Konstıtýtsııadaǵy jańa ózgerister ádil sot tóreligin nyǵaıtty
ASTANA. KAZINFORM — Jańa Konstıtýtsııa kúshine enýimen Qazaqstanda adam quqyqtary men jeke bas bostandyǵyn qorǵaý tetikteri aıtarlyqtaı kúsheıtildi. Negizgi zańda ustalǵan azamattardyń quqyqtaryn túsindirý mindeti, kinásizdik prezýmptsııasy jáne ádil sot tóreliginiń ózge de kepildikteri konstıtýtsııalyq deńgeıde bekitildi. Bul týraly Bas prokýratýra málim etti.
Búgin Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa Konstıtýtsııasy — eldiń Negizgi Zańy kúshine endi. Ol adam quqyqtary men bostandyqtarynyń kepildikterin, quqyq ústemdigin jáne memlekettiń azamattar aldyndaǵy jaýapkershiligin nyǵaıta otyryp, elimizdiń konstıtýtsııalyq damýynyń jańa kezeńine jol ashty. Konstıtýtsııalyq reformanyń negizgi baǵyttarynyń biri — adam quqyqtaryn qorǵaýdy odan ári kúsheıtýge, sondaı-aq jeke bas bostandyǵy men ádil sot tóreliginiń kepildikterin nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan.
— Konstıtýtsııanyń 18-babynda árbir adamǵa ustalǵan kezde onyń bostandyǵyn shekteýdiń negizderi men quqyqtaryn túsindirý mindetiniń bekitilýi mańyzdy jańa ózgeristerdiń biri boldy. Bul ustalǵan sátten bastap adamǵa onyń bostandyǵyn shekteýdiń sebepteri, úndemeýge quqyǵy, qorǵaýshynyń kómegine júginý jáne ustalǵany týraly jaqyn týystaryna habarlaý quqyǵy túsindirilýge tıis degendi bildiredi. Mazmuny jaǵynan bul konstıtýtsııalyq kepildik, halyqaralyq tájirıbede keńinen qoldanylatyn Mıranda qaǵıdalaryna sáıkes keledi, — dep atap ótti prokýratýradan.
Atalǵan normanyń Konstıtýtsııada bekitilýi adamnyń bostandyǵy shektelgen alǵashqy sátten bastap onyń sebepterin bilip, óziniń protsestik quqyqtaryn túsinýine jáne ýaqtyly zań kómegin paıdalanýyna múmkindik beredi. Bul normalar quqyqtardy negizsiz shekteýden qorǵaýdyń qosymsha kepildikterin qamtamasyz etip, is júrgizýdińeń bastapqy kezeńinen bastap qorǵaný quqyǵyn tıimdi júzege asyrýǵa jaǵdaı jasaıdy ári ádil sot tóreligi qaǵıdattarynyń saqtalýyna yqpal etetini sózsiz.
— Taǵy bir mańyzdy jańalyq — Konstıtýtsııanyń 19-babynda kinásizdik prezýmptsııasynyń, ıaǵnı óz-ózine, jubaıyna (zaıybyna) jáne zańda aıqyndalǵan jaqyn týystaryna qarsy aıǵaq bermeý quqyǵynyń, sondaı-aq bir quqyq buzýshylyq úshin qylmystyq nemese ákimshilik jaýaptylyqqa qaıtadan tartýǵa jol bermeý qaǵıdatynyń bekitilýi. Bul erejeler derbes konstıtýtsııalyq qaǵıdattar mártebesine ıe bolyp, olardyń adam quqyqtaryn qorǵaýdaǵy aıryqsha mańyzyn aıqyndaıdy, — delingen habarlamada.
Kinásizdik prezýmptsııasy adamnyń qylmystyq quqyq buzýshylyq jasaýdaǵy kinási zańdy kúshine engen sot úkimimen dáleldengenge deıin kinásiz dep esepteletinin bildiredi. Eshkim óziniń kinásizdigin dáleldeýge mindetti emes, al joıylmaıtyn barlyq kúmán adamnyń paıdasyna túsindiriledi. Bul azamattardy negizsiz qylmystyq qýdalaýdan qorǵaıdy, sot talqylaýynyń obektıvtiligin nyǵaıtady jáne árbir istiń ádil qaralýyna kepildik beredi.
Ózine jáne jaqyn týystaryna qarsy aıǵaq bermeý quqyǵy azamattardy ózin-ózi áshkereleýge májbúrleýden qorǵaıdy ári zańda kózdelgen barlyq qorǵaný quraldaryn erkin paıdalanýǵa múmkindik beredi. Al bir quqyq buzýshylyq úshin jaýaptylyqqa qaıtatartýǵa tyıym salý is boıynsha túpkilikti sheshim qabyldanǵannan keıin adamdy qaıtadan qýdalaýǵa jol bermeı, quqyqtyq aıqyndyq pen turaqtylyqty qamtamasyz etedi.
Jeke bas bostandyǵy men ádil sot tóreliginiń kepildikterin kúsheıtý jańa Konstıtýtsııanyń mańyzdy jetistikteriniń biri boldy. Konstıtýtsııada bekitilgen kepildikter azamattardyń sot tóreligine degen senimin nyǵaıtýǵa, olardyń bostandyqtaryn qorǵaý deńgeıin arttyrýǵa jáne adam quqyqtary men qadir-qasıeti eń joǵary qundylyq bolyp tabylatyn quqyqtyq memleketti odan ári damytýǵa baǵyttalǵan.
Aıta keteıik, búgin jańa Konstıtýtsııa kúshine endi. Jalpyhalyqtyq referendým nátıjesinde qabyldanǵan tarıhı qujat memlekettik basqarý júıesin, qoǵamnyń damý baǵytyn túbegeıli ózgertpek.
Prezıdent qazaqstandyqtardy Jańa Konstıtýtsııanyń kúshine enýimen quttyqtady.
Sondaı-aq Premer-Mınıstr Oljas Bektenov barlyq memlekettik jáne qoǵamdyq ınstıtýttardy túbegeıli jańǵyrtý bastalǵanyn aıtqan edi.
