Qytaıda kýlınarlyq jartylaı fabrıkattarǵa alǵash ret memlekettik standarttar engizilmek

ASTANA. KAZINFORM — Aqpan aıynyń basynda Qytaıda kýlınarlyq jartylaı fabrıkattarǵa arnalǵan memlekettik standarttar jobasy boıynsha qoǵamdyq pikir jınaý bastaldy. Osylaısha, elde mundaı ónimderge qatysty alǵashqy memlekettik standart paıda bolmaq, dep jazdy Sınhýa agenttigi.

QHR Memlekettik naryqty retteý basqarmasy men QHR Densaýlyq saqtaý jónindegi memlekettik komıtetin qosa alǵanda, birneshe vedomstvo ónerkásiptik tásilmen daıyndalatyn kýlınarlyq jartylaı fabrıkattarǵa qatysty úsh qujat jobasyn jarııalady.

Kýlınarlyq jartylaı fabrıkattar — tutynar aldynda qyzdyrýdy nemese pisirýdi qajet etetin portsııalyq taǵamdar. Olar bir nemese birneshe azyq-túlik ıngredıentinen aldyn ala óńdeý arqyly daıyndalady. Qujat jobalaryna sáıkes, mundaı ónimder quramynda dámdeýishter bolýy múmkin, alaıda konservanttar bolmaýy tıis. Ónimder dámdeýishteri bólek qaptamada nemese birge satylýy múmkin.

Jobaǵa sáıkes, muzdatylǵan tushpara men bálishter, jańadan týralǵan kókónister jáne daıyn kúıinde tutynýǵa bolatyn ónimder jartylaı fabrıkattar sanatyna kirmeıdi.

Jartylaı fabrıkattardyń jaramdylyq merzimi 12 aıdan aspaýy kerek.

Sonymen qatar, qoǵamdyq tamaqtandyrý qyzmetin kórsetýshilerge taǵamdardy óńdeý tásilderi týraly tutynýshylardy habardar etý usynylady.

Sońǵy jyldary Qytaıda kýlınarlyq jartylaı fabrıkattar ındýstrııasy qarqyndy damyp keledi. Salalyq derekterge sáıkes, mundaı ónim óndiretin kompanııalar sany 2018 jylǵy 8 myńnan 2023 jyly shamamen 70 myńǵa deıin artqan. 2023 jyly salanyń jyldyq óndiris kólemi 500 mlrd ıýannan (shamamen 72,1 mlrd AQSh dollary) asty. 2026 jylǵa qaraı naryq kólemi 1 trln ıýannan asady dep kútiledi.

Sarapshylardyń aıtýynsha, jartylaı fabrıkattar satylymy sońǵy jyldary eki tańbaly qarqynmen ósip keledi. Buǵan memlekettik jáne jergilikti bıliktiń qoldaýy, elektrondy kommertsııanyń jáne salqyndatylǵan jetkizý tizbeginiń qarqyndy damýy yqpal etken.

1995 jyldan keıin týǵan jastar mundaı ónimderdiń negizgi tutynýshylaryna aınaldy. Olar as daıyndaýǵa az ýaqyt bóledi, al jartylaı fabrıkattar dámdi tańǵy as, túski nemese keshki asty tez ázirleýge múmkindik beredi.

Qytaı aýyl sharýashylyǵy ǵylymdary akademııasynyń ǵylymı qyzmetkeri Chjan Chýnhýeıdiń aıtýynsha, qytaı ashanasynda naqty ataýy bar 18 myńnan astam taǵam túri bar. Sonyń ishinde 1 myńnan astamy jartylaı fabrıkat túrinde de qoljetimdi. Halyqtyń ómir salty jedeldeı túsken saıyn bul kórsetkish arta bermek.

Qytaıdaǵy jartylaı fabrıkattarǵa degen suranys reseılik agroónerkásiptik keshen ónimderin eksporttaýshylar úshin jańa múmkindikter ashyp otyr. 

Mysal retinde Qytaıdyń soltústik-shyǵysyndaǵy Tszılın provıntsııasynyń Qytaı-Reseı shekarasynda ornalasqan Hýnchýn qalasyn keltirýge bolady. Munda reseılik sapaly teńiz ónimderin paıdalana otyryp, jartylaı fabrıkattar óndirisi qarqyndy damyǵan. 

Jergilikti «Laotszı» teńiz ónimderin óndirý jáne óńdeý kompanııasynyń satý jónindegi menedjeri Sıýı ıAnnyń aıtýynsha, kompanııa Reseıden treska balyǵyn ımporttap, odan steık, fıle jáne sychýan buryshymen daıyndalǵan taǵamdar túrindegi jartylaı fabrıkattar shyǵarady.

Onyń sózinshe, Kóktem merekesi (Chýntsze — aı kúntizbesi boıynsha Qytaı Jańa jyly) qarsańynda bul ónimderge suranys erekshe artady. Kompanııa jyl saıyn reseılik treskadan 5–6 myń tonna jartylaı fabrıkat satady, bul jalpy satylymnyń úshten birin quraıdy.

Sıýı ıAn kompanııa aldaǵy ýaqytta Reseıden soıa burshaqtaryn ımporttap, tofý (soıa irimshigi) negizindegi jartylaı fabrıkattar óndirýdi josparlap otyrǵanyn aıtty.

— Meniń oıymsha, Qytaı men Reseıdiń jartylaı fabrıkattar sektoryndaǵy yntymaqtastyq perspektıvalary zor. Reseılik eksporttaýshylar bizdi sapaly shıkizatpen turaqty qamtamasyz ete alady, — dedi ol.

Aıta keteıik, Hýnchýn qalasy Qytaı, Reseı jáne KHDR shekaralary túıisetin jerde ornalasqan. Hýnchýn baqylaý-ótkizý pýnkti Reseıdiń Poset portynan 42 shaqyrym, al Zarýbıno portynan 71 shaqyrym qashyqtyqta. 2016 jyly bul ótkizý beketi salqyndatylǵan teńiz ónimderi men sý janýarlaryn ımporttaıtyn resmı pýnkt mártebesin alyp, reseılik kamchatka krabyn Qytaıǵa jetkizýdiń negizgi arnasyna aınaldy.

2025 jyly Hýnchýn qalasynyń syrtqy saýda kólemi 30,23 mlrd ıýandy qurap, bir jylda 43,8 paıyzǵa artty.

Aıta keteıik, Qytaı 2030 jylǵa qaraı shaı ındýstrııasyn 1,5 trln ıýanǵa jetkizýdi kózdeıdi.