Qoǵamdyq qabyldaý Saryshyǵanaq buǵazyna qatysty jobany qoldaǵan joq - Qyzylorda oblysy
QYZYLORDA. 3 tamyz. QazAqparat /Jańagúl Serdaly/ - Qyzylordada «Syrdarııanyń arnasyn retteý jáne Aral teńiziniń soltústigin saqtaý» (SARATS) jobasynyń ekinshi kezeńinde atqarylatyn jumystardyń qoǵamdyq tyńdaýy bolyp ótti.
Tyńdaý kezinde mamandardyń basym bóligi osy kezeńde júzege asyrylady dep josparlanǵan «Saryshyǵanaq buǵazy qurylysy kesheni» dep atalatyn jobany qoldamady. Sebebi, keshendi keıin ustap turý men oǵan sý ákeletin kanaldy baldyrdan tazartyp otyrýdyń ózi qyrýar qarjyny talap etedi. Munyń ústine Saryshyǵanaq buǵazyndaǵy sýdyń deńgeıin Baltyq ólshemimen alǵanda 50 metrge jetkizý úshin nebári 4,7 tekshe metr sý kerek eken. Ótken jyldyń sý mólsheri bul kólemdi bir-eki jyldyń ishinde toltyrýǵa bolatynyn kórsetti. Al qalǵan sý burynǵysynsha Úlken teńizge eshqandaı úlesi bolmaı, bosqa aǵyp ketedi. Tek 2010 jyly ǵana Aral teńiziniń soltústik bóligine 5 mıllıon tekshe shaqyrymnan astam sý jiberilse, onyń 2000 jyldan bergi mólsheri 55 mıllıard tekshe shaqyrym bolǵan.
Aral balyq sharýashylyǵy ınstıtýty fılıalynyń mamandary sonymen qatar júrgizilgen zertteýlerdiń nátıjesinde Saryshyǵanaq buǵazynda balyqtyń uryq shashý úderisi júzege aspaıtynyn anyqtaǵandaryn málimdedi. Bul buǵazda Aral teńiziniń arnasy tolyp turǵan kezeńderde de balyqtardyń shaǵylysýy bolmapty. Bul mań eshqashan balyq ónerkásibin órkendetý maqsatyna paıdalanylmaǵan. Demek, bul joly da odan mundaı nátıje kútý qıyn.
Ǵalymdardyń pikirinshe, eger sýdyń deńgeıi belgilengen núktege deıin jeter bolsa, sý quramynyń tuzdylyǵy da barynsha tómendeıdi, balyqtyń qundy tuqymdary teńizdiń soltústik bóliginde tirshilik etýin jalǵastyra beredi. Buǵan qosa, Kishi Araldyń qurǵap qalǵan tabanynan aýaǵa ushatyn shań-tozańdar toqtalady.
Qoǵamdyq tyńdaýǵa qatysýshylar sondaı-aq Saryshyǵanaq buǵazyna jaqyn mańda balyq ónerkásibimen aınalysqan eldi mekenderdiń de bolmaǵanyna nazar aýdardy. Olar negizinen Kishi teńiz ben Kókaral bógetiniń eki qaptalyna shoǵyrlanǵan. Al Araldyń soltústik bóligindegi sýdyń deńgeıi 48 metrge jetken kezde, teńizdiń jıegi 10 myń turǵyny bar balyqshy aýyldardyń qasyna jaqyndaıdy. Sol kezde 200-den astam balyqshy ujymyn jasaqtaý josparda bar. Bul taǵy 5-6 myń adamdy jumyspen qamtamasyz etedi.
Sonymen, «SARATS» baǵdarlamasy ekinshi kezeńine qatysty kópten beri qozǵalyp kele jatqan Saryshyǵanaq buǵazyn eki ıarýs arqyly kóterý ıdeıasy mamandar tarapynan qoldaý tappaı qaldy. Tyńdaýǵa qatysqandar onyń ornyna Kishi Araldy toltyra berý bastamasyn jalǵastyra bergen jón dep tapty.
