Konstıtýtsııanyń jańa jobasy — quqyqtyq memleketti nyǵaıtýdyń júıeli qadamy - Jamaladen Ibragımov

ASTANA. KAZINFORM — Konstıtýtsııasynyń jańa jobasynda memlekettik bılik tarmaqtary, adam jáne azamattardyń quqyqtary, bostandyqtary men mindetteri júıeli túrde jetildirilgen. Bul pikirdi L. N. Gýmılev atyndaǵy EUÝ konstıtýtsııalyq jáne azamattyq quqyq kafedrasynyń professory, zań ǵylymdarynyń doktory Jamaladen Ibragımov bildirdi. 

Onyń aıtýynsha, Konstıtýtsııanyń Preambýlasynda Uly daladaǵy tarıhı memleketterdiń izbasarlyǵy, Ádiletti Qazaqstandy qurý maqsaty jáne ony ornyqtyrýdaǵy «Zań jáne tártip» qaǵıdattary naqty aıqyndalǵan.

— Bul tujyrymdar memlekettiń quqyqtyq jáne ıdeologııalyq negizin kúsheıtýmen qatar, qoǵam damýynyń uzaq merzimdi baǵdaryn aıqyndaıdy. Sonymen birge tabıǵatty aıalaý, qorshaǵan ortany qorǵaý, ǵylym men ınnovatsııany damytý, mádenıet pen adam quqyqtaryn saqtaý sekildi qundylyqtardyń konstıtýtsııalyq deńgeıde bekitilýi — zaman talabynan týyndaǵan sheshim, — dedi zań ǵylymdarynyń doktory.

Zańgerdiń sózinshe, «Adam jáne azamat» bólimi ataýynyń «Negizgi quqyqtar, bostandyqtar men mindetter» dep ózgerýi azamattardyń quqyqtyq sanasyn arttyrýǵa yqpal etedi. Bul ózgeris azamatqa tek quqyq ıesi ǵana emes, qoǵam aldyndaǵy mindetterin de sezinetindeı quqyqtyq negiz beredi.

— Bul ózgeris quqyq pen mindettiń ózara teń jaýapkershilik ekenin kórsetedi. Azamattyń tek quqyq ıesi ǵana emes, qoǵam aldyndaǵy mindetterin de sezinýine quqyqtyq negiz qalaıdy, — dedi ol.

Professor konstıtýtsııanyń jańa jobasynda usynylǵan ınstıtýtsıonaldyq jańalyqtarǵa da toqtaldy. Onyń aıtýynsha, vıtse-prezıdent laýazymyn engizý memlekettik bıliktiń turaqtylyǵyn qamtamasyz etip, saıası bıliktiń aýysý kezeńderindegi sabaqtastyqty saqtaýǵa baǵyttalǵan.

— Quryltaı depýtattaryn proportsıonaldy júıe boıynsha saılaý partııalardyń baǵdarlamalyq jaýapkershiligin arttyrady, al Halyq Keńesi óńir turǵyndarynyń memlekettik basqarýǵa qatysýyn keńeıtip, el birligi men tutastyǵyn nyǵaıtady, — dedi ol.

Onyń pikirinshe, Halyq Keńes zań jobalaryn usyný quqyǵy zań shyǵarý bıliginiń kásibı kásibı sıpatyna nuqsan keltirmeıdi.

— Zań shyǵarý — arnaıy quqyqtyq bilim men tájirıbeni talap etetin memlekettik quzyret. Sondyqtan bul tetik ókildi organdardyń ókilettigin shektemeı, kerisinshe qoǵamdyq pikir men bılik arasyndaǵy baılanysty kúsheıtedi, — dedi Jamaladen Ibragımov.

Sonymen qatar ol adam jáne azamat quqyqtarynyń tabıǵı quqyq qaǵıdattaryna sáıkestendirilýi, advokat qyzmetiniń konstıtýtsııalyq deńgeıge kóterilýi jáne «Mıranda» prıntsıpiniń Ata zańda bekitilýin reformanyń túbegeıli jetistikteri dep atady.

— Bul normalar halyqaralyq quqyqtyń ozyq tájirıbesin ulttyq quqyqtyq júıege engizýge múmkindik beredi. Eger Konstıtýtsııa jobasy halyqtyq referendýmda qoldaý tapsa, ol adam quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtip qana qoımaı, memleket pen jeke tulǵa arasyndaǵy ózara jaýapkershilikti aıqyndaıtyn berik quqyqtyq negiz qalyptastyrady, — dep túıindedi professor.