Konstıtýtsııa halyqaralyq kelisimderden basym turýy kerek — Murat Ábenov
ASTANA. KAZINFORM — Jańa Konstıtýtsııa jobasynda halyqaralyq kelisimder óz kúshin saqtaıdy, alaıda Konstıtýtsııa ǵana eń joǵary quqyqtyq kúshke ıe bolady. Bul týraly Májilis depýtaty, Konstıtýtsııalyq reforma jónindegi komıssııasynyń múshesi Murat Ábenov komıssııanyń jetinshi otyrysynda aıtty.
Onyń aıtýynsha, usynylyp otyrǵan konstıtýtsııalyq normalar halyqaralyq quqyqtyń jalpyǵa tanylǵan prıntsıpteri men normalarynyń, sondaı-aq Qazaqstan ratıfıkatsııalaǵan halyqaralyq kelisimderdiń quqyqtyq kúshine kúmán keltirmeıdi.
— Biz áriptesterimmen birge usynylǵan norma jobalaryn muqııat zerttedik jáne jańa Konstıtýtsııa jobasynda halyqaralyq quqyqtyń jalpyǵa tanylǵan normalary men Qazaqstan ratıfıkatsııalaǵan halyqaralyq kelisimderdiń quqyqtyq kúshine kúmán keltiretin baptar joq ekenin aıtý mańyzdy dep esepteımiz. Qazaqstan ózge memlekettermen ózara qarym-qatynas prıntsıpine jáne negizgi ýnıversaldy halyqaralyq kelisimderge, onyń ishinde BUU-nyń adam quqyqtary salasyndaǵy kelisimderine basymdyq berýdi jalǵastyrady, — dedi Murat Ábenov.
Depýtat jańa Konstıtýtsııa jobasynda adam quqyqtary men bostandyqtaryna kúmán keltiretin normalardyń joq ekenin atap ótti. Degenmen, spıker halyqaralyq qatynastardaǵy týrbýlenttiktiń artýy, geosaıası, ekonomıkalyq jáne quqyqtyq syn-qaterlerdiń kúsheıýi kezinde halyqaralyq mindettemelerdi qabyldaý men oryndaý, Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdigine, egemendigine jáne konstıtýtsııalyq qurylym negizderine sáıkes konstıtýtsııalyq-quqyqtyq baǵalaýmen birge júrgizilýi kerektigin aıtyp otyr. Ásirese halyqaralyq kelisimderdiń ulttyq zańdardan ústemdigine baılanysty týyndaıtyn qarama-qaıshylyqtar máselesine aıryqsha nazar aýdaryldy.
— Qazirgi Konstıtýtsııa redaktsııasynda zań men halyqaralyq kelisim arasyndaǵy quqyqtyq qaıshylyqtar jaǵdaıynda halyqaralyq kelisim normalarynyń qoldanylatyny qarastyrylǵan tórtinshi bap boldy, ıaǵnı, basymdyq birden halyqaralyq kelisimge berilgen, — dep túsindirdi ol.
Onyń aıtýynsha, mundaı mehanızm ulttyq zańnamanyń bul qaıshylyqtardy ýaqytyly joıý jáne quqyqtyq retteýdi túzetý múmkindikterin shektep kelgen. Sonymen birge, halyqaralyq kelisimder jasalǵan kezde jiberilgen túsiniksiz nemese naqty emes mindettemeler keıinnen basymdyqqa ıe bolyp, zań qabyldaý nemese ózgertý arqyly túzetý múmkin bolmady, bul quqyqtyq júıeniń turaqtylyǵyna teris áser etti.
— Jańa Konstıtýtsııa jobasynda halyqaralyq kelisimder óz kúshin saqtaıdy, biraq tek qana Konstıtýtsııa eshbir qosymsha eskertýlersiz eń joǵary quqyqtyq kúshke ıe bolady. Mundaı model halyqaralyq kelisimder men Konstıtýtsııanyń naqty bólingen ıerarhııada ornalasqan kóptegen memlekettiń tájirıbesine saı keledi. Qaıshylyqtar týyndaǵan jaǵdaıda tek Konstıtýtsııa qoldanylady, — dep atap ótti Murat Ábenov.
Depýtat bul tásildiń halyqaralyq mindettemelerdi shekteýge baǵyttalmaǵanyn, kerisinshe, azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaýdyń qosymsha kepildigi ekenin aıtty.
Budan buryn Únzıla Shapaq Konstıtýtsııa jobasy halyqaralyq sharttardy qoldanýda quqyqtyq aıqyndyq engizetinin alǵa tartty.