Kólik vedomstvosy aǵymdaǵy jylǵy 9 aıdaǵy sala qyzmetiniń qorytyndylaryn shyǵardy

Alqa májilisiniń alǵashqy baıandamasyn Kólik jáne qatynas joldary komıtetiniń tóraǵasy Berik Ýandyqov temir jol, avtomobıl jáne sý kóliginiń damý qorytyndysyna arnady. Onyń ishinde temirjol tasymalyndaǵy oń dınamıkaǵa nazar aýdaryldy. Aıtalyq, esepti kezeńde shamamen 172 mln. tonna júk tasymaldandy, ol ótken jylǵy osy kezeńmen salystyrǵanda 12 paıyzǵa artyq. Jolaýshy tasymaly deńgeıi 2,5 paıyzǵa artyp, 13 mln. adamǵa jetti.

Jolaýshylarǵa servıstik qyzmet kórsetý erekshe baqylaýǵa alynyp, ol úshin biraz sharalar qolǵa alyndy. Aıtalyq, Sýbsıdııalaý erejelerine engizilgen ózgerister boıynsha tasymaldaýshylarmen jasalǵan kelisimsharttar tek óz vagondarynyń parki 30 paıyzǵa jetkendermen ǵana jalǵastyrylatyn bolady. Osy sharalardyń nátıjesinde jekemenshik parkterden qosymsha 100 vagon tartyldy. Al 2011-20013 jyldary olardyń sanyn taǵy 220 vagonǵa ulǵaıtý kózdelýde. Bul is-qımyl bıýdjetke degen salmaqty edáýir azaıtyp qana qoımaı, sonymen birge vagondar tapshylyǵyn jartylaı sheshetin bolady, al ol óz kezeginde servıstik qyzmet kórsetý sapasyna áseri tıedi.

Infraqurylymdy damytý maqsatynda Ózen - Túrikmenstannyń memlekettik shekarasy jáne Jetigen - Qorǵas temirjol jelileriniń qurylysy keń kólemde júrgizilýde. Búgingi kúnge 27 mlrd. teńge ıgerildi. Jyl aıaǵyna deıin taǵy 50 mlrd. teńge ıgerý josparlanýda. Ózen - Túrikmenstannyń memlekettik shekarasy jobasy boıynsha negizgi joldy tóseý jumystaryn aıaqtaý kózdelýde. Jetigen - Qorǵas jobasy boıynsha topyraq tósemin tógý men sý ótkizetin qubyrlardy montajdaý jumystary júrgizilýde. Jumys kestesi boıynsha ol jumystar 2011 jylǵy birinshi jartyjyldyqta aıaqtalýǵa tıis.

Atalǵan jelilerdiń salynýy elimizdiń tranzıttik áleýetin arttyrýǵa, Qytaı men Qazaqstannyń batys óńiri arasyndaǵy kólik qatynasyn 550 shaqyrymǵa qysqartýǵa jáne Parsy shyǵanaǵy baǵytynda júk tasymalyn jasaýǵa jańa múmkindikter ashatyn bolady. Iranǵa deıingi jańa temirjol qazirgi qoldanystaǵy marshrýttan 600 kılometrge qysqa bolatyndyǵyn, al jolǵa ketetin ýaqyt 2 táýlikke kemıtinin ataýǵa bolady.

Sý kóligi salasynda bıylǵy 9 aıda Aqtaý porty arqyly 9,5 mln. tonna júk aýystyrylyp tıeldi, bul ótken jylǵy osy merzimge qaraǵanda 12 paıyzǵa kem. Sonymen birge qazaqstandyq keme kompanııalary Qara teńiz rynogyna belsene qatysa bastady. 9 aıda munaı tasymalynyń kólemi jarty mln. tonnaǵa jetti, bul ótken jylǵymen salystyrǵanda eki ese kóp. Porttyq jáne servıstik ınfraqurylymdy, flotty damytý, teńizde júzý qaýipsizdigin qamtamasyz etý jóninde sharalar iske asyrylýda. Aıtalyq, maýsym aıynda Baýtıno portynda keme jóndeý zaýyty iske qosyldy. Bul jylyna 60 otandyq kemeni jóndeýden ótkizýge múmkindik týǵyzdy. Budan buryn bul kemeler Kaspıı teńizi mańyndaǵy memleketterde jóndeletin. Tanker floty júk kóterimi 13 myń tonnalyq eki kememen tolyqtyryldy. Keıingisi bıylǵy 21 shildede paıdalanýǵa berildi.

