Klımaty qurǵaq Túrkistanda 30 myń gektar jerde «jasyl» beldeý qurylady
TÚRKІSTAN. QazAqparat - Ǵalymdar Túrkistannyń «jasyl» beldeýin qurý boıynsha óz usynystaryn bildirdi, dep habarlaıdy QazAqparat.
Aptap ystyq, ańyzaq jel. Klımaty qurǵaq aımaqqa jatatyn Túrkistanda egilgen kóshetterdiń ózge óńirlermen salystyrǵanda jersinýi tym tómen.
Álemdegi jasyl jelektiń jersiný kórsetkishi 70 paıyzdy qurasa, shahar aýmaǵyndaǵy deńgeıi 50%-dan aspaıdy.
Osylaı degen ǵalymdar kóne qaladaǵy jasyl jelektiń kólemin arttyrýdy qos qoldap qoldap otyr.
Kıeli shahardy jel errozııasynan saqtap, ekologııalyq ahýalyq turaqtandyrý jáne qolaıly klımat qalyptastyrý úshin qala aınalasynan «jasyl» aımaq qurylǵan.
Jasyl jelekti kútip-baptaý jumystaryna aıryqsha nazar aýdarylǵan. «Qalanyń ókpesine» aınalatyn 30 myń gektar aımaqqa san túrli aǵash otyrǵyzylady.
Ár aǵashtyń túbine tamshylatyp sýarý júıesi jetkizilýde. Qala aýmaǵynda uńǵymalar qazylyp, sý arnalary júrgizilip jatyr. Birneshe sý qoımasy salynýda.
Jasyl jelektiń tamyr jaıyp, jersinýi úshin baý baptaǵan baǵbandar tartylǵan.
Qorshaǵan ortany jaqsartý úshin Túrkistan oblysynyń eldi mekenderinde turaqty negizde jasyl jelek otyrǵyzý boıynsha aktsııa ótkizilip turady.
Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2020 jylǵy 1 qyrkúıektegi «|Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan: is-qımyl kezeńi» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda respýblıka aýmaǵynda ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsartý úshin 2 mlrd túrli aǵash kóshetin otyrǵyzý belgilengen.
Osyǵan sáıkes, oblys ákimdigi Qazaqstan Respýblıkasynyń Ekologııa mınıstrligimen birlesip, keshendi jospar qabyldady.
Onda 5 jyl ishinde 110 210 ga aýmaqty kógaldandyrýǵa 170 mln kóshet otyrǵyzý boıynsha tıisti jumystar atqarylýda.
Sapaly jáne tolyq oryndaý úshin qosymsha shtat pen tehnıka satyp alynady.
A. N. Bókeıhan atyndaǵy Qazaq orman sharýashylyǵy jáne agroormanmelıoratsııa ǵylymı zertteý ınstıtýtynyń basqarma tóraǵasy Álimjan Rahymjanov óz pikirin bólisti.
«Túrkistannyń «jasyl» aımaǵy Nur-Sultan qalasy «jasyl» beldeýiniń analogy retinde jasalyp otyr. Búgingi tańda eldi mekender kógaldandyrylyp jatyr. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes atalǵan jasyl aımaq qurylǵan. Tek klımattyń qolaısyzdyǵy kedergi. Jazda aýanyń temperatýrasy 35 gradýstan asady. Ylǵal óte tómen. Jaýyn-shashyn óte az. Pıtomnıkter qurylyp jatyr. Túrkistan mańynda 30 myń gektar alqapta «jasyl» aımaq qurylady. Munda ystyqqa tózimdi aǵash túrleri otyrǵyzylady», - dedi sarapshy.
Qazaq orman sharýashylyǵy jáne agroorman sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń ormandardy molaıtý jáne orman ósirý bóliminiń bastyǵy Svetlana Kabanova ǵalymdarǵa «jasyl» aımaq qurýda aqyl-keńes berdi.
«Qalalardyń aınalasynda «jasyl» beldeý qurý - óte mańyzdy is. Biz Qazaqstan qalalarynyń aınalasynda «jasyl» beldeý qurý jáne saqtaý jóninde ǵylymı negizdelgen usynystar bere alamyz. Túrkistannyń aınalasynda atqarylǵan jumys - asa qajyrly eńbek. Sebebi osyndaı klımat jaǵdaıynda «jasyl» aımaq» qurý óte qıyn. Aýa temperatýrasy óte joǵary, qurǵaqshylyq. Bul jaıttar keri áserin tıgizeri sózsiz. Kógaldandyrý jumysynda barlyq qajetti normalar saqtalǵan. Sondyqtan bul úlken eńbek óz jemisin beredi», - deıdi Svetlana Kabanova.
