaralyq dúrbeleń beleń alǵan kezeńde dál osyndaı sıpattaǵy qarym-qatynastyń qundylyǵy arta tústi.

Otyz jyldan astam ýaqyt ishinde Qazaqstan men Germanııa ózara senimniń berik irgesin qalap, arqaýy myqty strategııalyq seriktestik qalyptastyra aldy. Syndarly saıası dıalog, ýaǵdalastyqtardy dáıekti túrde júzege asyrý jáne naqty nátıjeni kózdeý ózara qarym-qatynasymyzdyń ereksheligin kórsetedi.

Qazaqstan úshin Germanııa jaı ǵana basty saýda seriktesi ári iri ınvestor emes. Bizdiń ekonomıkalyq múddelerimiz uqsas ári eki memleket te halyqaralyq quqyqtyń saqtalýyna árqashan beıil.

Búginde ózara yqpaldastyǵymyz ekijaqty kún tártibimen shektelmeıdi. Biz Azııa men Eýropa arasyndaǵy mańyzdy dáneker rólin atqaryp, tutas Eýrazııa keńistigindegi ekonomıkalyq ornyqtylyqty, energetıkalyq qaýipsizdikti jáne kólik qatynastaryn nyǵaıtýǵa eleýli úles qosyp kelemiz.

Halyqtar arasyndaǵy tyǵyz baılanys yntymaqtastyqtyń berik ustyny ispettes. Qazirgi tańda Qazaqstanda 200 myńnan astam etnıkalyq nemis ómir súredi, al Germanııada elimizde týyp-ósken mıllıonnan asa azamat turady. Ortaq tarıhı jadymyz jáne mádenı dástúrlerimiz qos halyqtyń arasyn jaqyndata túsedi.

Dál osy berik tuǵyr keleshekke senimmen kóz tigýge múmkindik bereri sózsiz.

Sondyqtan Germanııaǵa bul jolǵy saparymdy, eń aldymen, strategııalyq seriktestigimizdiń jańa kezeńine qadam basatyn, jańa ósim baǵyttaryn aıqyndaıtyn jáne birlesken jumysqa tyń serpin beretin múmkindik retinde qarastyramyn.

Buǵan qajetti alǵysharttardyń bári bar. 2025 jyly ózara saýda-sattyq kólemi 9 mıllıard dollarǵa jýyqtady (7,9 mıllıard eýro). Qazaqstanda germanııalyq kapıtaldyń úlesi bar myńnan astam kásiporyn tirkelgen.

Osy rette Qazaqstan eksportyn ártaraptandyrýǵa jáne qosylǵan quny joǵary ónimder shyǵarýǵa aıtarlyqtaı áleýet baryn aıtqym keledi.

Biz Germanııa naryǵyna 80-nen astam daıyn ónim túrin jetkize alamyz.

Metallýrgııa, munaı hımııasy, tamaq ónerkásibi jáne temir jol mashınasyn jasaý salalarynda mol múmkindik bar. Osy oraıda asa mańyzdy mıneraldar salasynda da kúsh-jiger biriktirý óte ózekti kórinedi

Energetıkalyq aýysymǵa jáne tsıfrlandyrýǵa aýadaı qajet strategııalyq resýrstar

Qazaqstan Eýropa ekonomıkasynda strategııalyq mánge ıe 34 shıkizat túriniń 21-in óndiredi. Olardyń arasynda lıtıı, kremnıı, kobalt, nıobıı, volfram jáne mys sekildi elementter bar. Atalǵan materıaldar energetıkalyq aýysymǵa, mashına jasaý, ónerkásip óndirisi, mıkroelektronıka, tsıfrlyq tehnologııa salalaryna aýadaı qajet.

Biz germanııalyq seriktesterge tek shıkizat jetkizýge kepildik berip qana qoımaı, geologııalyq barlaý men ken óndirýden bastap, ony óńdeý, komponentter shyǵarý jáne materıaldardy qaıta qadege jaratý kezeńderin túgel qamtıtyn tolyq óndiris tizbegin qalyptastyrýdy usynamyz.

