QR ІІM balalar avtooryndyqtaryna qarjy únemdemeýge shaqyrdy
ASTANA. QazAqparat - Balalardy ustap turatyn avtoqurylǵylar náresteler arasyndaǵy ólim-jitimdi 71 paıyzǵa, odan jasy úlkendeý balalardyń arasynda 64 paıyzǵa kemitedi. Bul týraly búgin Ortalyq kommýnıkatsııalar qyzmetinde ótken brıfıngte QR ІІM Ákimshilik polıtsııa komıtetiniń tóraǵasy Igor Lepeha málim etti.
«Qazaqstan BUU-nyń «Jol júrisi týraly» halyqaralyq konventsııasyn ratıfıkatsııalady. Eger respýblıka halyqaralyq aktilerge qosylatyn bolsa, ol normalar basym bolyp tabylady. Biz ózimizdiń ulttyq zańnamamyzdy ımplementatsııalaýdan ótkizýge mindettimiz. ıAǵnı ishki zańdardy halyqaralyq normalarmen sáıkestendirýimiz shart. Sol konventsııa boıynsha jáne ony júzege asyrý aıasynda, jol-kólik apaty kezinde balalar úshin kóliktegi qaýipsizdik belbeýleri tıimsiz bolǵandyǵyn eskere otyryp, kólikte otyrǵan balalarǵa arnaıy ustap turatyn qurylǵylar jóninde biryńǵaı erejeler jasaqtaldy. Bul konventsııany ustanýdy qadaǵalaıtyn, onyń ishinde balalarǵa arnalǵan ustap turatyn qurylǵylardy paıdalanýdyń negizgi normalaryn baqylaıtyn BUU men Eýropalyq odaqtyń arnaıy komıssııalary da bar. Bul ereje 1995 jyly 16 qazanda qabyldanǵan. Osy pýnkt týraly sóz qozǵaǵanda barlyǵy birden balalardyń avtooryndyqtary týraly aıtady. Oryndyq tek kóp qurylǵylardyń bireýi ǵana. Konventsııada, zańda, erejelerde, barlyq jerlerde «balalardy ustap turatyn qurylǵylar» dep jazylǵan», - deıdi ol.
Konventsııa erejeleri álemniń 80 elinde jumys isteıdi. Eýroodaqtyń barlyq damyǵan elderi, Ulybrıtanııa, Shveıtsarııa burynnan paıdalanady, sondaı-aq irgemizdegi Reseıdiń ózi bul normalardy 4 jyl buryn engizip qoıǵan. Belarýs pen Ýkraına, ıaǵnı barlyǵy bolmasa da, kóbi osy konventsııany ratıfıkatsııalady.
Onyń aıtýynsha, bul norma barlyq qoǵam múshelerimen jyl boıy talqylaýdan ótken, eshkimniń de oǵan qatysty daýy bolmaǵan, qaıta apat kezinde balalardyń ólimin azaıtýǵa septigin tıgizetin ereje retinde qoldaý bildirgen.
«Jolda júrý» zańy boıynsha «júrgizýshige balalarǵa arnalǵan ustap turý qurylǵylary nemese balalardy qaýipsizdik belbeýin taǵýǵa múmkindik beretin qurylǵylary bolmaǵan jaǵdaıda 12 jasqa deıingi balalardy tasymaldaýǵa ruqsat etilmeıdi». Nege ekeni belgisiz BAQ betterinde tek balalar oryndyqtary týraly ǵana sóz bolady. Ózge de qurylǵylar týraly aıtylmaıdy, al olar óte kóp. Máselen, qaýipsizdik beldigine taǵylatyn qurylǵy beldiktiń ústińgi jáne astyńǵy bólikterin qosady, osylaısha onyń buryshyn ózgertedi. Ondaı qurylǵy taǵylmasa, beldik balanyń buǵanasyn syndyryp jiberedi nemese moıynyn qysyp qalady. Reseıde qaýipsizdik beldigine taǵylatyn mundaı qurylǵynyń quny 300 rýbl týrady. Bizde shamamen 1 myń teńgeniń aınalasynda bolýy múmkin. Býsterler bar, balanyń astyna jastyq qoıylady da, ol bıikteý otyrady», - dedi komıtet basshysy.
«Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń zertteýi boıynsha, mundaı qurylǵylar náresteler arasyndaǵy ólim-jitimdi 71 paıyzǵa tómendetedi. Al odan jasy úlkendeý balalardyń arasynda 64 paıyzǵa kemitedi», - deıdi ol.
Sonymen qatar onyń atap kórsetkenindeı, eresek adamdardyń balany aldyna alyp otyrýy álem boıynsha qaýipti bolyp eseptelinedi.
«Taǵy bir aıtatyn másele. Kólikte balalardy oryndyqqa bekitý qajettiliginiń sebepteri mynada: 50 km/ saǵ jyldamdyqpen kilt toqtaý kezinde balanyń salmaǵy 30 paıyzǵa ósedi. ıAǵnı 10 keli tartatyn balanyń salmaǵy 300 keli bolyp ketedi. Kim ustaı alady?», - dep atap ótti ol.
Ótken jyly Qazaqstanda jol-kólik apattarynan 89 bala qaza tapqan jáne 1704-i jaraqattar aldy. 2015 jyldyń 7 kúninde 6 bala kóz jumyp, 17-si jaralanǵan.«Mysaly, 1 qańtar kúni Almaty oblysynda eki kólik betpe-bet kelip soqtyǵysqan. 1 bala jan tásilim etti. Ekeýi jaraqattar aldy. Sol kúni kólik aýdarylady. Taǵy bir bala qaıtys boldy. Mine naqty faktiler. Al biz qazir qarjylyq suraqtarǵa mán berip otyrmyz», - dedi I.Lepeha.
