Qoı jyly álem joǵaltqan tulǵalar
ASTANA. QazAqparat - 2015 jyly sıngapýrlyq «ekonomıkalyq keremettiń atasy» Lı Kýan ıÝ, reseılik saıasatkerler Borıs Nemtsov, Evgenıı Prımakov, rejısser Eldar Rıazanov jáne basqa álemge belgili tulǵalar dúnıeden ótti.
Abdalla ıbn Abdýl-Azız al-Saýd (1.08.1924 - 23.01.2015), Saýd Arabııasynyń koroli.
Saýd Arabııasynyń bıleýshisi 90 jastaǵy Abdalla ıbn Abdýl-Azız ál-Saýd eldi on jyl basqardy (jáne ınsýlt alǵan korol Fahdynyń ornyn taǵy on jyl basyp, is júzinde el bıleýshisi boldy). Abdalla AQSh-pen jaqsy qarym-qatynastardy saqtaı otyryp, Reseı jáne Qytaı sııaqty irgeli eldermen baılanystardy jandandyrdy. 2011 jyly aımaqtaǵy tóńkerister men tolqýlar órship turǵan kezde de ózin sheksiz bılik ıesi retinde tanyta aldy. Sondaı-aq ol ekstremızmmen kúreske nazar aýdarǵan, saýd stýdentterin shetelderge jibergen korol retinde belgili. Onyń basshylyǵy kezinde áıelderdiń quqyqtyq jaǵdaıy jaqsardy - olar saılaý quqyǵyna ıe boldy, úı jaǵdaıyndaǵy zombylyq qylmystyq is sanaldy, al Nora ál-Faıez bilim mınıstri qyzmetine ıe bolǵan úkimettegi tuńǵysh saýd áıeli.
Demıs Rýssos (15.06.1946 - 25.01.2015), ánshi.
Denıs Rýssos 1960 jyldary ozyq rok stılindegi Aphrodite's Child tobynyń ánshisi retinde mýzykadaǵy alǵashqy qadamdaryn bastady. Degenmen, mýzykant 1970-jyldardyń ortasynda jeke daýysta án salý arqyly shyn máninde tanymaldylyqqa ıe boldy. Mýzykany súıetinder ánshiniń shyǵarmashylyǵymen From Souvenirs to Souvenirs áni arqyly tanysty. Bul án Rýssostyń basty hıtyna aınaldy. Rýssos Afınyda 25 qańtarda 68 jasynda kóz jumdy.
Borıs Nemtsov (9.10.1959 - 27.02.2015), saıasatker.
Borıs Nemtsov 1990-shy jyldary Eltsınniń yqtımal murageri jáne eń jas gýbernator boldy. 2000-jyldary saıası oppozıtsııa kóshbasshylarynyń biri Borıs Nemtsov Reseıdiń jańa tarıhyndaǵy aty-shýly kisi óliminiń qurbandyǵyna aınaldy. Ony óltirgen kúdiktiler birden ustaldy, keıinnen tapsyrys berýshi de qolǵa tústi. Alaıda, saıasatkerdiń otbasy «naǵyz qylmyskerler áli anyqtalǵan joq» deıdi. Nemtsov qaza bolǵannan keıin Kreml qabyrǵalary janynda ony eske alý úshin jınalǵan ondaǵan myń adam sherý ótkizdi.
Lı Kýan ıÝ (16.09.1923 - 23.03.2015), Sıngapýrdyń burynǵy kóshbasshysy, sıngapýrlyq «ekonomıkalyq keremetti» jasaýshy.
Lı Kýan ıÝ bılik basynda 55 jyl (1965 jyldan) bolyp, Sıngapýrdyń «ekonomıkalyq keremeti» avtorlarynyń biri retinde tanyldy. Ol damyǵan memlekettik bıliktiń avtorıtarlyq stılin jaqtaýshylar úshin ózindik tabynar tulǵasy boldy. Lı - Sıngapýr táýelsizdiginiń bastaýynda turǵan tulǵa. Ol el tizginin ustaǵan soń sıngapýrlyqtardyń ál-aýqatyn burynǵysynan 30 ese joǵarylatty. Osyndaı ekonomıkalyq ósim Sıngapýrge óńirdegi «Azııa jolbarystary» dep atalatyn ozyq memleketter qataryna kirýine múmkindik berdi.
Gıýnter Grass (16.10.1927 - 13.04.2015), nemis jazýshysy, ádebıet boıynsha Nobel syılyǵynyń laýreaty.
HH ǵasyrdyń ekinshi jartysyndaǵy nemis ádebıetiniń iri ókilderiniń biri. Gıýnter Grass óziniń eń tanymal shyǵarmalarynda oqıǵalardy óziniń týǵan qalasy Dantsıgtiń (qazirgi Gdansk) ómirinen aldy. «Temir baraban» jáne «Itshilegen jyldar» romandaryndaǵy oqıǵalar osynda ótken. Grass baıandaǵan ýaqyt Germanııa úshin ǵana emes, búkil álemge betburys kezeńi boldy. Bılikke ultshyldar kelgennen keıin el tanymastaı ózgerdi. Germanııa tarıhynyń bul paraqtary Grasstyń da jeke ómiriniń bir bólshegi ispettes edi.
Maııa Plısetskaıa (20.11.1925 - 2.05.2015), bıshi.