Aqtaý portyn keńeıtý jobasy aıasynda 10 mlrd. teńge ıgerilip, birinshi kezeńdi iske asyrý aıaqtalyp qaldy. Tolqyn toıtarǵyshty paıdalanýǵa berý jeltoqsan aıyna josparlanǵan. Jańa aılaqtaǵy qorǵanysh qurylǵylaryn salý port ınfraqurylymdarynyń nysandaryn odan ári damytýǵa múmkindik ashady.

Óskemen jáne Buqtyrma shlıýzderin qaıta salý jobasyn iske asyrý jalǵasýda. 2014 jylǵa deıin Shúlbi shlıýziniń qoǵanysh qurylǵysyn salý josparlanýda. Atalǵan jobalardy iske asyrý gıdrotehnıkalyq qurylǵylardy qaýipsiz paıdalanýǵa jáne tótenshe jaǵdaılardy boldyrmaýǵa, sonymen birge Ertistiń ón boıymen kedergisiz júzýge múmkindik beredi.

Esepti merzimde ózen kóligimen shamamen 1 mln. tonna júk tasymaldandy. Bul 2009 jylǵy kezeńmen salystyrǵanda 4 paıyzǵa artyq, al tasymaldanǵan jolaýshylar sany 54 myń adamǵa ósti.

Avtomobıl kóligi salasynda jańadan 13 oblysaralyq marshrýttar ashyldy, merzimi aıaqtalǵan 62 marshrýttyń merzimi uzartyldy. Jańadan 3 halyqaralyq marshrýt ashyldy. Ruqsat berý qujattarynyń paıdalaný merzimi aıaqtalǵan buǵan deıin jumys jasap kelgen 16 marshrýttyń jumys merzimi uzartyldy. Sonymen, búgingi kúnge halyqaralyq, oblysaralyq jáne qalaarlyq marshrýttar sany 450-ge jetkizildi.

Yntymaqtastyq aıasynda bıylǵy jyly 44 elmen júk tasymalyna 130 myń dana ruqsat etý blankteri almastyryldy.

2010 jylǵy 9 aıda 8,6 mlrd. jolaýshy tasymaldandy, ol 2009 jylǵy osy kezeńmen salystyrǵanda 8 paıyzǵa artyq. Júk tasymalynyń kólemi 1,2 mlrd. tonna boldy, ósim 9,5 paıyz.

Avtomobıl kóligi komıtetiniń tóraǵasy Zamır Saǵynov óz baıandamasynda bıylǵy jyly avtomobıl joldary salasynarespýblıkalyq bıýdjetten «Jol kartasyn» qosa eseptegende 219,6 mlrd. teńge bólingenin aıtty. Ol ótken jylǵy kólemnen 11 paıyz artyq. Bul qarajat 5 myń shaqyrym avtomobıl joldaryn jóndeý men salýǵa bólindi. Onyń ishinde 1427 shaqyrym respýblıkalyq joldar da, 3523 shaqyrym jergilikti joldar júıesi.

Respýblıkalyq joldar júıesi boıynsha qazirgi kúni avtojoldardyń 31 ýchaskesinde qaıta salý jumystary júrgizilýde. Kúrdeli jáne aǵymdaǵy jóndeýmen 877 shaqyrym jol qamtylǵan. Onyń ishinde bıyl kúrdeli jóndeýden keıin 125 shaqyrym jol paıdalanýǵa beriledi. «Jol kartasy» aıasynda 1993 shaqyrym jol jóndeýden ótti. Oǵan 27 myń adam tartyldy.

