«Qoja Ahmet ıAssaýı Kıno Qory» kúlli túrki áleminiń muqtajdyǵyna qyzmet etpek - Kamıl Koch

- Kamıl myrza, áýeli Qazaqstanǵa qosh keldińiz! Sharýańyzdyń tyǵyzydyǵyna qaramastan bizge ýaqyt bólip, suhbat berýge keliskenińiz úshin rahmet aıtamyz. Qazaqstanǵa kelý sebebińizdi bilsek dep edik.

- Qosh kórdik! Negizi Qazaqstanǵa shaqyrǵandaryńyz úshin men rahmet aıtýym kerek dep oılaımyn. Bul meniń Qazaqstanǵa alǵash kelýim. Rasynda men jaqsy áserdemin. Óıtkeni «buǵan deıin bul elge nege kelmeı júrgenmin» deıtindeı bir sapar bolǵany da ras. Sizderde el súısinerlikteı keremet memleketińiz bar, oǵan kózim anyq jetti.

Qazaqstanǵa kelý sebebine toqtalatyn bolsam, men Qazaqstanǵa «Qul Qoja Ahmet ıAssaýı bilim jáne parasat» qorynyń shaqyrýymen keldim. Ózderińizge málim, Túrkııa men Qazaqstan arasynda tamyry tereńge tartqan túbi bir tarıhı jáne mádenı ortaqtyǵymyz bar. Tarıhtyń qıly zamandarynda óte qýatty bolǵan bul baılanystarymyz tarıhymyzdyń bazy dáýirlerinde álsirep, úzilýge shaq qalǵan edi. Adamzat tarıhynyń búgingi belesinde mádenıet tek bir ǵana qurylymǵa aınaldy. Adamzattyń, ásirese rýhanı álemi materıaldyq álemniń astynda kómildi. Bir taraptan materıaldyq molshylyq pen rýhanı ashtyq jaılasa, ekinshi jaqtan materıaldyq ashtyq ta rýhanı álemdi bıleı bastady.

Osyndaı alasapyrannyń ishinde ómir súrip jatqan ári kýágeri bop júrgen búgingi tarıhı dáýirde túrki álemi ózderiniń mádenıeti men ónerine ortaq muqtajdyqqa túsip otyr degen oıdamyn. Shyndyǵynda qazirgi tańda túrkilik mádenıet pen ónerine, túrkiniń tarıhı minez-qulqyna basqa dáýirlerden kóbirek muqtajdyǵy bar dep senemin. Sonymen birge, biz ómir súrip jatqan dáýirimizdiń mádenıet óndirýshi jáne taratýshy elementi bolǵan kıno salasynyń kúshine muqtajdyǵymyz bar. Kınonyń úlken bir tarıhı mıssııany arqalaıtynyna jáne adamzatqa beıbitshiliktiń, baýyrmaldyqtyń, adamsha ómir súrýdiń rýhyn darytatyn tylsym bir kúshke ıe ekenine senemin.

Túrkııa, Qazaqstan jáne basqa da baýyrlas túrki halyqtary ortaq mırasqa ıe, ıaǵnı bizden babalarymyzdan bir mıras qaldy. Bul mırastyń úlkendigi men qundylyǵy sonsha álemdi búginde batyp jatqan haostyq jáne paradokstik jaǵdaıdan qutqaratyndaı kólemde. Toqsan aýyz sózdiń tobyqtaı túıinin aıtar bolsaq, bizderdiń, ıaǵnı mırasqorlardyń moınyndaǵy mindet - júzdegen jyl boıy qadirin bilmeı, qalaı bolsa solaı shashyp kelgen bul mırasymyzdy júıeli bir túrde qolǵa alyp, mádenıet, óner jáne bilim jolymen jańadan óndirip, barsha adamzattyń qyzmetine usyna alýymyz. Mine, osy dertpen jáne osy oımen keldim Qazaqstanǵa.

- Kamıl myrza, Qazaqstandaǵy kıno sektorynda túrli kezdesýlerińiz bolypty. Qandaı oı túıdińiz? Kezdesýlerden de biraz sóz etseńiz.

- Joǵaryda da atap ótkenimdeı, biz tobymyzben Qazaqstanǵa «Qul Qoja Ahmet ıAssaýı bilim jáne parasat» qorynyń shaqyrýymen keldik. Sizderge de belgili, bul qor osyǵan deıin de aıtyp ótken jáne men úshin ómirlik dertter tóńireginde qyzmetter atqaryp kele jatyr. Sondaı-aq osy qorǵa kóńili, oı-pikiri jaqyn bir jas kınoshy toptyń qurǵan «SAF MEDIA» kompanııasy bar. Qazaqstandaǵy alǵashqy kezdesýim «SAF MEDIA» kompanııasyndaǵy dostarymmen boldy. Bul jerde jas, daryndy, qabiletti, bilimdi, aqyldy bir jas ujymmen kezdestim. Bul jastar ásirese anımatsııa, mýltfılm salasyn qolǵa alǵan eken. Óte keremet jumystaryna kýá boldym.

