Konstıtýtsııa jobasynda adamnyń barlyq jeke quqyqtarynyń qol suǵylmaýshylyǵy tikeleı bekitilgen — Zákıeva
ASTANA. KAZINFORM — Jańa Konstıtýtsııa jobasy adam quqyqtary men bostandyqtarynyń saqtalýyna naqty kepildikter belgileıdi. Bul týraly Konstıtýtsııalyq reformalar jónindegi komıssııanyń VII otyrysynda Bala quqyqtary jónindegi ýákil Dınara Zákıeva aıtty.
— Adam quqyqtarynyń Konstıtýtsııa jobasynda qalaı bekitiletinine keńirek toqtalýǵa ruqsat etseńizder. Birinshiden, 2-bólimniń ataýy ózgeredi. Qazirgi «Adam jáne azamat» ataýynyń ornyna «Negizgi quqyqtar, bostandyqtar men mindetter» degen ataý usynylady. Bul adam men azamattyń quqyqtary men bostandyqtarynyń, sondaı-aq mindetteriniń basym mańyzǵa ıe ekenin aıqyn kórsetedi. Ekinshiden, atalǵan bólim qurylymdyq turǵydan 29 túrli quqyqty, bostandyqty jáne mindetti qamtıdy. Konstıtýtsııa jobasynda bekitiletin barlyq quqyq pen bostandyqtar olardy iske asyrý sharttarymen qatar belgilenedi. Alaıda, keıbir quqyqtar, mysaly ómir súrý quqyǵy eshqandaı shartpen shektelmeıdi, — dedi ol.
Onyń aıtýynsha, Konstıtýtsııa jobasynda adam quqyqtary men bostandyqtary árbir adamǵa týǵan sátinen bastap tıesili ekeni, olardyń absolıýtti jáne ajyratylmaıtyn sıpaty bar ekeni tikeleı kórsetilgen, ıaǵnı quqyqtarǵa ıe bolý úshin qandaı da bir qosymsha shart qajet emes. Olar adamǵa dúnıege kelgen sátten bastalyp beriledi.
— Mańyzdysy, Konstıtýtsııa jobasynda adamnyń barlyq jeke quqyǵynyń qol suǵylmaýshylyǵy tikeleı bekitilgen. Sonymen qatar jańa redaktsııada quqyqtar men bostandyqtardy júzege asyrý basqa adamdardyń quqyqtaryn buzbaýǵa jáne bostandyqtaryn shektemeýge, konstıtýtsııalyq qurylymnyń negizderine, qoǵamdyq tártipke, azamattardyń densaýlyǵyna jáne qoǵamnyń adamgershilik bolmysyna nuqsan keltirmeýi tıis ekenin naqty aıqyndalady. Osy tusta basqa adamdardyń quqyqtary men qadir-qasıetine nuqsan keltirýdiń ómirde qalaı kórinis tabatynynan bir ǵana mysal: keıbir adamdar sóz bostandyǵyn sheksiz erkindikke aınaldyryp, azamattardy, ata-analar men balalardy kemsitýge jol beredi, sonyń saldarynan olardyń densaýlyǵyna aýyr psıhologııalyq, keı jaǵdaıda fızıkalyq zııan keltiredi, — dedi Dınara Zákıeva.
Osy turǵydan alǵanda Bala quqyqtary jónindegi ýákil Konstıtýtsııa jobasynda adamnyń ar-namysy men qadir-qasıetiniń qol suǵylmaýshylyǵy jáne olardyń zańmen qorǵalatyny týraly erejeniń erekshe mańyzy bar ekenin aıtady.
— Bul adam abyroıyn qorǵaýdy jańa deńgeıge kótermek. Konstıtýtsııa adam quqyqtary men bostandyqtarynyń saqtalýyna naqty kepildikter belgileıdi. Hat almasý, habarlamalar men jeke ómir qupııasynyń qol suǵylmaýshylyǵy týraly norma bul quqyqtardyń da Konstıtýtsııamen qorǵalatynyn aıqyn kórsetedi. Sonymen qatar Konstıtýtsııa jobasy qazirgi zamanǵy úrdisterdi eskere otyryp, bul qaǵıdalardyń tehnologııalyq serpin jaǵdaıynda da tolyq qoldanylatynyn naqty aıqyndaıdy. Ar-ojdan bostandyǵy, eńbek etý quqyǵy, júrip-turý erkindigi, turǵyn úıge, menshikke, densaýlyq saqtaýǵa qatysty quqyqtar ózgerissiz qalyp otyr.
Qorytyndylaı kele, adamnyń qoldanystaǵy quqyqtary men bostandyqtaryn saqtap qana qoımaı, olardyń aıasyn keńeıtip, naqty iske asyrylýyn jáne qorǵalýyn kúsheıtetin Konstıtýtsııa jobasynyń usynylyp otyrǵan nusqasyn qoldaımyn, — dedi Dınara Zákıeva.
Aıta keteıik, Konstıtýtsııalyq reformalar jónindegi komıssııanyń jetinshi otyrysy ótip jatyr.
Otyrys barysynda Prezıdent janyndaǵy Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory Jandos Shaımardanov Konstıtýtsııalyq reforma jónindegi komıssııanyń búgingi otyrysynda Ata zańdaǵy memlekettik tildiń mártebesi týraly pikirtalastarǵa pikir bildirdi.