Qostanaıda 51 mlrd teńge buzýshylyq: aýdıt óńirdegi iri kemshilikterdi ashty
ASTANA. KAZINFORM — QR Joǵary aýdıtorlyq palatasynda Qostanaı oblysynda júrgizilgen memlekettik aýdıttiń qorytyndysy shyǵaryldy.
QR Joǵary aýdıtorlyq palatasynyń otyrysynda Qostanaı oblysynda memleket resýrstarynyń paıdalanylý tıimdiligine júrgizilgen memlekettik aýdıt qorytyndylary qaraldy.
Aýdıtorlyq qorytyndyǵa sáıkes oblysta jalpy óńirlik ónimniń ósýi baıqalady. Alaıda áleýmettik-ekonomıkalyq damý kórsetkishteri ornyqty túrde damyp jatqan joq. Atqarýshy organdar deńgeıinde basqarý men josparlaýda júıeli olqylyqtar bar.
— Jergilikti bıýdjettiń kiristeri 2020-2024 jyldary 75%-ǵa ósken, bul rette menshikti kiristerdiń úlesi nebári 7%-ǵa, ıaǵnı 29%-dan 36,1%-ǵa deıin ulǵaıdy. Bıýdjetti atqarý kezinde 19 mlrd teńge paıdalanylmaǵan bos qaldyq qarajaty bola tura 30 mlrd teńge kóleminde qaryz alý faktisine jol berilgeni anyqtaldy. Bul shyǵystardy josparlaý men boryshtyq júkteme arasyndaǵy sáıkessizdikti kórsetedi. Tikeleı sheteldik ınvestıtsııalar aǵynynyń serpini tómen deńgeıde saqtalyp otyr. Quny 188 mlrd teńgeni quraıtyn 8 ınvestıtsııalyq jobanyń ishinen 6 joba paıdalanýǵa berilmegen, al olardy 2025 jyly paıdalanýǵa berý josparlanǵan, — deıdi aýdıtorlyq palata.
Vedomstvo málim etkendeı, oblystyń damý baǵdarlamasynyń oryndalýynda kemshilikter bar. 2022-2024 jyldary ony iske asyrý jónindegi is-sharalar josparynan jyl saıyn 12-den bastap 164-ke deıin bıýdjettik ınvestıtsııalyq joba alyp tastalyp otyrǵan.
— Birqatar ınfraqurylymdyq jobany iske asyrý barysynda jobalaý-smetalyq qujattamanyń sapasyz ázirlenýine baılanysty júıeli buzýshylyqtarǵa jol berilgen. Sonyń nátıjesinde keıbir obektiler paıdalanýǵa berilmeı tur ne qurylys kezeńiniń ózinde túzetýlerdi qajet etedi. 352 kásipkerlik sýbektisine 11 mlrd teńge somasyna memlekettik qoldaý kórsetilgenine qaramastan, olardyń 179-y qyzmetin toqtatqan, al taǵy 168-i jumys oryndaryn qurý boıynsha mindettemelerdi oryndamaǵan. Bul kórsetiletin sharalardyń tıimdiligin monıtorıngteý men baǵalaýdyń jetkiliksiz ekenin kórsetedi. Qarjylyq turǵydan ornyqty jeke bıznesti jasyryn sýbsıdııalaý belgileri tirkeldi. Bul básekelestik qaǵıdattaryn buzyp, ÁKK-niń tıimdiligin tómendetedi, — deıdi mamandar.
Aýdıtorlardyń pikirinshe, óńirde jol-qurylys jumystarynyń oryndalý sapasyna tıisinshe baqylaý jasalmaıdy. Tekserý barysynda 12 obektide asfalt-beton jabynynyń shógýi jáne buzylǵan jerler sııaqty ártúrli aqaýlar anyqtaldy. Mundaı aqaýlar buryn jumystar oryndalyp ótken jerlerde da anyqtaldy.
Agroónerkásiptik keshen óńirdiń negizgi salasy bolyp qala beredi. Alaıda jyl saıynǵy memlekettik qoldaýǵa qaramastan salanyń damýy turaqsyz. Aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń jalpy shyǵarylymy 2022 jyldan bastap tómendep, mal basy azaıyp keledi, al taratylǵan aýyl sharýashylyǵy kásiporyndarynyń sany ulǵaıyp barady.
Memlekettik satyp alý salasynda 12 mlrd teńgege buzýshylyqtar anyqtaldy. Olardyń ishinde konkýrstyq qujattamanyń talaptaryna sáıkes kelmeıtinderdi konkýrsqa jiberip, olardy jeńimpaz dep taný, «Qyzmet babynda paıdalaný úshin» belgisin negizsiz berý arqyly satyp alýdyń «erekshe tártibin» qoldaný, sondaı-aq tótenshe jaǵdaıdy negiz etip, bir kózden satyp alý faktileri anyqtaldy.
Dárigerlik ambýlatorııalar salý jobalary boıynsha medıtsınalyq jabdyqtardyń qunyn arttyryp kórsetý shamamen 200 mln teńgeni qurady. Bul rette jekelegen pozıtsııalar jobalaý-smetalyq qujattamada kózdelgen somadan is júzinde 18-46 ese arzan baǵada satyp alynǵan. Jabdyqtardyń jekelegen túrleriniń baǵasy bankrot dep tanylǵan kompanııanyń praıs-paraqtary negizinde qalyptastyrylǵan.
— Jalpy aýdıt qorytyndysy boıynsha 51 mlrd teńgege qarjylyq buzýshylyq, 50 mlrd teńgege bıýdjet qarajatyn tıimsiz josparlaý jáne paıdalaný anyqtaldy. 52 fakt boıynsha materıaldar ákimshilik is júrgizýdi qozǵaý úshin jiberildi, — dep túıindedi vedomstvo.
Osydan buryn Joǵary aýdıtorlyq palata eldegi eki iri qordy tekseretinin jazǵanbyz.