Qostanaı oblysynyń prokýratýrasy múmkindikteri shekteýli balalarǵa arnalǵan mekemelerdiń jumystarynan birqatar kemshilikter anyqtady
ASTANA. Naýryzdyń 10-y. QazAqparat - Qostanaı oblysynyń prokýratýrasy múmkindigi shekteýli balalardyń zańdy quqyqtary men múddelerin qorǵaý jáne qoldaýǵa baǵyttalǵan zańnamanyń bilim berý, densaýlyq saqtaý, áleýmettik qorǵaý memlekettik organdarynda qoldanylýyn tekserdi.
«Tekserý qorytyndylaryna sáıkes oblysta arnaıy bilim berý uıymdary júıesiniń damymaǵandyǵy, olardyń materıaldyq-tehnıkalyq jáne kadrlyq qamtamasyz etilmegendigi jáne taǵy birqatar kemshilikter anyqtaldy. Olardyń jasap jatqan jumystarynyń zańdylyǵy men tıimdiligi prokýratýra tarapynan synǵa alynyp otyr», delingen Bas prokýratýranyń habarlamasynda.
Qazirgi tańda Qostanaı oblysynda Qostanaı, Rýdnyı men Arqalyq qalalarynda 4 psıhologııalyq-medıtsınalyq pedagogıkalyq konsýltatsııa qyzmet etýde. Tekserý konsýltatsııalardyń Qazaqstan Respýblıkasynyń «Lıtsenzııalaý týraly» zańnyń 26-bap 1-bólimi talaptaryna sáıkes medıtsınalyq jáne dárigerlik qyzmetpen aınalysýǵa lıtsenzııalary joq ekenin kórsetti. Oǵan qosa, Qostanaı (115 sh.m. aýmaq), oblystyq (78,7 sh.m.) jáne Arqalyq konsýltatsııalary (72 sh.m. aýmaq) tıisti kólemdegi (150 sh.m.) bólmelermen qamtamasyz etilmegen bolyp shyqty.
Mysaly, Qostanaı oblysynda 271 balanyń kórý qabileti nashar, 724-niń tirek-qozǵalys múshesi, 3 571-niń sóıleý qabileti buzylǵan, 356-y júıke aýrýlaryna shaldyqqan. Osyǵan qaramastan, bundaı balalar úshin búgingi kúnge deıin derbes túzeý mektepteri ashylmaǵan.
Jumystyń sapasy men nátıjesi bilikti de bilimdi maman kadrlerge tyǵyz baılanysty ekeni belgili. Alaıda, barlyq derlik konsýltatsııalarda ártúrli shtattyq birlikterde dáriger-sýrdolog, dáriger-nevropatolog, oftalmolog, tıflopedagog, sýrdopedagog, áleýmettik pedagog, sanıtar, taǵy basqa mamandardyń tapshylyǵy anyqtaldy.
Osy tektes jaǵdaı oblystaǵy psıhologııalyq-pedagogıkalyq túzeý kabınetterinde kezdesip otyr.
Zań talabyna qaramastan, búgingi kúni Qostanaı qalasynda ońaltý ortalyǵy, Altynsarın, Jangeldi, Qamysty, Qarasý jáne Taranov aýdandarynda psıhologııalyq-pedagogıkalyq túzeý kabınetteri joq. Al, bul múmkindigi shekteýli balalardyń tegin bilim alýyna, medıtsınalyq-psıhologııalyq-pedagogıkalyq jaǵynan túzelýine jol bermeıtin úlken másele.
Mysaly, Altynsarın aýdanyndaǵy 122 bala psıhologııalyq-pedagogıkalyq túzeý kabınetterinde jáne logoped pýnktterinde oqýǵa usynylǵan. Aımaqta bul kabınet bolmaǵandyqtan tek 7 bala ǵana Şerbakov orta mektebi janyndaǵy túzeý synybynda bilim alady.
Joǵaryda atalǵan jaǵdaı Qostanaı oblysynda 271 bala kórý qabileti nashar, 724-niń tirek-qozǵalys múshesi, 3 571-niń sóıleý qabileti buzylǵan, 356-sy júıke aýrýlaryna shaldyqqan kezde oryn alyp otyr. Biraq, bundaı balalar úshin búgingi kúnge deıin derbes túzeý mektepteri ashylmaǵan.
Kemtar balalardyń mektepke deıingi jáne jalpy orta bilim alýǵa quqyqtary buzylǵany anyqtaldy.
