Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý ulttyq ortalyǵy: gepatıtti qalaı juqtyrmaýǵa bolady?
NUR-SULTAN. QazAqparat – Gepatıt qandaı aýyrý, onyń sımptomdary qandaı, onymen qalaı kúresýge bolady. QazAqparat osy máselege baılanysty Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý ortalyǵynyń málimetterin usynady.
Vırýstyq gepatıt – bul A, B, C, D jáne E vırýstyq gepatıttiń bireýin týdyratyn baýyr qabynýymen sıpattalatyn juqpaly aýrý. Bul vırýstar túrli jolmen beriledi:
A jáne E gepatıti – vırýspen lastanǵan azyq-túlik pen sý arqyly, sondaı-aq turmystyq baılanys kezinde adamnan adamǵa juǵady;
V jáne S gepatıti – juqtyrylǵan qan arqyly, jynystyq qatynas kezinde jáne júktilik kezinde anadan balaǵa juǵady;
D gepatıti – bul vırýs jekeshe adamǵa juqpaıdy, ol tek V gepatıti bolǵan kezde damıdy.
Atalǵan barlyq vırýstar jiti gepatıtti týdyrady, onyń saldarynan tábet joǵalady, dene qyzýy kóterilip, teriniń sarǵaıýy jáne sheldiń paıda bolýy sııaqty belgiler damı bastaıdy.
V jáne S gepatıtteri sozylmaly túrge aýysyp, baýyr tsırrozy men obyryna ákelýi múmkin.
Gepatıt ınfektsııalary búkil álemde taralǵan. Sozylmaly ınfektsııalar 57% jaǵdaıda baýyr tsırrozyna jáne 78% jaǵdaıda bastapqy baýyr obyryna ákeledi.
Qazaqstandaǵy syrqattanýshylyqtyń kópjyldyq dınamıkasynyń taldaýy, A jáne V jiti vırýstyq gepatıtterine qarsy josparly ımmýndaýdyń nátıjesinde, sońǵy 20 jylda jiti vırýstyq gepatıttermen syrqattanýdyń turaqty tómendeýi baıqalatynyn kórsetti.
Jyl saıyn respýblıka boıynsha jiti vırýstyq gepatıttiń shamamen 1000 jaǵdaıy jáne sozylmaly vırýstyq gepatıttiń 5000 – 6000 jaǵdaıy tirkeledi. Syrqattanýshylyq respýblıkanyń barlyq óńirlerinde tirkelgen.
Gepatıtti juqtyrmaý úshin, kelesi qaǵıdalardy saqtaý qajet:
A jáne V gepatıtine qarsy vaktsınatsııa alý qajet. Sapaly taza sý iship, kókónister men jemis-jıdekterdi muqııat jýyp, termııalyq óńdeýden ótkizý qajet. Osylaı V gepatıtin juqtyrmaýǵa bolady.
Mıkroskopııalyq mólsherde qan ustarada, tis şetkasynda, tyrnaq alatyn qaıshyda qalyp ketýi múmkin. Bul zattardy bógde adamdarǵa berýge bolmaıdy. Sterıldenbegen quraldarmen pırsıng jáne tatýırovka jasatpaǵan jón. Jynystyq qatynas kezinde saqtaný sharalaryn qabyldaý qajet.
A jáne E gepatıtiniń ınfektsııasyn qaýipsiz azyq-túlikpen, zararsyzdanǵan sýmen qamtamasyz etý jáne juqtyrylǵan adamnan oqshaýlaný arqyly boldyrmaýǵa bolady;
A, V jáne E gepatıtin – halyqqa vaktsınatsııa júrgizý arqyly;
V jáne S gepatıtin – donorlyq qandy tekserý, sterıldik ınektsııalyq jabdyqpen jaraqtaný jáne ınfektsııalyq baqylaý arqyly qamtamasyz etýge bolady.
Jyl saıyn, 28 shildede álemniń kóptegen elderinde, sonyń ishinde Qazaqstanda halyqqa gepatıt túrleriniń qaýpi týraly aqparat berýdi arttyrýǵa jáne azamattardy dıagnostıka, vaktsınatsııa sııaqty profılaktıkalyq sharalar qabyldaýǵa tartýǵa baǵyttalǵan Dúnıejúzilik gepatıtpen kúres kúni atap ótiletinin eske salamyz.
