Koronavırýs: ShQO-ǵa alǵashqy naýqas qaıdan keldi, qazir qandaı sharalar atqarylýda
ÓSKEMEN. QazAqparat – Qytaıda órshigen koronavırýs ınfektsııasy Qazaqstanǵa jetpeı turyp, jurtty qorqynysh pen úreı jaılaǵan edi. Bıylǵy naýryz aıynyń ortasynda vırýs bizdiń shekaraǵa da jetti. Al 28 naýryzda Shyǵys Qazaqstan oblysynda COVID-19-ǵa shaldyqqan alǵashqy 2 naýqas tirkeldi. Osy maqalamyzda óńirdegi koronavırýs boıynsha ahýal men epıdemııalogııalyq jaǵdaıdyń qalaı qubylǵanyn, karantındik sharalardyń qandaı nátıje bergendigin taldap kórdik.
Maska tapshylyǵy 15 kúnde sheshildi
Tórtkil dúnıege taraǵan koronavırýs Qazaqstandy da aınalyp ótpedi. Biraq indet jaıylmaı turyp áleýmettik jelilerde jalǵan aqparat taratqandar kóbeıip ketti. Shyǵys Qazaqstanda da jurttyń mazasyn qashyrǵandar az kezdesken joq. Óńirde arnaıy qurylǵan shtab ókilderi turǵyndardy ǵalamtordaǵy negizsiz aqparattarǵa senbeýge shaqyryp álek boldy. Mysaly, 19 naýryz kúni «Óskemenge Máskeýden kelgen 3 adamnan koronavırýs anyqtaldy» degen aqparat jelide jeldeı esti.
«Bul málimet shyndyqqa janaspaıdy. Qazir ShQO-da bir de bir koronavırýs juqtyrý faktisi tirkelmegen. El arasynda jalǵan aqparat taratqandardyń zańǵa sáıkes jazaǵa tartylatynyn eskertemiz», - dep shtab ókilderi birden jaýap qatty.
Qaýipti dertten quty qashqan halyq dúkenderden azyq-túlikti, dárihanalardan medıtsınalyq maskany jappaı alyp jatty. Osylaısha, defıtsıt týyndap, kásipkerler baǵany sharyqtatyp jiberdi. Alaıaqtar da atqa qonyp halyqty arbaýǵa kiristi.
«23 jastaǵy qala turǵyny tanymal saıttardyń birinen medıtsınalyq maska satylatyndyǵy týraly jarnamany baıqap qalǵan. Buǵan sengen ol alaıaqtardyń shotyna 14 myń teńge aýdaryp jibergen. Jábirlenýshi polıtsııaǵa tek birneshe kún ótkennen keıin habarlasqan. Tártip saqshylary atalǵan fakti boıynsha birden QR Qylmystyq kodeksiniń 190-baby 2-bóligimen (Alaıaqtyq) sotqa deıingi tergeý amaldaryn bastady», - dep habarlady ShQO Polıtsııa departamentiniń baspasóz qyzmetinen.
Maska tapshylyǵy máselesin sheshý úshin aımaq basshysy Danıal Ahmetovtiń tapsyrmasymen Semeı qalasynyń tigin kompanııalarynda táýligine 100 myń dana qaıta paıdalanýǵa bolatyn medıtsınalyq maska tigý qolǵa alyndy. Sóıtip 15 kún ishinde oblys dárihanalary túgeldeı maskamen qamtamasyz etildi. Al azyq-túlik qunyn baqylaý maqsatynda reıdter júrgizilip, baǵany bekitilgen shekten asyrǵan kásip ıelerine aıyppul salyndy.
Vırýs juqtyrǵandar Mysyrdan kelgen
Naýryz aıynda elimizde jarııalanǵan tótenshe jaǵdaıǵa baılanysty Shyǵys Qazaqstan oblysynda da birqatar shekteýler engizilgen bolatyn. Oblys kóleminde kontsertter, konferentsııalar, semınarlar, kórmeler men dóńgelek ústelder ótkizýge, toı jasaýǵa jáne as berýge tyıym salyndy. Sporttyq úıirmeler men til úırený kýrstarynyń jumysy toqtatyldy. ShQO-dan Reseı men Qytaıǵa poıyz jáne avtobýs ýaqytsha qatynamaıtyn boldy.
26 naýryz kúni Danıal Ahmetov óńirdiń karantınge ázirligin tekserdi. Oqý-jattyǵý kezinde Óskemen jáne Semeı qalalarynyń kireberisine blokpost ornatyldy. Sharaǵa polıtsııa qyzmetkerleri, áskerıler, sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qyzmet mamandary jumyldyryldy.
Eki kúnnen soń ShQO-da koronavırýs juqtyrǵan alǵashqy eki naýqas týraly resmı málimdeme jasaldy.
