Koronavırýs: Ulybrıtanııa eki vaktsına salý tájirıbesin ótkizip kórmek
LONDON. QazAqparat – Brıtanııa úkimeti vaktsınalardyń eki túrimen vaktsınalaý boıynsha tájirıbe jasap kórmek. «Spýtnık-V» preparatynyń alǵashqy partııasy Iranǵa jetkizildi. Amerıkalyq zertteýshiler shızofrenııa COVID-19-dan ólim qaýpin kúrt arttyratynyn anyqtady. QazAqparat álemdegi jańalyqtar týraly VVS-ge silteme jasap habarlaıdy.
Pandemııa bastalǵannan beri álemde COVID-19 jaǵdaılarynyń jalpy sany 105 mıllıonnan asty, olardyń tórtten bir bóligi AQSh-qa tıesili. Qaıtys boldy – 2,28 mıllıon, jazyldy 80 mıllıonǵa jýyq adam jazyldy, 106 myń naýqas aýyr jaǵdaıda.
Jańa ádis
Brıtanııanyń Vaktsınatsııa jónindegi mınıstri Nadım Zahavı kornavırýsqa qarsy birinshi jáne ekinshi ekpege túrli vaktsınany qoldaný boıynsha tájirıbe júrgizýge 7 mıllıon fýnt bóldi.
Qazir Ulybrıtanııada negizinen Pfizer/BioNTech jáne Oxford/AstraZeneca óndirgen eki preparat salynady. Qoldanystaǵy nusqaýlarǵa sáıkes, naýqas eki vaktsınany da alýy kerek. Tájirıbeniń bastapqy maqsaty belgili bir preparatty jetkizýde qıyndyqtar týyndaǵan jaǵdaıda ıkemdilikti qamtamasyz etý boldy. Biraq qazir dárigerler aralas vaktsınatsııa medıtsınalyq turǵydan tıimdi bolýy múmkindigin aıtady.
Oksford ýnıversıtetiniń professory Metıý Sneıp VVS-ge málim etkendeı, janýarlarǵa júrgizilgen tájirıbeler túrli vaktsınany qoldanýdan antıdeneler kóbirek paıda bolatynyn kórsetken.
«Adamdarǵa tájirıbe Londonda jáne taǵy alty qalada 800 eriktiniń qatysýymen ótkiziledi. Ol jazǵa deıin jalǵasady, soǵan deıin jappaı vaktsınatsııa tártibinde eshqandaı ózgeris bolmaıdy», - dedi Nadım Zahavı.
Zahavıdiń aıtýynsha, Ulybrıtanııadaǵy jappaı vaktsınalaý qazirdiń ózinde nátıje berip jatyr jáne el COVID-19 taralýy turǵysynan birtindep qaýipsiz orynǵa aınalýda.
Aqpan aıynyń ortasyna qaraı alǵashqy ekpe alǵandar sany 15 mıllıon adamdy nemese Ulybrıtanııa halqynyń tórtten bir bóligin quraıdy. 70 jastan asqan azamattar, dárigerler, áleýmettik qyzmetkerler jáne basqa da qaýip-qater toptary tolyqtaı egiletin bolady.
Ýkraınalyqtardyń jartysy vaktsına saldyrýǵa qarsy
Beısenbide premer-mınıstr Denıs Shmıgal atap ótkendeı, Ýkraınanyń 41 mıllıon halqynyń jartysyna jýyǵy áli kúnge deıin COVID-19 vaktsınatsııasyn qalamaıdy. «Áleýmettik zertteýler ýkraındyqtardyń jartysynan azynyń ekpe alýǵa daıyn ekenin kórsetedi», – dedi úkimet basshysy. – Ýkraındyqtardyń taǵy jartysy buǵan daıyn emes. Bul, árıne, túsindirý jumystaryn, vaktsınalardyń sapaly ekenine sendirýdi qajet etedi».
Ýkraına vaktsınalaýǵa kóptegen memleketterge qaraǵanda keshirek bastaıdy. Aqpan aıynyń ortasynda munda COVAX baǵdarlamasy aıasynda amerıkalyq Pfizer-BioNTech preparatynyń alǵashqy 117 myń dozasy keledi. Jalpy alǵanda, Kıev vaktsınanyń 8-den 16 mıllıonǵa deıin dozasyn tegin alýy kerek.
Reseılik vaktsınanyń alǵashqy partııasy Iranda
Beısenbide reseılik Sputnik-V koronavırýsyna qarsy vaktsınanyń alǵashqy partııasy Tegeranǵa keldi. Irannyń resmı aqparat quraldary 500 myń doza esirtkini ırandyq Mahan Airlines kompanııasynyń ushaqtary jetkizgen dep habarlady.
Iran reseılik vaktsınanyń 5 mıllıon dozasyn satyp alý týraly kelisimshartqa qol qoıdy, ony sheneýnikter elge aqpan aıynyń sońyna deıin jetkizedi dep málimdedi.
Reseılik vaktsınadan basqa, Iran da AstraZeneca shyǵarǵan dári-dármektiń partııasyn satyp alady.
Irannyń rýhanı kósemi Aıatolla Alı Hameneı buǵan deıin teledıdar arqyly sóılegen sózinde Ulybrıtanııa men AQSh-tyń vaktsınalaryn qoldanýǵa bolmaıdy, óıtkeni olar «múldem senimsiz» degen bolatyn. Osyǵan qaramastan, Irannyń Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń basshysy Saıd Namakı sársenbide úkimettiń 4,2 mıllıon AstraZeneca vaktsınasyn satyp alatynyn aıtty.
COVID-19 týdyratyn ólim shızofrenııamen baılanysty ma?
Ótken jyly Nıý-Iorktegi COVID-19-men syrqattanǵan 7350 patsıent týraly málimetter kórsetkendeı, shızofrenııadan zardap shekkender 2,67 ese kóp qaıtys bolǵan. Osylaısha, bul dıagnoz jas ereksheligi, semizdik pen qant dıabetinen ozyp, koronavırýsty juqtyrýdyń ekinshi mańyzdy faktory sanalady.
«Bizdiń zertteýimiz shızofrenııamen aýyratyn adamdar COVID-19 áserine óte osal ekenin kórsetedi», – deıdi Nıý-Iorktegi NYU Langone medıtsınalyq ortalyǵynyń psıhıatry Ketlın Nıýmanı.
Bul qubylystyń tabıǵaty shızofrenııanyń paıda bolýy men damý mehanızmderi sııaqty aıqyn emes.
Keıbir mamandar COVID-19 óliminiń joǵary deńgeıin naýqastardyń osy sanatynyń ómir salty men minez-qulqymen baılanystyrady. Atap aıtqanda, olar kóbinese dárigerler jaıly teris pikirde bolady jáne ýaqytynda medıtsınalyq kómekke júginbeıdi.
