Koronavırýstyń ekinshi tolqyny teńgege qalaı áser etedi – Ulttyq bank jaýaby
Ol koronavırýs ınfektsııasynyń yqtımal ekinshi tolqyny men COVID-19-ben aýyrǵandar sanynyń ósýi ulttyq valıýtanyń bolashaǵyna qalaı áser etetinin aıtty.
«Sarapshylardyń jyl sońyna deıingi teńge dınamıkasyna qatysty pikirleri ekige bólindi: keıbireýler syrqattanǵandar sanynyń ósýi ulttyq valıýtanyń álsireýine ákeledi dese, biri – álemdik ekonomıkanyń jáne kómirsýtekterge suranystyń qalpyna kelýine qaraı onyń nyǵaıýyn kútýde. Erkin ózgermeli rejımde ulttyq valıýta burynǵydaı munaı baǵasyna táýeldi»,– dedi Álııa Moldabekova.
Onyń aıtýynsha, energııa tasymaldaýshylar naryǵynda jahandyq tutynýdyń tómendeýinen týyndaǵan aıqynsyzdyq áli de joǵary. Jekelegen elder, mysaly, Lıvııa óndiristi arttyrýyna qaramastan, OPEK+ uıymy óndiristi azaıtý jóninde aldyn ala kelisilgen talaptardy ustaný jáne munaı naryǵyn qaıta teńdestirý týraly aıtyp otyr.
Іri óndirýshiler arasyndaǵy kelispeýshilik osy jyldyń basynda munaı baǵasynyń kúrt quldyraýyna ákelgenin eskere otyryp, OPEK+ óndirýshi elder arasyndaǵy qazirgi úılestirý iri qatysýshylar jańa naqty shyndyqty túsinedi dep oılaýǵa múmkindik beredi. Qytaı ekonomıkasynyń birtindep qalpyna kelýi týraly belgiler de energııa tasymaldaýshylar naryǵyna qoldaý kórsetedi.
«Negizgi eksporttyq taýar baǵasynyń serpininen basqa, teńge álemdik ekonomıkadaǵy jalpy úrdisterge ushyraǵysh. Kóptegen damýshy elder jahandyq suranystyń quldyraýyna baılanysty eksporttyń tómendeýine shydaýǵa májbúr. Buǵan jaýap retinde úkimetter damyǵan eldermen salystyrǵanda shamaly aýqymda bolsa da, fıskaldyq jáne monetarlyq sharalar qabyldaýda»,–dedi ol.
Investorlardyń táýekel dárejesiniń jalpy tómendeýine jáne AQSh-taǵy yntalandyrý sharalary boıynsha belgisizdikke baılanysty álemdik naryqtardaǵy jekelegen kezeńderde dollardyń nyǵaıýy damýshy elderdiń ulttyq valıýtalaryna qosymsha qysym kórsetýde.
Qazaqstan basqa eldermen salystyrǵanda Úkimet pen Ulttyq banktiń qýatty fıskaldyq qoldaýynyń jáne ekonomıkany qoldaý úshin ýaqtyly sharalar qabyldaýynyń nátıjesinde ornyqty pozıtsııaǵa ıe.
Sonymen qatar, ol COVID-19-dyń ekinshi tolqynynyń álemdik ekonomıkaǵa áseri týraly sarapshylardyń boljamyna toqtaldy.
«Eýropada aýyrýdyń jańa jaǵdaılary týraly habarlamalar aıasynda koronavırýstyń ekinshi tolqyny týraly qaýiptenýdiń saqtalýyna qaramastan, aǵymdaǵy álemdik statıstıka emdelýshilerdiń úlken paıyzymen, sondaı-aq ólim-jitimniń tómendigimen erekshelenedi. Keıbir ekonomıster indettiń baqylaýǵa alynyp kele jatyr dep esepteıdi jáne aýyratyndar sanynyń azaıýyn kútýde. Bul tıisinshe ekonomıkaǵa qatty áser etpeıdi»,– dedi Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary.
Halyqarlyq valıýtalyq qor jaz mezgilindegi boljamdarmen salystyrǵanda álemdik ekonomıkanyń damýy jóninde anaǵurlym optımıstik boljam jasady. Qor álemdik jalpy ishki ónimniń aldyńǵy boljam boıynsha 4,9%-ǵa tómendeýge qarsy 4,4%-ǵa tómendeıtinin kútýde. Kóptegen damyǵan jáne damýshy elder oń túzetýden ótti.
Qazaqstannyń jalpy ishki ónim serpini boıynsha halyqaralyq valıýtalyq qorynyń 2020 jáne 2021 jyldarǵa arnalǵan boljamy ózgergen joq jáne tıisinshe ( - ) 2,7% jáne (+)3% - dy quraıdy.