Kópqabatty úıdegi órt kezinde aman qalý úshin páterde qandaı quraldar bolýy kerek

Eń aldymen, órt sóndirgish bolǵany jón

Órt qaýipsizdigi erejesinde páterde bolýy tıis qurylǵylardyń mindetti tizimi joq. Biraq mamandar baspanańyzdy negizgi qaýipsizdik quraldarymen qamtamasyz etýge keńes beredi. Olar – órtsóndirgish jáne avtonomdy tútin datchıgi.

– Bul baǵytta qajetti quraldardyń qandaı da bir mindetti tizbesi joq. Alaıda órttiń aldyn-alý jáne saqtyq maqsatynda úıińizge avtonomdy tútin datchıkterin ornatqanyńyz artyq etpeıdi. Órtsóndirgish alyp qoıǵanyńyz da jón. Osy qadamdar arqyly órt endi tutanǵanda anyqtap, órship ketpeı turǵanda, óshirýge bolady, – delingen TJM habarlamasynda.

Páterde untaqty nemese kómirqyshqyldy órtsóndirgishter ustaǵan durys. Sebebi alǵashqysy – ámbebap, kez-kelgen jerde qoldanýǵa arnalǵan. Al ekinshisi otqa oranǵan tehnıkany sóndirýge yńǵaıly, eshqandaı iz qaldyrmaıdy. Atalǵan quraldardyń salmaǵy 2-5 keli aralyǵyndaǵysyn alǵan abzal. Olardyń jaramdylyq merzimi 5-10 jylǵa deıin jetedi. Órtsóndirgishti jylyna keminde bir ret tekserip, ishindegi untaǵyn ýaqytynda aýystyryp otyrý shart. Sondaı-aq tótenshe jaǵdaıda abyrjyp, sasqalaqtamaý asa mańyzdy. Qyzyl jalyn tutansa, órtsóndirgishtiń bitemesin julyp, bekitkishin ashyp, qubyrshekti otqa baǵyttap, tutqany basý kerek. Órtti 1-2 metr qashyqtyqtan sóndirgen jón.

Tútin datchıkteriniń paıdasy qandaı

Avtonomdy tútin datchıkteri tutanǵan órtti baıqaýdyń (ásirese, túnde) eń tıimdi tásilderiniń biri.

– Tótenshe jaǵdaılar qyzmetiniń tájirıbesine júginsek, adam shyǵyny tirkelgen órtter kóbine túnde tutanady. Óıtkeni, bul ýaqytta shyrt uıqyda jatqan turǵyndar tútin ıisin sezbeıdi. Al datchık ornatylǵan bolsa, dabyl oınap, belgi beredi. Sonda azamattar órt endi bastalǵan bolsa, sóndiredi. Al órship úlgerse, ǵımarattan qashyp shyǵady, – dep málimdedi TJM.

Ádette, kópqabatty úılerdiń kireberisterine dabyl jáne tútinsorǵysh qurylǵylary ornatylady. Biraq páterge datchık ornatý – qosymsha saqtyq sharasy. Ol tótenshe jaǵdaıda turǵyndardyń ómirin saqtap qalýy múmkin.

Arqan ne jınalmaly saty órtten qutqara ma

Órt kezinde kópqabatty úıdiń terezesinen ne balkonynan túsý úshin páterde arqan ne jınalmaly saty ustaý, bir qarasańyz, aqylǵa qonymdy. Áıtse de, onyń da syn-qaterleri bar. Sebebi fızıkalyq daıyndyǵy joq adam qalyń tútin shyqqanda sasqalaqtap, tepe-teńdigin joǵaltýy, qulap ketýi ne kúıip qalýy yqtımal.

– Sertıfıkattalǵan jáne ǵımarattan evakýatsııalaýǵa arnalǵan jınalmaly satylar, shyn máninde, adam ómirin saqtap qalýǵa sebep bolýy múmkin. Ol, ásirese, jeke úıler nemese 2-3-shi qabattardaǵy páterler úshin óte tıimdi. Jaǵdaıy jıi tekserilip, aqaýy bolmasa, tótenshe jaǵdaıda durys ornatylsa, ǵımarattan lezde shyǵyp ketýge septigin tıgizedi. Bul qural páterdiń ishi qatty tútindep ketkende ne kúshti órtten esikke jetý múmkin bolmaǵanda qoldanylady, – delingen TJM habarlamasynda. 