«Semeıde koronavırýs dertiniń alǵashqy 2 jaǵdaıy rastaldy. Olar elimizge «Sharm-El-Sheıh – Nur-Cultan» reısimen oralyp, ary qaraı óz kólikterimen Semeıge jetken. Olarmen birge otbasy músheleri, ıaǵnı taǵy 5 adam bolypty. Naýqastardyń jaǵdaıy ortasha deńgeıde. Alǵashqy shaǵymdary dene qyzýy men sırek jótelge bolǵan. Jedel medıtsınalyq kómek brıgadasy shuǵyl áreket etip, algorıtmge sáıkes arnaıy kapsýlalarda olardy statsıonarǵa jetkizdi», - degen bolatyn oblys ákimi.
Sáýir aıynyń basynda Óskemen qalasynda da koronavırýs juqtyrǵan alǵashqy adam tirkeldi. ShQO Densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Іlııas Muhamedjannyń aıtýynsha, vırýsqa 1938 jylǵy áıel adam shaldyqqan. Ol dárigerlerge 1 sáýir kúni ózi júgingen. Naýqas birden aýrýhanaǵa jetkizilip, rentgenologııalyq zertteýler jasaldy. Oǵan «pnevmonııa» dıagnozy qoıyldy. Patsıentten koronavırýsqa qatysty alynǵan synama oń nátıje kórsetti.
Basqarma basshysynyń sózine sensek, zeınetker qańtar aıynda Reseıge baryp kelgen. Naýqaspen baılanysta bolǵan 198 adam anyqtaldy. Olardyń barlyǵy oqshaýlanǵan.
10 sáýirde ShQO-ǵa qashyqtan ólsheıtin 5 myń dana termometr jetkizildi.
«Olar Óskemen men Semeıdegi kezekshilikte júrgen polıtsııa qyzmetkerlerine berildi. Osylaısha, biz kóshedegi azamattardyń dene qyzýyn ólsheımiz. Atalmysh termometrler denege tıgizilmeıdi jáne onyń esh zııany joq. Sondyqtan turǵyndardan túsinistik tanytyp, polıtseılerdiń bul áreketine úreılenbeýlerin suraımyn. Іri kásiporyndarda jumys isteıtinder mundaı tekseristen kún saıyn ótedi. Ol adamnyń ystyǵy kóterilgenin anyqtap, jedel kómek kórsetýge múmkindik beredi», - dedi ákim.
Karantın shekteýleri engizildi
18 sáýir kúni Shyǵys Qazaqstan oblysynda karantın engilildi.
«Óńir aýmaǵyna kirip-shyǵý múmkindigi shekteldi. Karantın kezinde jumys berýshiler qyzmetkerleriniń eńbekaqysyn saqtap, qashyqtan jumys isteýge jiberdi. Osy rette jedel shtab qyzmetin toqtatýy tıis kásiporyndardyń tizimin tolyqtyrdy. Óskemen men Semeıde engizilgen shekteýler kezinde kásip ıeleri qosymsha kóliktermen qamtamasyz etilgen», - dedi Danıal Ahmetov.
Osyndaı qysyltaıań shaqta volonterler tasada qalǵan joq. Aımaq boıynsha 800-den astam erikti dúıim jurtqa azyq-túlik sebetterin taratty.
Volonterler qalyń kópshilikke arnap, koronavırýstyń aldyn alý týraly keńester jazylǵan jadynamalar men arnaıy gazet shyǵarylymdaryn taratyp, birneshe márte paıdalanýǵa bolatyn maskalar tikti. 24 sáýirdegi jaǵdaı boıynsha kópbalaly januıalarǵa, az qamtylǵan otbasylarǵa, jalǵyzbasty qarttarǵa 17 myńǵa jýyq medıtsınalyq maska men 800-den astam astam azyq-túlik sebeti berilse, oblys turǵyndaryna 845 myń dana gazet taratylǵan. Sondaı-aq 410 erikti Óskemen jáne Semeı qalalaryndaǵy І, ІІ top múgedekteri men 70-ten asqan zeınetkerlerge azyq-túlikti, qajetti taýarlar men dári-dármekterdi jetkizip berýde. Volonterler quqyq qorǵaý organdarymen birlesip halyqqa túsindirý jumystaryn da júrgizip jatyr. Budan bólek, eriktiler «Jylý syıla», «Qaıyrymdy kórshiler» aktsııalaryn uıymdastyrdy. Sonyń aıasynda polıtseılerge, áskerı qyzmetkerler men dárigerlerge ystyq shaı, baýyrsaq taratylyp, qarttardyń aýlalary tazartylyp, olarǵa tamaq pen dári-dármek satyp alýǵa kómek kórsetilgen. Áleýmettik jelilerde «Men úıdemin», «Úıde ýaqytty paıdaly ótkizeıik» syndy chellendjdar bastalyp, 300-den astam beınerolıkter jarııalandy», - dep habarlady ShQO Іshki saıasat basqarmasy.