Baılanystarymyzdyń taǵy bir mańyzdy baǵyty – energetıka. Qazaqstan Eýropaǵa turaqty túrde energııa resýrstaryn jetkizýshi el retinde senimge ıe boldy. Eýropa Odaǵyna ımporttalatyn munaıdyń shamamen 13 paıyzyn, tabıǵı ýrannyń 20 paıyzyn Qazaqstan qamtamasyz etedi. 2025 jyly Germanııaǵa jetkizilgen munaı kólemi 10 mıllıon tonnadan asty.

Biz kólik tasymaly múmkindikterin eskere otyryp, bul mindetti odan ári jaýapkershilikpen atqarýǵa ázirmiz.

Jańartylatyn qýat kózderi, elektr jelilerin jańǵyrtý jáne energııa tıimdiligin arttyrý baǵyttaryndaǵy seriktestik kelesheginen kóp úmit kútemiz. Ekonomıkalyq baılanysty nyǵaıta túsý úshin Shyǵys pen Batysty jalǵaıtyn senimdi kólik dálizi qajet.

Qytaıdan Eýropaǵa qurlyq arqyly tasymaldanatyn júktiń 85 paıyzǵa jýyǵy Qazaqstan aýmaǵy arqyly ótedi. Byltyr shamamen 40 mıllıon tonna júk jetkizildi.

Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵdary Azııa men Eýropa arasyndaǵy kólik qatynastary múmkindikterin keńeıtip jatyr. Bıylǵy segiz aıdyń nátıjesinde atalǵan dálizben tasymaldanǵan júk kólemi 22 paıyzǵa, al Shyǵys – Batys baǵytyndaǵy tranzıt 55 paıyzǵa ósti.

Jańa kólik jobalary birqatar óńirdi Kaspıı teńizindegi aılaqtarmen tikeleı baılanystyryp, Qytaı – Eýropa baǵytyn 1000 shaqyrymǵa qysqartady. Osylaısha biz joldy qysqartatyn baǵyttardy qalyptastyryp, Germanııa bıznesi úshin jańa múmkindikter ashyp otyrmyz.

Taǵy bir áleýetti baǵyt – nemis kompanııalaryn elimizdiń aýmaǵy arqyly áýe júk tasymalyn júzege asyrýǵa belsendi tartý jáne Qazaqstandaǵy áýe habtaryn damytý.

Qazaqstan men Germanııa múmkindikteriniń toǵysy

Qazirgi zamanda taýar qozǵalysy derekter qozǵalysymen tyǵyz baılanysty. Sondyqtan tsıfrlandyrý men jasandy ıntellekt tehnologııalaryn engizý qazaq-german yntymaqtastyǵynyń taǵy bir perspektıvti baǵytyna aınalýǵa tıis.

Bilikti mamandarsyz birde bir strategııa tabysty bolmaıdy. Germanııa standarttaryna saı bilim alǵan jáne ony birlesken kásiporynda kádege jaratyp júrgen jas qazaqstandyq ınjener beınesi – bizdiń keleshek seriktesimizdiń kelbeti desek, qatelespeımiz.

Investıtsııalyq sheshimder de uzaqmerzimdi tásildi talap etedi. Memlekettik ınstıtýttarǵa senim bolmasa, mundaı sheshimderdi júzege asyrý múmkin emes.

2019 jyldan beri Qazaqstan aýqymdy saıası jáne áleýmettik-ekonomıkalyq reformalar arqyly onyń irgesin dáıekti túrde nyǵaıtyp keledi.

Syrtqy saıasatta elimiz ózara qurmetke, memleketterdiń derbestigi men halyqaralyq quqyqty saqtaýǵa negizdelgen teńgerimdi ári syndarly baǵyt ustanady. Bul Qazaqstandy senimdi ári perspektıvti seriktes retinde tanytady.

Nemisterde «Einigkeit macht stark» – «Kúsh – birlikte» degen naqyl sóz bar. Osy ulaǵatty sóz múmkindikterin toǵystyrǵan Qazaqstan men Germanııanyń yqpaldastyǵyn dál sıpattaıdy.

Ózara tıimdi yntymaqtastyqtyń kókjıegin keńeıte otyryp, elderimiz Eýrazııa qurlyǵyndaǵy turaqtylyq pen órkenıet keńistigin nyǵaıta bererine senimdimin.