Kóne kartalar kórmesinde Batys Eýropa saıahatshylarynyń tarıhy 2000 jyldan asatyn qundy eńbekteri usynyldy

«Nazarbaev ortalyǵy» kóp fýnktsııaly ǵylymı-taldamalyq jáne gýmanıtarlyq-aǵartýshy­lyq memlekettik mekemesinde saıasattaný ǵylymdarynyń doktory Naıdjel Gýld-Devıstiń jeke kollektsııasynan alynǵan Batys Eýropa saıahatshylarynyń Orta­lyq Azııa aýmaǵyn, kóshpeli­ler­diń salt-dástúri men mádenıetin taný úderisin aıshyqtaǵan kóne kartalar kórmesi ashyldy, dep jazady «Egemen Qazaqstan» basylymy.

«Nazarbaev ortalyǵynyń» bas­ty maqsaty - Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń memlekettiligi tarıhyn júıeli zerttep, nasıhattaý, - dedi óz sózinde «Nazarbaev ortalyǵy» dırektorynyń orynbasary Roman Vasılenko. - Bú­gingi uıymdastyrylyp otyrǵan XVI-XIX ǵasyrlardaǵy Ortalyq Azııanyń sırek kezdesetin kar­ta­larynyń kórmesi Qazaqstandaǵy jáne jalpy aımaqtaǵy memle­ket­tiliktiń qalyptasýy men damý úderisin tereńirek uǵynýǵa qo­­maqty úles qosady dep senemiz».

Kórmeniń ashylý saltanatynda sóz sóılegen Naıdjel Gýld-Devıs: «Qazaqstanmen etene ta­nysqan soń, eýropalyq saıahat­shy­lardyń Ortalyq Azııa hal­qy­men qarym-qatynastarynyń tarıhy jaıyndaǵy dúnıelerdiń túpnusqasynan kollektsııa jı­­naý­ǵa qyzyǵýshylyǵym artty. Son­dyqtan da men Qazaqstan jerine eýropalyqtardyń kózimen qa­raý­ǵa múmkindik beretin kóne kartalardy jınaýmen aınalysa bastadym. Bul kartalardyń barlyǵy qazaq dalasy men onyń hal­qy­nyń ǵasyrlar boıy eýropalyq saıahatshylardy qalaı qarsy al­ǵa­nynan syr shertedi. Olar eýro­palyqtardyń ejelgi grek mıf­te­rinen aǵartýshylyq dáýiriniń aıqyndyǵy men talǵampaz­dyǵy­na deıingi túsiniginiń qalaı te­reńdegenin kórsetedi. Kóptegen kartalar adamdy syrttaı jaı qyzyqtyryp qana qoımaıdy, sonymen qatar, ózinshe kórkem­di­gi­men kóz tartady desem, qateles­pespin», - dedi.

Eýropalyq Odaq ókildiginiń Qazaqstandaǵy basshysy, elshi Aýrelııa Býshez: «Uly Aleksandr­dan Jibek jolyna deıingi Shy­ǵys-Batys endigi árqashan osy qu­rylyqta ómir súrgen halyqtar­dyń taýar almasatyn jeri bol­ǵan. Jańa áriptestiktiń strategııa­sy: Eýropalyq Odaq jáne Or­ta­lyq Azııa, sondaı-aq EO-men Or­talyq Azııa elderiniń arasynda­ǵy keli­sim - kórmede kórsetilgen mádenı muranyń aıtýly bóligi desek bolady», - dep atap kórsetti.

Qazaqstandyqtardyń ǵyly­mı-aǵartýshylyq jáne mádenı ómi­rin­de osyndaı kórmeni uıym­das­tyrýdyń mańyzy týraly áńgi­me­legen QR BǴM ǴK Á.H. Mar­ǵulan atyndaǵy Arheologııa ınstıtýty fılıalynyń dırektory, tarıh ǵylymdarynyń doktory Zeınolla Samashev: «Keıbir kóne kartalarda, tipti birshama burma­lanǵan formada bolsa da, tarıhı ózge­ris­ter - mońǵol, keıinirek jońǵar shapqynshylyǵy, ásirese, reseı­lik otarlaý ústemdigi men Keńes Odaǵy kezeńinde ataýy ózgertil­gen (nemese joıylǵan) baıyrǵy túrktiń jáne qazaqtyń eldi me­keni, taýly aımaq, ózge túrli ta­bı­ǵı-landshafty keshen­der­diń jáne t.b. halyqtyq ataýlary saqtalǵan. Ólkemizdiń tarıhy men tarıhı jaǵyrafııasyn zerttep bilýde olardyń mańyzy óte zor», - dedi.

Kórmeniń ashylýyna memle­kettik organ ókilderi, dıploma­tııalyq korpýs, halyqaralyq jáne úkimettik emes uıymdar­dyń, ǵylymı-taldaý ortalyq­ta­ry­nyń, BAQ ókilderi men kór­nekti mádenıet, óner jáne áde­bıet qaıratkerleri qatysty.