QR IDM Astana úshin «aqyldy qalalar» salasynda negiz qalaýshy 9 standart ázirledi
ASTANA. QazAqparat - QR IDM Astana úshin «aqyldy qalalar» salasynda negiz qalaýshy 9 standart ázirledi, bul tájirıbe Qazaqstannyń basqa da qalalarynda engizilmek. Bul týraly Standarttaý jónindegi Halyqaralyq uıymnyń tehnıkalyq komıtetiniń (ISO) tóraǵasy, «aqyldy qalalar» eýropalyq alqa múshesi doktor Bernard Gındrozben kezdesý barysynda elorda ákimi Áset Isekeshev málim etti, dep habarlaıdy qalalyq ákimdiktiń baspasóz qyzmeti.
B. Gındroz Astanaǵa elordalyq ákimdiktiń jáne QR IDM TRMK bastamasymen keldi.
Toǵyz standart qalalyq protsesterdi, sonyń ishinde qaýipsizdik pen servıstiń joǵary deńgeıi, energııa únemdeý, TKSh, kólik, bilim, densaýlyq saqtaý, ekologııa jáne aqparattyq tehnologııalar salalarynda ınnovatsııalyq sheshimder esebinen ortalyqtan basqarýdyń jańa múmkindikterine biryńǵaı talaptar qoıady.
Elorda ákiminiń aıtýynsha, standarttar qalalardyń basshylaryna ózderiniń praktıkalyq is-qımyldaryn eń úzdik halyqaralyq praktıkamen túzetýge múmkindik beredi. Osy maqsatta elordaǵa «aqyldy qalalar» standarttaryn engizý boıynsha kóshbasshy qala retinde elimizdiń 5 qalasynyń - Almaty, Aqtóbe, Atyraý, Shymkent, Oral qalalarynyń ókilderi shaqyryldy.
«Jahandyq aqyldy qala» qurýdaǵy jetistik «Smart city» salasyndazamanaýı ádistemelik standarttardyń bolýyna baılanysty», - dep atap ótti Á. Isekeshev.
Búgin «Smart city» standarttaý»semınary aıasynda tehnıkalyq qoldaý maqsatynda Astana, Aqtóbe, Atyraý, Oral, QR IDM TRMK jáne ISO 268 «Qoǵamnyń turaqty damýy» tehnıkalyq komıteti arasynda «Smart city» salasyndaǵy ózara yntymaqtastyq týraly úsh jaqty Memorandýmǵa qol qoıyldy.
Anyqtama úshin: Standarttar 2016 jylǵa arnalǵan Memlekettik standarttaý Josparyna sáıkes ázirlenip, QR IDM Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıtetiniń 2016 jylǵy 18 qarashadaǵy № 290-od buıryǵymen bekitilgen. Standarttar «Qazaqstandyq standarttaý jáne sertıfıkattaý ınstıtýty» RMK kásibı bıznes-qoǵamdastyqtyń jáne standarttaý boıynsha mamandardyń belsene qatysýymen ázirlendi.
QR ST BSI PD 81002016 QR ST «Aqyldy qalalarǵa sholý. Nusqaýlyq» smart-qalalardyń belgili bir áreketterin qoldaný boıynsha atqarýshy bılik basshylary úshin nusqaýlyqtar bar. Standart strategııalardyń yqtımal artyqshylyqtaryn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan jáne smart-qalany qurý jolyndaǵy alǵashqy qadamdar boıynsha usynystar keltiredi. Talaptar smart-qalalardyń tabysty tájirıbelerine negizdelgen jáne jeke tıimdi strategııalardy ázirleý men qoldaný úshin paıdalanylatyn standarttar tizimin qamtamasyz etedi.
QR ST BSI PD 81012016 «Aqyldy qala. Josparlaý jáne damý rólin baǵalaý boıynsha nusqaýlyq» iske asyrý barysynda ıntellektýaldy tehnologııalar men ádisterdiń áleýetinen paıda alýǵa bolatyn damý jáne ınfraqurylym jobalaryn josparlaý jáne iske asyrý boıynsha qural bolyp tabylady. Standartta iri ınfraqurylymdyq jobalardy damytý negizderine, jóndeý baǵdarlamalaryna talaptar, jáne olardy engizýdiń kezeńdik algorıtmi kórsetilgen.