Bólingen bıýdjettiń negizgi úles salmaǵy «Batys Eýropa - Batys Qytaı» jobasyn iske asyrýǵa bólingen qarjyǵa túsedi. Búgingi kúnge jalpy uzaqtyǵy 1367 shaqyrym 23 ýchaskede qurylys jumystary júrgizilýde. Taıaý ýaqytta Ońtústik Qazaqstan jáne Qyzylorda oblystarynyń jekelegen ýchaskelerinde jumysty bastaý josparlanýda. Jyl aıaǵyna deıin 400 shaqyrym jolda qozǵalys ashý josparlanýda.

Kóliktik baqylaý komıtetiniń tóraǵasy Ádilet Bármenqulov kóliktik baqylaý salasynda engizilgen jańalyqtar jaıynda baıandady. Aıtalyq, ústimizdegi jyly shekaradaǵy kóliktik baqylaý fýnktsııalary keden organdaryna berildi. Osyǵan baılanysty jyljymaly beketter jumysy uıymdastyryldy. Kóliktik baqylaý organdaryna turaqty beketterden tys jerlerde de kólikterdi toqtatý quqyǵy berildi. Bul jańalyq ishki tasymalǵa baqylaýdy kúsheıtý múmkindigin ulǵaıtty.

Munyń syrtynda qozǵalys jıiligi men kólik aǵyny joǵary 12 bekette júk avtokólikterin qozǵalys barysynda ólsheıtin avtomattandyrylǵan júıeni kezeń-kezeńimen engizý josparlanýda.

Úkimettiń qaraýyna tehnıkalyq tekseristen ótkizý jónindegi zań jobasy ázirlenip, engizildi. Ol joba boıynsha tekseristi ótkizýdiń básekeles ortany qatystyra otyryp, kólik jáne kommýnıkatsııa mınıstrligi men ishki ister mınıstrliginiń ókilettilikterin aıqyn bólingen tıimdi tártibin engizý kózdelýde. Sonymen birge stansalardyń tehnıkalyq tekseris ótkizýdegi jibergen buzýshylyǵy úshin ákimshilik jaýapkershiligi bekitiletin bolady.

Joldyń ústińgi qabatynyń jaı-kúıine baqylaýdy kúsheıtý, jóndeý jumystaryna talapty qataıtý, sonymen qosa qazirgi zamanǵy dıagnostıkalyq jabdyqtardy qoldaný jyl basynda ósýi baıqalǵan apattardyń úrdisine yqpal jasaýǵa múmkindik berdi.

Temirjol ótpelerindegi apattar sanyn azaıtý maqsatynda temirjol ótpeleriniń kireberisterindegi avtojoldarǵa jasandy budyr jasaý kózdelýde.

Azamattyq avıatsııa salasynyń jumys qorytyndysy jóninde Azamattyq avıatsııa komıteti tóraǵasynyń orynbasary Baıanbek Smaǵulov baıandap, salanyń negizgi óndiristik kórsetkishteriniń óskendigin atap ótti. Aǵymdaǵy jyldyń 8 aıynyń qorytyndy boıynsha 2,2 mln. jolaýshy tasymaldandy, bul kórsetkish ótken jyldyń tıisti merzimine qaraǵanda 22 paıyzǵa (1,8 mln. jolaýshy) ulǵaıǵan. Áýejaılar 4,1 mln. jolaýshyǵa qyzmet kórsetken, bul kórsetkish ótken jyldyń tıisti merzimine qaraǵanda 20 paıyz (3,4 mln.) ulǵaıǵan. Áýe tranzıti 12,4 paıyz ulǵaıyp, 84,2 mln. ushaq-shaqyrymdy qurady.

Aǵymdaǵy jyly áýe parkin jańartý jalǵastyrylýda. 6 zamanaýı aımaqtyq ushaqtar paıdalanyla bastady, osyǵan baılanysty 8 óńirlik avıabaǵyttardaǵy An-24 jáne ıAk-40 áýe kemelerin aýystyrýǵa múmkindik týdy. Ol avıabaǵyttar mynalar: Almaty - Kókshetaý, Almaty - Petropavl, Almaty - Qostanaı, Qaraǵandy - Óskemen, Qaraǵandy - Qyzylorda, Atyraý - Oral, Atyraý - Aqtaý, Atyraý - Aqtóbe.

