Qytaıda Jerdegi eń kóne ıantar tabyldy
ASTANA. KAZINFORM – Qytaıda jasy shamamen 385 mıllıon jyl bolatyn Jerdegi eń kóne ıantar úlgileri tabyldy. Bul buryn belgili bolǵan eń ejelgi úlgilerden shamamen 65 mıllıon jylǵa kóne, dep habarlaıdy TASS agenttigi.
Paleontologtar bul jańalyqty Qytaıdyń Shyńjań-Uıǵyr avtonomııalyq aýdanynan ashqan. Science Advances jýrnalynda jarııalanǵan zertteýge sáıkes, tasqa aınalǵan shaıyrdyń bul bólikteri devon kezeńiniń sońynda, shamamen 385 mıllıon jyl buryn paıda bolǵan.
– Biz ázirge eń kóne ıantar úlgisin anyqtadyq. Onyń hımııalyq quramy qazirgi qylqan japyraqty aǵashtardyń shaıyryna uqsaıdy. Bul alǵashqy joǵary satydaǵy ósimdikterdiń shaıyrdyń negizgi quramdas bólikterin devon kezeńiniń ortasynda-aq túze bastaǵanyn kórsetedi. Keıin bul olardyń taskómir dáýirinde keń taralýyna negiz qalady, – deıdi zertteýshiler.
Zertteýdi Qytaı ǵylym akademııasynyń Nankın geologııa jáne paleontologııa ınstıtýtynyń professory Van Bo bastaǵan halyqaralyq ǵalymdar toby júrgizgen. Qazba jumystary Qytaı men Qazaqstan shekarasyna jaqyn Hoboksar kenti mańynda ótken.
Kómir qabattarynan mamandar kólemi shamamen bir mıllımetr bolatyn birneshe ıantar bólshegin tapqan. Keıbir úlgilerde aýa kópirshikteri men shyǵý tegi ázirge anyqtalmaǵan qatty qosyndylar saqtalǵan.
Ǵalymdar tabylǵan úlgilerdiń hımııalyq quramyn ınfraqyzyl spektroskopııa ádisimen zerttep, olardy ejelgi ıantar úlgilerimen jáne qazirgi ósimdikterdiń shaıyrymen salystyrdy.
Zertteý nátıjesi devon dáýirindegi ıantardyń Frantsııa men Qytaıdyń Fýtszıan provıntsııasynan tabylǵan keıingi kezeń úlgilerinen ózgeshe ekenin kórsetti. Sonymen qatar onyń quramy qazirgi qaraǵaı, kıparıs, araýkarııa sekildi qylqan japyraqty ósimdikterdiń shaıyryna óte jaqyn bolyp shyqqan. Bul ejelgi shaıyrdyń alǵashqy ashyq tuqymdy ósimdiktermen baılanysty bolýy múmkin ekenin ańǵartady.
Zertteýshilerdiń aıtýynsha, bul jańalyq joǵary satydaǵy ósimdikterde shaıyrdyń paıda bolý ýaqyty týraly ǵylymı túsinikti aıtarlyqtaı ózgertedi. Buǵan deıin mundaı qabilet taskómir dáýiriniń sońynda qalyptasty dep eseptelse, jańa derekter ósimdikterdiń jaraqattan qorǵaný úshin shaıyrdy devon kezeńiniń ortasynda-aq paıdalana bastaǵanyn kórsetip otyr.
– Bul jańalyq joǵary satydaǵy ósimdikterde shaıyrdyń paıda bolý ýaqytyn keminde 65 mıllıon jylǵa keıinge shegeredi. Sondaı-aq aǵashtar Jerdegi ósimdikter áleminde ústemdikke ıe bolmaı turyp-aq shaıyr arqyly zaqymdanǵan bólikterin qorǵaı alǵanyn dáleldeıdi, – dep qorytyndylady ǵalymdar.
Eske sala ketsek, buǵan deıin Botsvanada salmaǵy 1305 karat bolatyn sırek kezdesetin almas tabylǵanyn jazdyq.
Al mamyr aıynda Mıanmada salmaǵy rekordtyq 2,2 keli tartatyn qundy rýbın tabyldy.