Bul rette erekshe aıta ketetin jaıt – semeılik ǵalymdardyń koronavırýsty emdeýdiń tyń ádisin oılap tapqany.
Semeı medıtsına ýnıversıtetiniń rektory Ersin Júnisov koronavırýs juqtyrǵan adamdardy emdeý boıynsha nusqaýlyq dúnıejúzilik jáne jeke tájirıbege negizdelip jasalǵanyn málimdegen bolatyn.
«Ǵalymdarymyz «Koronavırýs ınfektsııasy anyqtalǵan naýqastardy emdeý nátıjesiniń boljamy men qaýip-qater kartasyn» jasady. Dárigerler ózderine yńǵaıly bolý úshin nusqaýlyqtaǵy kez-kelgen bólimdi ashyp emdeý kezinde qandaı jaǵdaılarǵa tap bolýlary yqtımal, qandaı problemalar týyndaýy múmkin jáne olardy qalaı boldyrmaýǵa bolatyndyǵyn bile alýlary kerek. Biz Ýhannyń tájirıbesin zerdelep, ondaǵy barlyq basylymdardy jáne Ońtústik Koreıa men Japonııanyń tájirıbeleri jazylǵan jazbalardy aýdaryp shyqtyq», - dedi ol.
«Qyzyl aımaqqa» kirdi
Óńirde epıdemııalogııalyq jaǵdaıǵa baılanysty karantıntik shekteýler jeńildetilip nemese qaıta kúsheıtilip otyrdy. Kúzde derttiń yqtımal ekinshi tolqynyna qyzý daıyndyq júrgizildi.
«Shyǵys Qazaqstanda 40 ınfektsııalyq statsıonar daıyndalyp, tolyq jabdyqtalǵan 6 myńnan astam tósek-oryn uıymdastyryldy. Infektsııalyq bólimshelerdiń barlyq patsıentteri oksıgenoterapııamen tolyq qamtamasyz etilgen. Aýyr naýqastar úshin ımmýndyq plazmanyń 3 myńnan astam dozasy daıyndaldy. Bul búkil respýblıka boıynsha ázirlengen dozanyń 62,5%-na teń. Qazirgi ýaqytta 180 patsıentke plazma quıyldy. Plazma bankin toltyrý boıynsha donorlarmen jumys jalǵasýda. Sonymen qatar dári-dármekter men jeke qorǵanys quraldarynyń turaqtandyrý qory quryldy. Emdeýdiń tıimdiligi úshin koronavırýs ınfektsııasynyń jeńil jáne ortasha aýyrlyǵy bar 6200 naýqasty osy dári-dármekpen qamtamasyz etý esebinen favıpıravır preparaty satyp alyndy, - dedi aımaq basshysy Danıal Ahmetov qazan aıynda Ortalyq kommýnıkatsııalar qyzmetinde ótken baspasóz konferentsııasynda.
Qarasha aıynyń basynda qaýipti dertke shaldyqqandar sany kúrt ósip ketkendikten óńir «qyzyl aımaqqa» engizildi . Qatań karantındik sharalardyń, óńir jurtshylyǵynyń jaýapkershiliginiń jáne medıtsına qyzmetkerleriniń eren eńbeginiń arqasynda 2 jeltoqsan kúni oblys «qyzyldan» «sary aımaqqa» ótti.
«Ortaq kúsh-jigerimizdiń arqasynda biz COVID-19 ınfektsııasynyń taralý deńgeıin tómendete aldyq. Búginde aımaqta koronavırýstyń kóbeıý koeffıtsıenti báseńdedi. Qarashanyń basymen salystyrǵanda reprodýktıvti R sany 1,85-ten 0,84-ke deıin, al tósek qorynyń qamtylý paıyzy 31,1-den 14,5-ke deıin tómendedi», - degen edi Danıal Ahmetov.
Jeltoqsan aıynyń basynda koronavırýspen kúreske atsalysqan ShQO turǵyndary marapattaldy. Búginde Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Jarlyǵymen densaýlyq saqtaý, áleýmettik qorǵaý, sondaı-aq pandemııaǵa qarsy kúrestegi jemisti jumysy úshin 100 jýyq shyǵysqazaqstandyq «Halyq alǵysy» medalimen marapattalǵan.
* * *
Búginde Shyǵys Qazaqstan «jasyl aımaqta». Alaıda áli bosańsýǵa erte. Koronavırýstyń qaıta órshý-órshimeýi siz ben bizge tikeleı baılanysty. Sondyqtan saqtyq sharalaryn qaperde ustap, adam kóp shoǵyrlanatyn jerlerge barmaı, únemi maska taǵyp júrý qajet.