Halyqaralyq baǵyttarda 6 jańa avıabaǵyttar ashyldy, olar: Astana - Tbılısı - Astana, Aqtaý - Sankt-Peterbýrg -Aqtaý, Atyraý - Mıneralnye vody -Atyraý, Almaty - Úrimshi, Tegeran - Almaty - Tegeran.

Alqa májilisinde salalyq komıtettermen birge strategııalyq josparlaý, halyqaralyq qatynas, zań departamenti jáne memlekettik tildi damytý basqarmasynyń esepteri de tyńdaldy.

Alqa májilisin qorytyndylaı kele, kólik vedomstvosynyń basshysy mınıstrliktiń eseptik kezeńde birshama naqty jumystar atqarǵandyǵyn, kóptegen mańyzdy baǵyttar boıynsha oń nátıjelerge qol jetkizilgendigin atap ótti. Osyǵan qaramastan, aıryqsha baqylaýǵa alynatyn máseleler de bar.

Sonyń ishinde, Kólik jáne jol qatynasy komıtetine vagon parkin jańartyp, tolyqtyrý máselesin sheshýge, sonymen qatar astyq, kómir jáne «Batys Eýropa - Batys Qytaı» jobasyn iske asyrý úshin qurylys materıaldaryn tasymaldaýǵa qajetti qozǵalmaly qurammen irkilissiz qamtamasyz etip otyrýdy tapsyrdy.

Avtomobıl joldary komıtetine qurylys jáne qaıta salý jumystary, sonyń ishinde «Batys Eýropa - Batys Qytaı» jobasy boıynsha aǵymdaǵy jyldyń qarajatyn júz paıyz ıgerý tapsyryldy.

Kóliktik baqylaý komıtetine kóliktik baqylaýdyń qozǵalmaly beketter jumystaryn uıymdastyrýdy qamtamasyz etý men avtokólik quraldarynyń tehnıkalyq tekseristen ótkizýdi quqyqtyq jaǵynan retteý máselelerin sheshý tapsyryldy.

Azamattyq avıatsııa komıtetine tıisti tapsyrmalar qatarynda shaǵyn avıatsııany damytý máselelerine basa nazar aýdaryldy. Kólik vedomstvosynyń basshysy atap ótkendeı, bıylǵy jyly oń ózgerister bastaldy, Almatyda tehnıkalyq qyzmet kórsetý ortalyǵy ashylyp, Qaraǵandyda aýyl sharýashylyǵy ushaqtaryn qurastyrý zaýyty salyna bastady. Osyǵan oraı, bul jumysty odan ári jalǵastyryp, shaǵyn avıatsııany damytý baǵdarlamasyn pysyqtap, iske asyrýdy bastaý qajet, oǵan orta bıznesti shırata tartý kerek.

Ábilǵazy Qusaıynov memlekettik tildi damytýǵa aıryqsha nazar aýdardy. Búgingi kúni Kólik jáne kommýnıkatsııa mınıstrliginde vedomstvo ishindegi jáne ózge de memlekettik organdarmen is qaǵazdar qazaq tilinde júrgiziledi. Qazaq tiliniń kýrstary ótkizilip, termınologııalyq sózdikterdi shyǵarý jumystary júrgizilýde.

Mınıstr vedomstvo qyzmetkerleri sanyn ońtaılandyrý esebinen jumystan bosatylatyn qyzmetkerlerdi jumysqa ornalastyrýdy árbir basshy óziniń jeke baqylaýyna alýdy tapsyrdy. Memlekettik qyzmetkerlerdiń sanyn 15 paıyzǵa qysqartý týraly QR Prezıdentiniń Jarlyǵy 1-shi qarashadan bastap kúshine enedi. Osyǵan oraı Ábilǵazy Qusaıynov ótkizilip jatqan reformanyń maqsattary týraly ujymǵa túsindirme jumystaryn júrgizip, sonymen qatar qyzmetkerlerdiń basqa jumysqa ornalastyrylý máselesin barynsha qarastyrýdy tapsyrdy.