Klımat ózgerisi kúsheıdi: 2026 jyldyń mamyry tarıhı kórsetkishke jetti
ASTANA. KAZINFORM – 2026 jyldyń mamyry Jer beti temperatýrasy boıynsha baqylaý tarıhyndaǵy eń jyly mamyr aılarynyń ishinde ekinshi oryn aldy. Sonymen qatar Eýropanyń birqatar óńirinde erte jáne qarqyndy aptap ystyq baıqalsa, keıbir elderde jaýyn-shashyn mólsheri kópjyldyq ortasha kórsetkishten asyp tústi. Bul týraly Anadoly agenttigi jazdy.
Copernicus klımattyń ózgerý qyzmeti Eýropalyq orta merzimdi aýa raıy boljamdary ortalyǵynyń (ECMWF) aıasynda mamyr aıyndaǵy temperatýra kórsetkishteri týraly derekterdi jarııalady.
Málimetterge sáıkes, mamyrdaǵy jahandyq ortasha jer beti temperatýrasy 15,81 gradýs Tselsııdi qurady. Bul 1991–2020 jyldardaǵy mamyr aıynyń ortasha kórsetkishinen 0,55 gradýsqa joǵary. Temperatýra sondaı-aq 1850–1900 jyldardaǵy ındýstrııaǵa deıingi kezeńmen salystyrǵanda 1,42 gradýsqa joǵary boldy.
Osylaısha, 2026 jyldyń mamyry baqylaý tarıhyndaǵy eń jyly ekinshi mamyr aıy atandy. Buǵan deıingi eń jyly mamyr 2024 jyly tirkelgen.
Álemdik muhıt betiniń ortasha temperatýrasy mamyr aıynda 20,9 gradýsqa jetti. Bul da baqylaý tarıhyndaǵy ekinshi eń joǵary kórsetkish boldy. Aldyńǵy rekord – 20,93 gradýs – 2024 jyldyń mamyrynda tirkelgen. Tynyq muhıtynyń ekvatorlyq bóliginde El-Nıno jaǵdaıyna kóshý protsesi jalǵasyp jatyr. Onyń damýy aldaǵy aılarda kútilip otyr.
Sonymen qatar Tynyq muhıtynyń tropıkalyq bóliginiń keń aýmaqtarynda teńiz betiniń temperatýrasy áli de óte joǵary deńgeıde saqtalyp otyr.
Eýropada aptap ystyq erte baıqaldy
Eýropada mamyr aıy aıtarlyqtaı salqyn aýa raıynan erte ári qarqyndy aptap ystyqqa kúrt aýysýymen erekshelendi. Batys Eýropany sharpyǵan aptap ystyq jyldyń mundaı erte kezeńinde buryn-sońdy tirkelmegen eń kúshti tolqynǵa aınaldy. Ásirese Frantsııa, Ulybrıtanııa, Irlandııa jáne Portýgalııada aýa raıy jaǵdaıy kúrdeli boldy.
Copernicus mamandarynyń aıtýynsha, mundaı erte ystyq Eýropada baıqalyp otyrǵan uzaqmerzimdi úrdiske sáıkes keledi. Qurlyqtyń jyldam jylynýyna baılanysty ekstremaldy ystyq kezeńderi burynǵydan erterek bastalyp, jıilep ári kúsheıip keledi.
Aı boıy qurǵaq jáne jaýyn-shashyndy óńirler arasyndaǵy aıyrmashylyq ta aıqyn baıqaldy. Batys, Ortalyq jáne Shyǵys Eýropanyń edáýir bóliginde, sonyń ishinde Italııa men Ispanııada jaýyn-shashyn mólsheri normadan tómen boldy. Al Túrkııa, Bolgarııa jáne Moldovada aýqymdy sý tasqyndary tirkeldi.
Qurlyqtyq Eýropanyń soltústik-batysynda, Soltústik Skandınavııada, Fınlıandııada, Túrkııada jáne Qara teńiz óńiriniń keıbir bólikterinde ádettegiden áldeqaıda kóp jaýyn-shashyn jaýdy.
Budan bólek, 2026 jyldyń naýryz–mamyr aılary aralyǵy Eýropadaǵy baqylaý tarıhyndaǵy eń jyly kóktemgi kezeńderdiń ishinde úshinshi oryn aldy. Jaýyn-shashyn mólsheriniń artýy Soltústik Amerıkada, Qytaıdyń batys óńirlerinde, Brazılııada, Ońtústik Afrıkada jáne Aýstralııanyń basym bóliginde de baıqaldy.
Al AQSh-tyń ortalyq aýdandary, Ortalyq Azııanyń edáýir bóligi, Madagaskar, Aýstralııanyń ońtústik-batysy jáne Ońtústik Amerıkanyń keń aýmaqtary jaýyn-shashyn tapshylyǵyna tap boldy.
Eske sala ketsek, mamyr aıynda Eýropany aptap ystyq jaılap, Ulybrıtanııada 103 jyl burynǵy rekord jańarǵanyn jazdyq.
