Konstıtýtsııalyq ózgerister quqyqtyq memleket qurýǵa berik negiz qalaıdy — sarapshy

ASTANA. KAZINFORM — Elimizde júrip jatqan konstıtýtsııalyq reformalar qoǵam men memleket arasyndaǵy qarym-qatynasty jańa sapalyq deńgeıge kóterýdi kózdeıdi. Bul ózgeristerdiń máni men mańyzy týraly M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan ýnıversıteti zań fakýltetiniń dekany, zań ǵylymdarynyń doktory Maqsat Elikbaı pikir bildirdi.

Konstıtýtsııalyq komıssııanyń málimetinshe, aldaǵy ýaqytta Ata zańda adamnyń jeke basyna tıispeý jáne álemdik tájirıbede bar «Mıranda erejesi» (kúdiktiniń ustalý sátinde quqyqtaryn túsindirý) jeke bap retinde bekitilmek. 

Ǵalymnyń aıtýynsha, bul normalardyń derbes mártebe alýy quqyq qorǵaý júıesin reformalaýǵa tikeleı áser etedi.

— Buryn bul qaǵıdalar tek sot tóreligi aıasynda ǵana qarastyrylsa, endi olar tikeleı qoldanylatyn konstıtýtsııalyq quqyq mártebesine ıe bolady. Bul degenimiz — azamat polıtsııa qyzmetkerlerimen jolyqqan sátten bastap onyń konstıtýtsııalyq qorǵanysy iske qosylady degen sóz. Eger adamǵa óz quqyqtary túsindirilmese, Ata zańdy óreskel buzý bolyp sanalady jáne ondaı jolmen alynǵan aıǵaqtar zańsyz dep tanylady, — deıdi Maqsat Elikbaı.

Reforma aıasynda ınstıtýtsıonaldyq reformalar, sonyń ishinde bir palataly Parlament — Quryltaı qurý jáne Vıtse-prezıdent laýazymyn engizý máseleleri de basty nazarda.

Sarapshy bul qadamdardyń artyqshylyqtary men jaýapkershiligine toqtaldy.

— Eki palataly júıede zań jobalarynyń «súzgiden ótýi» uzaqqa sozylatyn edi. Endi bir palataly Quryltaı zańnamalyq protsesti jyldamdatyp, daǵdarystyq jaǵdaıda áreket etý qabiletin arttyrady dep sanaımyn. Sonymen qatar «bir palata — ekinshi palata kináli» degen jaýapkershilikten jaltarý joıylady, ıaǵnı Parlamenttiń saıası salmaǵy kúsheıedi degen sóz, — deıdi ol.

Sarapshynyń aıtýynsha, «Quryltaı» ataýynyń tańdalýy memlekettilik dástúrimizdi jańǵyrtyp, halyqtyń bılikke degen senimin nyǵaıtpaq. Vıtse-prezıdent ınstıtýty bolsa, bılik sabaqtastyǵy men tranzıttiń turaqtylyǵyn qamtamasyz etetin mańyzdy tetik bolmaq. Sondaı aq, Maqsat Elikbaı Ata zańnyń jańartylýy — bul tek bastama ekenin eskertti.

— Jańa Konstıtýtsııa quqyqtyq memleketti avtomatty túrde ornata salmaıdy, biraq soǵan jeteleıtin berik negiz qalaıdy. Adamdy «quqyq obektisi» emes, «sýbektisi» retinde taný arqyly biz antropotsentrlik modelge kóshemiz. Endigi basty mindet — táýelsiz sot tóreligi men árbir azamattyń konstıtýtsııalyq mádenıetin qalyptastyrý, — dep túıindedi zań ǵylymdarynyń doktory.

Aıta keteıik, búgin Májilis Jańa Konstıtýtsııa jobasyn talqylaıtynyn jazǵan edik.