Kókjıde qumdy alqabynda munaı-gaz óndirisiniń jerasty sýlaryn lastap jatqany ras pa
ASTANA. KAZINFORM – Atalǵan aýmaqta eki jyl boıy zertteýler júrgizildi. Bul jóninde Qazaq ulttyq tehnıkalyq zertteý ýnıversıteti janyndaǵy Qoldanbaly gıdrogeologııa ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń basshysy Dýlat Qalıtov málimdedi.
Ol atalǵan máselege Parlament Májilisi Ekologııa máseleleri jáne tabıǵatty paıdalaný komıtetiniń «Kókjıde qumdy alqabynyń aýmaǵyndaǵy geoekologııalyq jáne gıdrogeologııalyq zertteýler» taqyrybyndaǵy otyrysynda toqtaldy.
– Kókjıde qumdy alqabynda zertteýlerdi Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq zertteý ýnıversıtetiniń Qoldanbaly gıdrogeologııa ǵylymı-zertteý ortalyǵy oryndady. Jumys QR Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstrliginiń tapsyrmasy boıynsha jasalǵan jáne Kazenergy qaýymdastyǵy bekitken baǵdarlamaǵa sáıkes oryndaldy, – dedi maman.
Onyń sózinshe, dalalyq zertteýler 2024-2025 jyldarda tórt maýsym boıy júrgizilip, qorytyndy eseppen aıaqtaldy.
Zertteý barysynda tabıǵattyń barlyq komponentinen – topyraq, ósimdikter, qar, jerústi sýlarynan synama alyndy. Jerasty sýlaryna munaı ónimderi men aýyr metaldarǵa qatysty hımııalyq taldaý jasalyndy jáne t.b. qajetti jumystar atqaryldy.
Akkredıttelgen zerthanalarda jalpy 1280 zerthanalyq taldaý oryndaldy. Onyń ishinde jerasty sýlarynyń 361 synamasy taldandy.
– Kókjıde alqabyndaǵy munaı-gaz óndirý tabıǵı ortaǵa aıtarlyqtaı tehnogendik yqpal etip otyr. Jekelegen ýchaskelerde tehnogendik mıkrobeder qalyptasqan. Keı jerlerde qum jamylǵysy, keı jerlerde ósimdik jamylǵysy ózgergen. Biraq bul yqpal negizinen munaı kompanııalarynyń munaı ýchaskelerinde, ıaǵnı jergilikti sıpatqa ıe. Qorytyndy baǵalaý boıynsha, tehnogendik ózgeristerge ushyraǵan ýchaskeler alqap aýdanynyń shamamen 11%-yn alyp jatyr. Al qumnyń 89%-y tabıǵı kúıine jaqyn qalpynda saqtalǵan, – dedi Qoldanbaly gıdrogeologııa ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń basshysy.
Onyń aıtýynsha, munaı-gaz óndirisi jerasty sýlaryna keri áserin tıgizbegen.
– Zertteýler nátıjesinde jerasty sýlarynyń sapasy tómendemegeni anyqtaldy. Sýdyń hımııalyq quramy barlyq jerde aýyz sý retinde qoldaný talaptaryna sáıkes. Sóıtip, Kókjıde alqabynyń barlyq aýmaǵynda jerasty sýlarynyń júıeli túrde lastanýy, onyń ishinde munaı-gaz ónimderimen lastanýy anyqtalmady. Kompanııalardyń óndiris ýchaskelerindegi topyraqtyń quramynda anyqtalǵan munaı ónimderi sol ýchaskelerdegi jerasty sýlarynda anyqtalmady. Onyń sebebi – aeratsııa aımaǵynyń qalyń jáne taý jynystarynyń fıltratsııalyq kórsetkishteriniń dárejesi tómen bolýy, – dedi Dýlat Qalıtov.
Aıta keteıik, buǵan deıin atalǵan qumdy alqap jóninde tolyǵyraq jazǵanbyz.
Kókjıde máselesi talaı jyldan beri kóterilip kele jatyr. Ótken ǵasyrdyń 80-jyldarynan bastap iri tuşy jerasty sý qory retinde belgilengen. Búginde onyń sýy birqatar eldi mekendi qamtamasyz etý úshin paıdalanylyp otyr. Bolashaqta batys Qazaqstan óńirlerin aýyz sýmen qamtýdyń mańyzdy kózderiniń biri retinde qarastyrylyp otyr. Alaıda osy aýmaqta munaı óndirý jumystary júrgizilip jatyr. Sondyqtan jerasty sýlarynyń sapasyn saqtaý máselesi qoǵamdy kóp jyldan beri alańdatyp otyr.