Keńestik jáne álemdik balet óneriniń kórnekti ókili, kóptegen ataqtar men marapattardyń ıegeri Maııa Plısetskaıa 90 jasqa tolýyna alty aı ǵana qalǵanda ómirden ozdy. Onyń búkil ómiri Úlken teatr tarıhymen baılanysty. Ol balet tobyna 18 jasynda kelip, 47 jyldan keıin, 1990 jyly ketti. Ol oınaǵan «Aqqý kólindegi» Odetta jáne Odıllııa, «Uıqydaǵy arýdaǵy» Avrora, «Karmen-sııýtadaǵy» Karmen jáne basqalary Plısetskaıa somdaǵan qaıtalanbas obrazdar bolatyn. «Uly bıshi, uly áıel, biregeı daralyq. Muny Reseıde ǵana emes, búkil álemde moıyndady: Maııa Plısetskaıa - HH ǵasyrdaǵy orys baletiniń sımvoly», - dedi Úlken teatrdyń bas dırektory Vladımır Ýrın.
Bı Bı Kıng (16.09.1925 - 14.05.2015), blıýz mýzykanty.
«Blıýz koroli» atanǵan gıtarıst Bı Bı Kıng (shyn esimi - Raılı Bı Kıng) 90 jasqa qaraǵan shaǵynda dúnıeden ótken. Ol óziniń ónerdegi jolyn 1940 jyldardyń sońynda, sol kezdegi amerıkan mýzyka mádenıetiniń ortalyǵy sanalatyn Memfıste bastady. Sondaı-aq ol 50-den astam albomyn shyǵardy, 15 ret bedeldi «Gremmı» syılyǵynyń marapatyna ıe boldy. 1960-1970 jyldardaǵy rok-oryndaýshylar onyń stıline eliktedi.
Djon Nesh (13.06.1928 - 23.05.2015), matematık, ekonomıka boıynsha Nobel syılyǵynyń laýreaty.
Amerıkandyq matematık, ekonomıka salasynda da, matematıka salasynda da joǵary marapattarǵa ıe bolǵan alǵashqy ǵalym (Nobel jáne Abel syılyqtary). Djon Nesh búkil álemge óziniń ǵylymı qyzmetterimen ǵana emes, ómirimen de tanymal boldy. Ol Adam Smıttiń básekelestiktiń klassıkalyq tujyrymdamasyn qaıta qarady. Nesh jáne onyń áıeli Alısııa avtokólik apatynda qazaǵa ushyrady.
Janna Frıske (8.07.1974 - 15.06.2015), ánshi.
Janna Frıske 1990 jyldary reseılik eń tanymal mýzykalyq ujymdardyń biri - «Blestıaşıe» tobynyń ánshisi retinde tanyldy. 2000-jyldary kınoǵa tústi. Sońǵy ýaqytta ol aýyr syrqatqa (bas mıi isigine) shaldyqty. Ánshiniń aıyqpas syrqatqa ushyraýyna baılanysty ony emdetý úshin Reseıdiń «Birinshi arnasy» qaıyrymdylyq telemarafonyn ótkizdi (alǵashqy táýlikterdiń ózinde 50 mln rýblden astam qarjy jınalǵan). Ánshi sońǵy úsh aı ómirin es-tússiz jaǵdaıda ótkizdi. Onymen qoshtasýǵa myńdaǵan adamdar qatysty.
Evgenıı Prımakov (29.10.1929 - 26.06.2015), Reseıdiń burynǵy syrtqy ister mınıstri, eks-premer-mınıstri
Evgenıı Prımakov 1990 jyldardyń basynda Mıhaıl Gorbachevtiń mańynan tabylyp, Borıs Eltsın bıligi kezinde de saıası mansap baspaldaǵymen kóterildi. Halyqaralyq sarapshy-ǵalym. Óziniń eńbek jolyn shyǵystanýshy-arab tiliniń bilgiri bolyp bastaǵan ol qaıta qurý jyldarynda KSRO Prezıdenttik keńesiniń múshesi boldy. 1990-jyldan keıin de shette qalmady. 1991 jyly syrtqy barlaýdy basqardy, 1996 jyly Syrtqy ister mınıstri, budan keıin segiz aı boıy Úkimet basshysy boldy.
Jıýl Bıankı (3.08.1989 - 17.07.2015), «Formýly-1» shabandozy.
Reseılik-brıtandyq Marussia komandasynyń shabandozy Jıýl Bıankı Japonııada 2014 jyly 5 qazanda Gran-prıdiń 44-shi aınalymynda apatqa ushyrady. Bul synaq sportshy úshin qaterli boldy. Shabandoz toǵyz aı boıy es-tússiz jatyp, 2015 jylǵy 17 shildede kóz jumdy. Ol «Formýla-1» jarysyndaǵy qazaǵa ushyraǵan 21-shi sportshy.
Lev Dýrov (23.12.1931 - 20.08.2015), teatr jáne kıno akteri, teatr rejısseri.
1950-jyldary ónerdegi alǵashqy qadamyn bastaǵan Lev Dýrov 200-den astam fılmde oınady. Ol fılmderdiń kóbinde basty rólderdi somdaǵan joq, alaıda, onyń keıipkerlerin ekinshi qatardaǵylar dep aıtýǵa kelmeıtin. Ol óziniń «kishkentaı adamdar» rólin tamasha sheberlikpen somdady. 1960-jyldardan bastap Kishi Bronnaıa teatrynda óz spektaklderin sahnalady.
Eldar Rıazanov (18.11.1927 - 30.11.2015), rejısser.
Eldar Rıazanov naǵyz halyqtyq rejısser edi, ol 89 jasynda dúnıeden ótti. Onyń «Karnaval túni», «Avtomobılden saqtan», «Qyzmettik roman», «Taǵdyr tálkegi, nemese jeńil býyńyzben», «Garaj» fılmderi barlyq kórermenniń yqylasyna bólendi.