QR ST ISO 371512016 «Kommýnaldyq sharýashylyqtyń ıntellektýaldy ınfraqurylymy. Jumys kórsetkishteri júıesiniń qaǵıdattary jáne qoıylatyn talaptar». Standartta kommýnaldyq sharýashylyqtar ınfraqurylymdarynyń eksplýatatsııalyq kórsetkishterin úılestirý úshin qajet qaǵıdattar kórsetilgen jáne sáıkes talaptar belgilengen, sonyń ishinde, kommýnaldyq sharýashylyqtar ınfraqurylymynyń ıntellektýaldylyǵy men kúzetilýin taldaý úshin usynystar keltirilgen.
QR ST ISO 371502016 «Kommýnaldyq sharýashylyqtyń ıntellektýaldy ınfraqurylymy. Kórsetkishter júıesine jatatyn qyzmetterdiń qoldanylyp otyrǵan túrlerine sholý». Standartta kommýnaldyq sharýashylyqtar ınfraqurylymdarynyń kórsetkishterine jatatyn bar qyzmet túrlerine sholý keltirilgen. Osy standartta ıntellektýaldylyq túsinigi eksplýatatsııalyq sıpattamalarǵa qatysty qarastyrylady.
Standart energııa tutyný, sýmen jabdyqtaý, tasymaldaý, qaldyqtar jáne aqparattyq-kommýnıkatsııalyq tehnologııalar (AKT) syndy kommýnaldyq ınfraqurylymdardy qarastyrady. Esep jarııalanǵan, qoldanylǵan nemese talqylanǵan bar qyzmet túrleriniń tehnıkalyq aspektilerine baǵdarlanǵan.
QR ST BSIPAS 181-2016 «Smart-qalanyń biriktirilgen qurylymy.Smart-qalalar men qoǵamdastyqtardy damytý strategııasyn qurý jónindegi nusqaýlyq» smart-qalalardy jáne eldi mekenderdi basqarý, smart-qalalar boıynsha strategııalardy ázirleý, kelisý jáne usyný boıynsha erejeler usynylady. Standartqa smart-qalanyń jeke strategııasyn ázirleý jáne odan ári damytý úshin qajetti strategııalar kiredi.
QR ST BSI PAS 182-2016 «Aqyldy qala modeliniń tujyrymdamasy. Málimetterdiń ózara qatynasy modelin qurý boıynsha nusqaýlyq» túrli sektorlarda qoldanylatyn smart-qala júıeleri men komponentteri arasyndaǵy ózara baılanys úshin negiz bolatyn smart-qala (SCCM) modeliniń tujyrymdamasy sıpattalady. Komponentterge tujyrymdamalar (mysaly, uıym, oryn, qoǵamdastyq, element,qyzmet, resýrs) jáne málimetter arasyndaǵy ózara baılanystar (mysaly, uıym resýrstary, sol oryndaǵy oqıǵalar) jatady. Standart málimetterdiń maǵynasyn, ásirese kóptegen derekkózderden alynǵan maǵynalarmen ózara almasýdy qamtıdy.
QR ST ISO 37101-2016 «Ákimshilik-aýmaqtyq quraldardy turaqty damytý. Menedjment júıeleri. Jalpy qaǵıdattar men talaptar»quqyqtyq jáne basqa da talaptardy, sonymen qatar, tıisti aqparatty eskere otyryp, turaqty damý, zııatkerlik jáne ákimshilik-aýmaqtyq quraldardyń (ÁAQ) beıimdiligi menedjmenti júıesine talaptar belgilengen.
QR ST 2725-2015 «Qoǵamdastyqtyń turaqty damýy. Qalalyq qyzmetterdiń kórsetkishteri men ómir sapasy» turaqty damý men tirshilik etý qabiletin keshendi jáne tutas damytýdy qamtamasyz etý maqsatynda ázirlendi. Standartta qalalyq qyzmetterdiń tıimdiligin jáne ómir sapasynyń úrdisin ólsheýde, sonymen qatar, ozyq praktıkalyq tájirıbemen almasýda qalalarǵa kómek kórsetýge arnalǵan kórsetkishter men tıisti tekserý tásilderi sıpattalǵan.
Atalǵan standarttarda Smart City tujyrymdamasyn júzege asyrý kezinde oryndaýdy qajet etetin standarttardyń talaptaryna sáıkes halyqaralyq tájirıbe jınaqtalǵan. Standarttardyń talaptary qalany basqarý saıasatyn anyqtaıtyn atqarýshy bılik basshylary eskerýi tıis jalpy baǵdarlardy qalyptastyrady.