Odan keıin T.Júrgenov atynaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynda boldym. Ol jerdegi halyqaralyq baılanystarǵa jaýapty ókildermen, sondaı-aq Kıno jáne televıdenıe fakýltetiniń basshylarymen kezdesip, stýdııalaryn aralaý múmkindigine ıe boldym. Akademııanyń stýdentterimen de Túrik kınosy jáne teleserııaldary taqyrybynda kezdesýimiz ótti. Kózderinen jalyn shashqan jastarmen tanystym. Qazaqstannyń jáne barshamyzǵa ortaq mırasymyzdy jahanǵa tanytatyn bul jastardy kórgende, bolashaǵymyzdyń jarqyn bolaryna úmitim arta tústi. Ýnıversıtettiń anımatsııa bóliminen alǵan áserim de erekshe boldy. Oqýshylardyń 2D anımatsııasynan kásipqoılyqty baıqadym.

Qazaq kıno salasynda mańyzdy qadamdar jasaǵan «Jańa álem» («Novyı mır») kompanııasynyń prodıýsserlerimen de kezdesýlerimiz boldy. Qazaq tarıhynan kórinister bergen «Anaǵa aparar jol» fılminiń ózim basshylyǵyn jasaǵan Eskimez Film kompanııasynyń atynan Túrkııada kórsetilimin qamtamasyz etýge qoldan kelgenshe járdem etetindigimdi aıttym. Sondaı-aq, keleshektegi ortaq jobalar úshin irgeli sheshimder qabyldadyq.

Qazaqstandaǵy kezdesýlerdiń eń mańyzdysy «Qazaqfılm» aktsıonerlik qoǵamynda boldy dep oılaımyn. «Qazaqfılm» prezıdenti Baqyt Ǵafýuly ýaqytynyń tyǵyzdyǵyna, jumysynyń kóptigine qaramastan bizderdi qabyldaýyna aldy. Kıno salasyna qatysty jarasymdy áńgimemiz boldy. Men olarǵa Túrkııada ótken Ulttyq Mádenıet Keńesinen jáne sol jerde áńgimege arqaý bolǵan «Qoja Ahmet ıAssaýı Kıno qorynan» sóz ettim.

- «Qoja Ahmet ıAssaýı Kıno Qory» jaıly tolyǵyraq aıtyp ótseńiz...

- Ulttyq Mádenıet Keńesi Túrkııanyń mádenıet jáne óner salasynda qaı baǵytpen júrýi kerektigin aıqyndaý maqsatynda Túrkııanyń Mádenıet mınıstrligi tarapynan uıymdastyryldy. Bul jerde qabyldanǵan sheshimderdiń biri de - barsha túrkige ortaq kıno óndirisi qoryn qurý edi. Baýyrlas túrki halyqtarynan bastap barlyq ıslam memleketterin qamtıtyn bul qordyń ataýy Keńes qatysýshylary tarapynan «Qoja Ahmet ıAssaýı Kıno Qory» bolsyn dep usynyldy mınıstrlikke. Bul jańalyǵymyzdan Qazaqstanda alǵash Baqyt Ǵafýulyn habardar ettik. Ol kisi de bul jańalyǵymyzdy erekshe tebirenispen qabyl aldy. Qoja Ahmet ıAssaýı atymen atalatyn baýyrlas halyqtardyń kıno qoryna bar kúsh-jigerin jumsaıtynyn ári qoldan kelgen qoldaýyn aıanyp qalmaıtyndyǵyn bildirdi.

- Sóz sońynda bizderge aıtaryńyz bar ma?

- Bul suhbatymyzdyń sońynda sóz basynda aıtqandaryma qaıta oralǵym kelip otyr. Men memleketińizdi, Qazaqstandy, bizben kezdesken barlyq jandardy erekshe yqylaspen súıdim. Elińiz tarıhymen, tabıǵatymen jáne klımatymen erekshelenedi, buny bir naǵyz bir túsirilim alańy dese bolady. Elime bara sala qazaq kınogerleri bastaǵan baýyrlas túrki halyqtary kınogerleriniń arasynda bir baılanys jelisin qurý jıynyn uıymdastyrý sharasyna bilek sybana kirispekshimin. Áreketi bizden, bereketi Alladan!

- Іsińiz ilgerilesin! Suhbatqa raqmet!