Kompozıtor Álshekeı Bektibaıulynyń kúıleri halqymen qaıta qaýyshady
ASTANA. QazAqparat - 26 sáýir kúni «Astana» kontsert zalynda «Syr súleıi - Álshekeı» atty shyǵarmashylyq kesh ótedi, dep habarlaıdy QazAqparat. Bul mádenı is-shara kúıshi-kompozıtor Álshekeı Bektibaıulynyń 170 jyldyǵyna arnalady.
HH ǵasyrdyń birinshi jartyjyldyǵynda halqymyzdyń basynan keshken náýbetteri az emes. Ásirese, qaıratkerler, óner ıeleri qýǵynǵa ushyrady. Qatal stalındik júıe eshqandaı jazyǵy joq qazaqtyń arystaryn «halyq jaýy» dep sottap, atyp jibergen bolsa, endi bireýlerin ondaǵan jylǵa túrmege japty. Osyndaı qýǵyn-súrginniń tozaǵynan qutylý úshin elden jyraqqa kóship ketkender de az emes. Olar da tozaqqa aınalǵandaı ómir azabyn kóp keshkeni tarıhtan málim. Sondaı qýǵyn-súrgin kórgen jannyń biri kezinde «Syr súleıi» atanǵan kúıshi-kompozıtor Álshekeı Bektibaıuly ekeni anyq.
Ómir jolyna kóz júgirtsek, Álshekeı kúıshi 1847 jyly búgingi Qyzylorda oblysy, Jańaqorǵan aýdanynda dúnıege kelgen. 12 jasynan bastap el ishinde dombyrashy bala atanǵan ol óse kele Syr óńirine esimi áıgili kúıshi bolady.
Urpaqtary men zertteýshilerdiń aıtýynsha, týǵan jerimen qoshtasqan Álshekeıge ata jurtyn qaıtyp kórýdi taǵdyr jazbaǵan eken. Ol el ishinde tynyshtyq bermegen soń, alǵashqyda Ózbekstannyń Jyzaq, Samarqand jaǵyna kóship baryp, kire tartyp kúneltedi. Biraq «baı-qulaqtyń tuqymy» degen qaýeset bul jerde de túrtkilep, sońynan qalmaıdy. Sodan izin sýytý úshin taǵy da jylystaı kóship, Aýǵanstan asyp ketýdi nıet etedi. Jolaı Badynyń jeline urynyp, Jumabek pen Áleýhan degen balalary qaıtys bolady. Munan ári Tájikstannyń Shárbát aýdanyna qarasty ıAýan (Jaýan) qystaǵyna kelip turaqtaıdy. Bul jerge jetkende jol azabyna shydamaı Áleýhan men Musadan týǵan eki nemeresi qatar shetineıdi. Bul kezde onyń jasy seksennen asyp, úıde otyryp qalǵan shaǵy eken. Álshekeı kókiregine sher baılanyp, kóńiline saǵynysh uıalaǵan qalpynda, 1932 jyly fánı jalǵanmen qosh aıtysady. Kúıshiniń súıegi ıAýan qystaǵynyń shetindegi qorymǵa, qos nemeresiniń janyna jerlenedi.
Elordada ótetin kontserttik baǵdarlamany aqyn-satırık, jazýshy, QR eńbek sińirgen qaıratkeri, Prezıdent syılyǵynyń laýreaty, «Parasat» ordeniniń ıegeri Kópen Ámirbek ashady. Ol Álshekeı kúıshiniń óneri men artynda qalǵan urpaqtary jóninde kirispe sóz sóıleıdi dep kútilýde.
Sársenbi kúni Astana qalasy Memlekettik akademııalyq fılarmonııasynyń Qazaq orkestri Álshekeı kúıshiniń birneshe shyǵarmalaryn oryndaıdy. Atap aıtqanda, «Tolqyn», «Sherli», «Aıraýyqtyń aşysy-aı»,«Buqtym-buqtym», «Saýda buzar»,«Ol kim?», «Jaıaý kerbez»,«Aqqý ketken», «Qyz toqtaǵan», «Jeldirme», «Aqjeleń», «Terisqaqpaı», «Sybyzǵynyń kúıi» jáne «Otarba» kúıleri alǵash ret orkestrdiń oryndaýynda kórermen nazaryna usynylady. Ómiri shermende ótken kompozıtordyń kesek týyndylary halqymen qaıta qaýyshatyn bolady.
Sonymen qatar Álshekeıge arnalǵan eki kúı de oryndalady. Ónersúıer qaýym ol kúni Erkin Nurymbetovtyń «Tartý» jáne Báden Aısynovtyń «Álshekeıdiń saryny» atty kúılerdi tyńdaı alady.
«Orkestrlerdiń repertýary endi Álshekeı babamyzdyń týyndylarymen tolyǵa túsetinine kámil senimdimiz. Bul iste Astana qalasy Memlekettik akademııalyq fılarmonııasynyń Qazaq orkestri de óz úlesin qosýda. Osy oraıda, kúıshiniń 170 jyldyǵyna baılanysty arnaıy kontserttik baǵdarlamany kórermen nazaryna usynǵaly otyr. Endigi jerde týǵan elinde qanat jaıyp, ekinshi tynysy ashylǵan Álshekeı kúıleriniń halyqqa keńinen tarala beretinine kámil senemiz», deıdi Astana qalasy Memlekettik akademııalyq fılarmonııasy Qazaq orkestriniń kórkemdik jetekshisi jáne bas dırıjery, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, professor Aıtqalı JAIYMOV.
Álshekeı Bektibaıulynyń 170 jyldyǵyna arnalǵan shyǵarmashylyq kesh saǵat 19-00-de bastalady.