Ondaı múmkindik bolsa, álbette, esikten shyqqan anaǵurlym qaýipsiz. Al eshqandaı jolmen shyǵa almasańyz, tútinnen barynsha saqtanyp (muryn men aýyzdy sýlanǵan matamen jabýǵa bolady), qutqarýshylardyń kelgenin kútken abzal.

Al úıde evakýatsııalyq saty ustaımyn dep sheshseńiz, qoldan jasalǵanyn emes, zaýyt ónimin alyp, barlyq nusqaýlyqty oryndaýyńyz mańyzdy.

Joldy jabý – adam ómirine tóngen qaýip

Sala qyzmetkerleriniń sózinshe, turǵyn úılerdiń aýlasyna kiretin jolǵa kólik qoıý – jıi kezdesetin jaǵdaı. Páterde órtsóndirgish pen datchık bolsa da, olardyń alapat qyzyl jalynǵa shamasy jetpeıdi. Mundaı kezde ishtegi kisilerdi qutqarýǵa mamandardyń kómegi kerek.

– Shlagbaýmdar, turǵyndardyń óz betimen ornatqan qorshaýlar, beıbereket qoıylǵan kólikter órt sóndirýshilerdiń jolyn bógep, oqıǵa ornyna jedel jetýine kedergi keltiredi. Bul adamdardyń ómiri men múlkin saqtap qalýǵa bóget bolady, – dep málimdedi TJM.

Ereje boıynsha, arnaıy tehnıka kirýi úshin kireberisterdiń aldy bos bolýy tıis. Biraq is júzinde bul talapty oryndamaıtyndar kóp. Atalǵan tártip shlagbaýmdarǵa da qatysty. Tótenshe jaǵdaıda olar kedergi bolmaýy tıis.

– Shlagbaým ornatqanda, onyń qoldan nemese avtomatty túrde jedel ashylýyn da qamtamasyz etý kerek. Ne bolmasa, táýlik boıy kezekshilik etetin kúzetshi otyryp, tótenshe jaǵdaıda ashýy qajet, – delingen habarlamada. 

Mamandardyń sózinshe, órt kezinde joǵaltqan ár mınýt, tipti, ár sekýnd bireýdiń ómirin jalmaýy múmkin. Muny jolǵa kólik qoıatyndar eskerýi tıis.

Órttiń negizgi sebepteri

Órt qaýipsizdigi erejelerine saı, páter ıeleri birqatar talapty oryndap, qaýipsizdikti qamtamasyz etýge mindetti. Mysaly, úıde tez tutanatyn zattardy saqtaýǵa jáne evakýatsııa joldaryn jabýǵa bolmaıdy.

Sonymen qatar, Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń málimetinshe, órt shyǵýdyń negizgi sebepteri – elektr jabdyqtaryn ornatý jáne tehnıkalyq paıdalaný kezinde órt qaýipsizdigi talaptaryn buzý, peshterdi paıdalaný jáne ornatý barysynda erejeni elemeý, sondaı-aq jalpy órt qaýipsizdigi normalaryn saqtamaý.

– Ǵımarattardy órt qaýipsizdigi júıelerimen jabdyqtaý týraly talaptar qurylys jáne tehnıkalyq normatıvter arqyly bekitilgen. Sonymen birge, «Órt qaýipsizdigine qoıylatyn jalpy talaptar» tehnıkalyq reglamentinde qarastyrylǵan. Atap aıtqanda, kóppáterli turǵyn úılerde mynadaı jabdyqtar bolýy tıis: órt dabyly júıeleri, tútindi sorý jáne tútinnen qorǵaý qurylǵylary, evakýatsııalyq shyǵý joldary men baspaldaq alańdary, órtke qarsy ishki sý qubyry, — deıdi mamandar.

Aıta keteıik buǵan deıin Astanada kópqabatty turǵyn úıden órt shyǵyp, úsh bala qaza tapqanyn jazǵanbyz.

Al Aqtóbede órt sóndirýshiler janyp jatqan qurylystan 10 gaz ballonyn alyp shyqty.