Koronavırýspen aýyrǵannan keıin barlyq patsıent ońaltýdan ótýi kerek – qaraǵandylyq dáriger

- Vladımır Romanovıch, koronavırýs belgileri bar patsıentterdiń sany artty ma?

- Iá, koronavırýs belgileri bar patsıentterdiń aǵymy shynymen de artty. Eger buryn quramynda dáriger, medbıke jáne júrgizýshi bar bir mobıldi brıgadaǵa 8-12 qońyraý kelse, qazirgi ýaqytta mobıldi brıgadalar sanynyń 3-ten 6-ǵa deıin ulǵaıýyna qaramastan, bir mobıldi brıgadaǵa patsıentter sany 15-17 qońyraýǵa deıin ósti.

- Dertti qalaı anyqtaısyzdar jáne kúdik týyndaǵan kezde qandaı áreket algorıtmderin qoldanasyzdar?

- Koronavırýstyq ınfektsııaǵa kúdik bolǵan jaǵdaıda, KVI PTR-ǵa nafarıngıaldy súrtindi alý júrgiziledi, eger aýyrlyq dárejesi jeńil bolsa, bastapqy emdeý taǵaıyndalady jáne patsıent úıde ambýlatorııalyq baqylaýda bolady. Eger jaǵdaı ortasha nemese aýyr naýqas retinde baǵalansa, odan ári statsıonarlyq emdeý úshin belgilengen baǵytqa sáıkes statsıonarǵa jiberiledi.

- Pandemııa bastalǵan kezde vırýs negizinen qart adamdarǵa áser etedi dep aıtyldy. Biraq biz jastardyń jıi aýyryp jatqanyn kóremiz. Bul nemen baılanysty?

- Pandemııa bastalǵanda, shynymen de, juqtyrý derekteri patsıentterdiń kópshiligi egde jastaǵy adamdarǵa tıesili boldy, olar bul ınfektsııany neǵurlym aýyr túrde juqtyrdy. Al jas patsıentter ınfektsııany asımptomatıkalyq nemese jumsaq túrde ótkerdi. Qazirgi ýaqytta barlyq jastaǵy naýqastar osy ınfektsııamen aýyrady. Biz bul aýrýdyń ósý tendentsııasyn baıqaımyz. Múmkin, bul vırýstyń mýtatsııasyna baılanysty, bul koronavırýstyq ınfektsııanyń jańa shtamdary tabylǵandyǵymen rastalady.

- Kovıdten keıin emdelýshilerge qandaı em sharalary jáne qandaı ońaltý emi júrgiziledi?

- Postkovıdtik patsıentterge alǵashqy medıko-sanıtarlyq kómek deńgeıinde de ońaltý rásimderi júrgiziledi jáne ońaltý statsıonarlaryna jiberiledi. Ońaltý sharalary osy ınfektsııany ortasha aýyr nemese aýyr túrde juqtyrǵan árbir naýqasqa qajet. Qalpyna keltirý sharalary mynalarǵa baǵyttalýy tıis: ókpeniń ómirlik syıymdylyǵyn qalpyna keltirý, bronhopýlmonaldy júıeden qaqyryqty shyǵarý (bar bolsa), satýratsııany qalpyna keltirý (qandy ottegimen qanyqtyrý), gıpoksııa saldaryn joıý, dene júktemelerine tózimdilikti arttyrý, bulshyqet kúshin jáne kúndelikti qozǵalys belsendiligin qalpyna keltirý, uıqy men psıhoemotsıonaldy jaǵdaıdy turaqtandyrý.

- Aýrýdan tolyq aıyǵý úshin qansha ýaqyt qajet? Bul zaqymdaný dárejesine baılanysty ma?

- Qalpyna keltirý merzimi ár jaǵdaıda ár túrli bolady, biraq ortasha eseppen eki aptadan birneshe aıǵa deıin. Medıtsına áli naqty boljamdar jasaı almaıdy jáne deneniń qalpyna kelýi múmkin naqty kúnderdi belgileı almaıdy, óıtkeni bul másele tolyq zerttelmegen.

- Siz patsıentterge vırýs juqtyrýdan saqtaný úshin qandaı keńes beresiz?

- Birinshisi – vaktsınatsııa. Árıne, basqa qorǵanys sharalaryn umytpańyzdar. Úıden shyqqan kezde betperde kıińiz, qoǵamdyq oryndarǵa barmaýǵa tyrysyńyz. Qolyńyzdy alkogol bar ónimmen únemi zararsyzdandyryńyz nemese sabynmen jýyńyz. Múmkindiginshe kózińizdi, murnyńyzdy jáne aýzyńyzdy ustamańyz. Jótelgende nemese túshkirgende aýzyńyzdy nemese murnyńyzdy shyntaq býynymen nemese maılyqpen jabyńyz. Betterdi, ásirese esik tutqalary, ekrandar jáne telefon dıspleılerin únemi zararsyzdandyryńyz.

Suhbatyńyzǵa rahmet!