Kooperatıv aýyl sharýashylyǵy bıznesin kez kelgen daǵdarystan alyp shyǵady - Qazybaı Bozymov

Onyń aıtýynsha, Elbasynyń «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýynda bes basymdyqqa basa kóńil bólingeni belgili. Memleket basshysy mán berip otyrǵan basymdyqtar men baǵyttardyń árqaısysy halyq úshin asa mańyzdy.

«Ózim uzaq jyl joǵary bilim berý salasynda qyzmet atqarǵannan keıin bıylǵy Joldaýdaǵy bilim máselesi, sonyń ishinde jastarǵa kásiptik-tehnıkalyq bilim berý, osy salada mamandar daıarlaý, aýyl men qala mektepterin teńestirý týraly mindetterin tolyqtaı qoldaımyn. Aqparattyq tehnologııalardy damytý - alǵash ret jeke sala emes, jalpy ekonomıkalyq damýdyń, eldik ilgerileýdiń quramdas bólshegi jáne alǵysharty deńgeıine kóterildi. Bul da - tórtinshi ındýstrııalyq revolıýtsııa atanǵan, ilgeri damyǵan elderde júrip jatyrǵan ózgeristerdiń zańdy jańǵyryǵy. Taǵy bir astyn syzyp aıtar jaıt, Prezıdent Joldaýynda agrarlyq salaǵa keńinen kóńil bólingen. Nursultan Ábishuly «Agrarlyq sektor ekonomıkanyń jańa draıverine aınalýy kerek», dep, barlyq aýyl sharýashylyǵy salasynyń mamandary men ǵalymdaryna jaýapkershiligi zor mindet júktedi.

Qazirgi tańda aýyl sharýashylyǵy el ekonomıkasynyń negizgi basymdyqqa ıe baǵyty bolyp sanalady. Sondyqtan da aýyl sharýashylyǵyn damytý jáne aýyldyq jerdegi kásipkerlikti damytýdyń ózindik artyqshylyqtary bar. Sonyń ishinde aýyl sharýashylyǵy kooperatıvterin damytý arqyly aýyl turǵyndaryn jeńildetilgen sýbsıdııalarmen qamtamasyz etý jáne sonyń negizinde aýyl sharýashylyǵy óndirisin turaqtandyrý. Mine, jańa Joldaýda osy másele sheshimin tapty. ıAǵnı, budan bylaı Qazaqstan azamattary óz bıznesin júrgizý úshin aýylda da, qalada da shaǵyn nesıe ala alady. ıAǵnı buǵan deıin sýbsıdııany iri sharýa qojalyqtary ǵana alsa, bolashaqta ony shaǵyn bızneske de kóbirek bólý sharalary qolǵa alynbaq. Álemdegi kóptegen elderdiń halyq sharýashylyǵyna qatysty salalardyń barlyǵynda kooperatsııa keńinen taraǵan.

Máselen, AQSh, Kanada, Argentına, Shveıtsarııa jáne basqa kóptegen alpaýyt memleketter kooperatsııanyń tıimdi ekendigin is júzinde dáleldep otyr. Eger biz de sapaly otandyq ónimdi eksportqa shyǵarýdy kózdesek, birigip jumys jasaýymyz kerek. Odan utpasaq, esh utylmaımyz. Aýyl sharýashylyǵy kooperatıvteriniń tıimdiligi men artyqshylyqtary jurtshylyqqa, ásirese, aýyldaǵy mal ustaǵan aǵaıynǵa jan-jaqty túsindirilýde. Osynyń bári agroónerkásip keshenin damytýdyń jańa memlekettik baǵdarlamasy aıasynda iske asyrylmaq.