Rýdnyı qalasyndaǵy balalar men jasóspirimderge arnalǵan balalar úıinde tárbıelenip jatqan kámeletke tolmaǵan aǵaıyndy Shamsýtdınovter balalar úıiniń basshylyǵy tarapynan olardy oqý ornyna jetkizý qamtamasyz etilmegendikten, 2009-2010 oqý jyly basynan 5 aı boıy túzeý mektebine barmaǵan.
Sonymen qatar, múgedek bala I.V.Algın Peshkov orta mektebinde 8 synyptyń jalpy bilim berý baǵdarlamasy boıynsha oqıdy dep tirkelip tur. Al, shyndyǵynda 2009 jylǵy qyrkúıek-jeltoqsan aılarynda balaǵa oqytý sabaqtary ótkizilmegen. Prokýrorlar muǵalim zańsyz alǵan jalaqyny óndirýge sharalar qoldandy.
Múmkindigi shekteýli balalardyń bıýdjettik tólemaqy men járdemaqylaryn alý quqyqtary buzylǵandyǵynyń jeke faktileri anyqtaldy.
Mysaly, oblystyq prokýratýra Qostanaı qalasynyń aqyl-oıy kemis balalarǵa arnalǵan ınternat-úıin tekserý barysynda, 2009 jyldyń tamyz aıynda Arqalyq qalasyndaǵy mamandandyrylǵan balar úıinen kelip túsken tárbıelenýshi D.T.Kópeevtiń banktegi jeke esep shotynan múgedektigine taǵaıyndalǵan tólemaqylary esepten shyǵarylǵanyn anyqtady.
Bul derek boıynsha Arqalyq qalalyq prokýratýrasy tekserý ótkizip mamandandyrylǵan balalar úıiniń bas dárigeri 2008 jyldyń tamyzy men 2009 jyldyń maýsymy aralyǵynda qamqorshy jáne qorǵanshy organdarynyń kelisiminsiz Kópeevtiń jeke shotynan 171 myń teńgeni alyp, gıgıenalyq kútim, dári-dármek, fýnktsıonaldy tósek oryn jáne taǵy basqa quraldardy alýǵa, ınternat úıine balany shyǵaryp salǵan tárbıeshi men medbıkeniń issapar shyǵyndaryn óteýge jumsap qyzmet babyn asyra paıdalanǵanyn anyqtady.
Osy laýazymdy tulǵamen qatar 3 tárbıelenýshiniń qarjyǵa qol suqqandyǵy anyqtaldy.
Atalǵan derekter boıynsha qujattar prokýratýra ótinishterin tirkeý kitabynda tergeý aldy tekserýdi ótkizý jáne is-júrgizý sheshimin qabyldaý úshin tirkeldi.
Fedorov aýdanynda eńbekpen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalar bólimin tekserý kezinde úıde oqytylyp jatqan múgedek balalarǵa bıýdjette eskerilgen áleýmettik kómek aısaıynǵy tólemaqylary jalpy somasy 26,8 myń teńge 4 adamǵa tólenbegeni anyqtaldy.
Múmkindigi shekteýli balalarmen jumys isteıtin barlyq mekemeler sanıtarlyq-epıdemıologııalyq talaptarǵa saı kelmeıtini, balalardyń ómiri men densaýlyǵyna zııan keltiretin jaǵdaıda ekeni anyqtaldy.
Avtomatty órt dabyldyń joqtyǵy ne onyń buzylǵany Taran aýdanynyń balalar aýdandyq aýrýhanasynda, aqyl-oıy kemtar balalarǵa arnalǵan Qostanaı ınternat úıinde, Qarasý aýdanynyń №2 «Balapan» balabaqshasynda, Naýryzym aýdanynyń psıhologo-pedagogıkalyq túzeý kabınetinde, Denısovskıı aýdanynyń orta mektebinde anyqtaldy. Qostanaı qalasynda №40, Qarasý aýdanynyń №24 «Balapan» balabaqshalarynda jáne Arqalyq túzeý mektebinde sanıtarlyq-epıdemıologıalyq erejelerdiń jáne normalardyń saqtalmaýyna jol berilgeni anyqtaldy.
Tekserý qorytyndylary boıynsha oblys prokýratýrasy zańdylyqty buzýdy joıý týraly 30 uıǵarym engizdi, 28 ákimshilik is, 1 tártiptik óndiris qozǵady, zańsyz aktilerge qatysty 2 narazylyq engizdi, sotqa 1 talap-aryz berdi.
