Konkı eń alǵash 3600 jyl buryn Qazaqstan aýmaǵynda jasalǵan
ASTANA. KAZINFORM — Búginde talaı jannyń súıikti sportyna ári hobbıine aınalǵan konkı tebýdi Qazaqstan jerin mekendegen qaýymdar bizdiń zamanymyzǵa deıingi ǵasyrlardan-aq bilgen.
— Konkıdiń Otany — Qazaqstan, — deıdi arheolog, L. N. Gýmılev atyndaǵy EUÝ, Tarıh fakýlteti, Arheologııa jáne etnologııa kafedrasynyń meńgerýshisi Ulan Úmitqalıuly.
Onyń sózinshe, konkı eń alǵash Qola dáýirinde qazaq jerinde mal súıeginen jasalǵan. 1948 jyly Qostanaı oblysynda Tobyl ózeniniń jaǵasyndaǵy Qola dáýiri qonysyna arheologııalyq qazba jumystaryn júrgizý kezinde, ǵalym O. A. Krıvtsova-Grakova áldebir súıek buıymdardy tapqan. Biraq ol kezde munyń konkı ekenin zertteýshiler bilmegen.
— Odan keıin belgili qazaq ǵalymy Ábdimanap Medeýuly Orazbaev 1961-1965 jyldarda qazirgi Soltústik Qazaqstan oblysy Taıynsha aýdanynda Shaǵalaly ózeni boıyndaǵy Qola dáýiri qonysyn zertteý kezinde súıek konkılerdi tapqan. Ǵalym arheologııalyq oljasyna qatysty ǵylymı maqalalaryn 1965 jyly Qazaqstandaǵy basylymdarda jáne Máskeýde aǵylshyn tilinde shyqqan «Sovet laıf» gazetinde jarııalaǵan. Bul jańalyqqa sheteldik zertteýshiler qyzyǵýshylyq tanytyp, saraptama taǵaıyndap, nátıjesinde tabylǵan buıymdardyń súıek konkı ekeni rastalǵan, — deıdi U. Úmitqalıuly.
Arheologtyń aıtýynsha, odan keıin Qazaqstannyń ózge aımaqtaryndaǵy Qola dáýiri qonystarynan da súıek konkıler kóp tabylǵan. Olar shamamen 3600 jyl buryn jasalǵan kórinedi. Demek, Qola dáýirinde Qazaqstan aýmaǵynda súıek konkı tebý keń taraǵan. Olar jylqynyń sıraq súıeginen jasalypty.
— Qola dáýiri qonystarynan eresekterdiń de, balalardyń da súıek konkıleri tabyldy. Salmaǵy shamamen 400 gramm. Biraq qanshama ǵasyr ótkendikten, mújilip, jeńildegen bolýy da múmkin. Olardyń eki basynda arnaıy tesikteri bar. Ejelgi adamdar súıek konkıge qaıys terini baılap, aıaqqa ilip alyp, syrǵanaǵan bolýy múmkin, — deıdi arheolog.
Ǵalymnyń joramalynsha, súıek konkı jasaý ıdeıasy baıyrǵy adamdarǵa Nıýtonnyń basyna alma qulaǵany tárizdi kezdeısoq kelgen bolýy yqtımal. Áldekim muzda jatqan súıekti baıqamaı basyp, taıyp qulap, nátıjesinde ejelgi adamdar súıektiń muzda syrǵanaıtynyn úırengen bolýy múmkin.
Budan buryn Mıhaıl Shaıdorov mánerlep syrǵanaýdan 2026 jylǵy qysqy Olımpıada oıyndarynyń chempıony atanǵanyn jazǵanbyz.