Aldaǵy bes jyl ishinde 500 myńnan astam jeke úı sharýashylyqtary men shaǵyn fermerlerdi kooperatıvterge tartýǵa jaǵdaı jasalmaq. Endigi másele aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn ótkizýge kelip tirelip otyr. Memleket basshysy bul túıtkildiń de túıinin tarqatyp berdi. Ónimniń óńdeý sapasyn jaqsartýdyń mańyzdylyǵyn aıtyp, Úkimet pen ákimderge taýarlardy saqtaýdyń, tasymaldaýdyń jáne ótkizýdiń tıimdi júıesin qurýdy tapsyrdy. Jappaı kásipkerlikti qoldaý tetikterin odan ári jetildirip, sonyń ishinde otbasylyq kásipkerlikti damytý baǵytynda keshendi sharalar qolǵa alynbaq. Kelesi maqsat - osy qyzmetti álemdik ozyq ádisterdi engize otyryp, jańa deńgeıge kóterý, meılinshe jetildirý. Aýyl sharýashylyǵynda jerdi paıdalanýdyń tıimdiligin arttyrý - óte ózekti másele. Joldaýda jerdiń qunarlylyǵyn arttyryp, jerdi tıimdi paıdalanýǵa kóp kóńil bólingen.

Osy oraıda sýarmaly egis alańyn 5 jyl ishinde 40 paıyzǵa keńeıtip, 2 mıllıon gektarǵa deıin jetkizý iske asyrylmaq. Sońǵy kezde ǵylym salasyna kóp kóńil bólinýde, qarjylandyrý kólemi ulǵaıýda. Qabyldanǵan «Ǵylym týraly» jáne «Kommertsııalandyrý týraly» Zańdar aıasynda árbir ǵalym óziniń kópjyldyq ǵylymı zertteýlerin naqty aýyl sharýashylyǵy salasyna engizý múmkindikteri bar. Jańa Joldaýdan ańǵarǵanymyz, óndiriste suranysqa ıe agrarlyq ǵylymı zertteýlerge salynatyn ınvestıtsııa kólemi artpaq. Bul aýyl sharýashylyǵy ǵalymdaryna, jas izdenýshilerge jasalǵan úlken múmkindik, naqty qoldaý dep oılaımyn. Jáńgir han atyndaǵy BQATÝ ǵalymdary 3D prınter tehnologııalaryn damytýda, jańa ınnovatsııalyq elektrondy quraldardy oqý protsesine engizý boıynsha jumystanýda. Aýyl sharýashylyǵy salasynda ýnıversıtettiń tájirıbelik tanaptarynda kóptegen mádenı daqyldardy ósirý tehnologııalary beıimdelýde.

Mal sharýashylyǵynda, qoı sharýashylyǵynda, veterınarııa salasynda ınnovatsııalyq zertteýler júrgizilýde. Elbasynyń Joldaýynda berilgen mindetter bizdiń elimizdiń aýyl sharýashylyǵy ónerkásibin damytýǵa jańa serpin beredi dep oılaımyn. Bizdiń álemde iri agrarlyq eksporttyq ónim óndirýshilerdiń biri bolýǵa áleýetimiz bar. Bul - ásirese, ekologııalyq taza taǵamdarǵa qatysty. Elbasy atap ótkenindeı, biz ekologııalyq taza azyq-túlik shyǵarý arqyly álemdik azyq-túlik naryqtarynda óz ornymyzdy taba alamyz. «Made in Kazakhstan» brendiniń ózi ekologııalyq taza ónimmen baılanystyrylýy kerek.

Sonymen qatar, astyq ónimderi boıynsha biz Eýrazııada «nan kárzeńkesi» bolýymyz kerek. ıAǵnı shıkizat óndirisinen sapaly óńdelgen ónim shyǵarýǵa kóshý kerek. Tek sonda ǵana biz halyqaralyq naryqtarda básekege qabiletti bola alamyz. Joldaýdyń túpki máni halyq qamy bolǵandyqtan, bilim berý, densaýlyq saqtaý, aýyl sharýashylyǵy salasy boıynsha aıtylǵan baǵyttar boıynsha jumyla eńbek etýimiz kerek dep esepteımin», - dedi Q.Bozymov.