Kóliksiz ómir: Ispanııada kólikke tyıym salǵan qala bar - The Guardian
ASTANA. QazAqparat - Ispanııanyń Pontevedra qalasynda qalanyń úırenshikti shýyn qustar men turǵyndar daýysy almastyrǵan. Ulybrıtanııanyń The Guardian basylymynyń tilshisi Stıven Bergen qalanyń qalaı kólikten bas tartqany, bul sheshimdi qala meri qalaı qabyldap, jergilikti turǵyndardyń qalaı qoldaǵany týraly kólemdi maqala jarııalady.
«Jol qozǵalysy joǵalǵaly bul qalada kólik qozǵaltqyshy men mototsıkldiń daýysyn estimeısiz. Onyń ornyna qala kóshelerine shyqsańyz, qustar men adamdar daýysyn, tipti, turǵyndardyń kofege qant salyp, aralastyryp jatqanyn da anyq estısiz. Qalada muǵalimder «Oqýshylarymnyń bireýi kólik astyna túsip qalmasyn» degen qorqynysh seziminsiz balalardy jetektep júredi» dep jazady avtor. Onyń aıtýynsha, qala meri aýysqanǵa deıin qalanyń bir kóshesinen kún saıyn 14 myń kólik ótetin jáne kóshede turǵyndardan góri kólikter kóp bolatyn.
«Qala meri Anzo Fernandes Lores 1999 jyldan beri osy qyzmette otyr. Onyń fılosofııasy qarapaıym - avtokóliktiń ıesi bolý qoǵamdyq oryndardy bosatpaýǵa quqyq bermeıdi. «Avtokólikterdiń kesirinen balalar men qarttardyń kóshede erkin júre almaǵany durys pa?» deıdi qalalyq ınfraqurylym departamentiniń basshysy Tsezar Moskera».
Maqalada qala meri bola sala Lores qalanyń tarıhı ortalyǵynda 300 myń sharshy metr bolatyn jaıaý júrginshiler jolyn salady. «Biz qalanyń qoǵamdyq oryndaryn turǵyndarǵa bosatyp berý úshin avtokólikterden bas tartamyz dep sheshtik»,- depti sonda mer. Osylaısha qaladan ótetin kólikter qozǵalysy shektelip, kóshedegi kólik qoıatyn oryndarǵa tyıym salynypty. Birtindep qala ortalyǵyndaǵy kólik qoıatyn oryndardyń kóbi jabylyp, keıbiri jer astyna kóshirilgen.
Sonymen qatar, baǵdarshamdar da alynyp tastalǵan jáne qala mańyndaǵy jyldamdyq saǵatyna 30 kılometr bolatyndaı shektelgen.
«Bul sheshimniń kóptegen artyqshylyqtary boldy. 1996 - 2006 jyldar aralyǵynda jol apatynan 30 adam qaza tapqan kóshede aldaǵy on jylda úsh adam qaıtys bolsa, 2009 jyldan beri mundaı jaǵdaı múldem tirkelmegen. Sondaı-aq, aýaǵa shyǵarylatyn CO2 qaldyǵy 70% azaıdy. Buryn kólikpen júrgen qozǵalystyń tórtten úshin qazir turǵyndar jaıaý nemese velosıpedpen júzege asyrady. Basqa qalalarda turǵyndar ketip jatsa, ortalyq Pontevedranyń turǵyndary sany 12 myń adamǵa artqan. Ispanııanyń basqa jerlerindegi ekonomıkalyq daǵdarysqa qaramastan, bul jerde iri saýda ortalyqtaryn salynyp, shaǵyn bıznes órkendeı túsken», dep jazylǵan maqalada. Málimetke qaraǵanda, qazir bul qalanyń 80 myńnan astam turǵyny bar.
«Adamdar ózderi qalaǵan jerde kólikpen júre almaıtynyn estigende, basynda kópshiligi jaqtyra qoımady. Degenmen, merdiń aıtýynsha, ortalyqta shańyraq kóterip jatqan jas jubaılardyń toıyna jáne adam jerleý rásiminde kólikpen júrýge ruqsat etiledi, biraq qalǵan adamdar jaıaý júrýleri kerek. Basty problema - qala shetinde kólik qoıatyn oryndar jetpeı jatyr», - depti qala meri Lores.
Maqalada jerilikti arhıtektor Rodjelıo Karballo Soler Pontevedrany avtokóliksiz zona salýǵa arnalǵan keremet oryn ekenin aıtqan. Onyń sózine qaraǵanda, qalany 25 mınýttyń ishinde jaıaý aralap shyǵýǵa bolady. «Ómir súrýdiń mundaı úlgisin synaýshylar da barshylyq, degenmen, biz odan bas tartpaımyz»,- deıdi ol.
