Qytaıda 8 myń jyl buryn ómir súrgen er adamnyń kelbeti qalpyna keltirildi
ASTANA. KAZINFORM — Qytaı ǵalymdary 8 myń jyldan astam ýaqyt buryn ómir súrgen er adamnyń bet-beınesin qaıta qalpyna keltirdi. Rekonstrýktsııa Henan provıntsııasyndaǵy ejelgi Tszıahý qonysynan tabylǵan adam súıekteriniń negizinde jasaldy. Bul týraly Xinhua agenttigi jazdy.
Rekonstrýktsııany Henan provıntsııasynyń mádenı mura jáne arheologııa ınstıtýty men Tszılın ýnıversıtetiniń bıoarheologııalyq zerthanasynyń mamandary birlesip júrgizdi. Olar fızıkalyq antropologııa ádisterin zamanaýı úshólshemdi modeldeý tehnologııalarymen ushtastyrǵan.
Zertteýshilerdiń aıtýynsha, bul jumys ejelgi Tszıahý qonysyn mekendegen adamdardyń syrt kelbetin kózge elestetýge múmkindik beredi.
Ǵalymdar er adamnyń qaıtys bolǵan kezdegi jasyn 25–30 jas shamasynda dep baǵalaǵan. Mundaı tujyrym jambas súıeginiń pishini men tisteriniń tozý deńgeıine negizdelgen.
Zertteý nátıjesinde er adamnyń bas súıegi sopaqsha pishindi, qasústi doǵalary aıqyn, al bet súıekteri jalpaq ári keń bolǵany anyqtaldy. Onyń bet álpeti birshama jalpaq, jaq syzyqtary buryshty, murny ortasha kólemdi bolǵan.
Ejelgi adamnyń kelbetin qalpyna keltirý úshin mamandar bas súıeginiń egjeı-tegjeıli úshólshemdi modelin jasaǵan. Olar bet pishinin anyqtaýǵa kómektesetin 28 negizgi núkteni belgilep, bulshyqetterdiń súıekke bekiný erekshelikterin zerttegen. Osy derekter negizinde er adamnyń bet-beınesiniń shamamen qandaı bolǵanyn anyqtaǵan.
Rekonstrýktsııa barysynda er adamnyń jasy da eskerilip, oǵan tabıǵı saqal men teridegi jas erekshelikterine tán belgiler qosylǵan.
Tszıahý arheologııalyq eskertkishi Henan provıntsııasyndaǵy Ýıan ýezine qarasty attas aýyldyń mańynda ornalasqan. Bul qonys shamamen 9–7,5 myń jyl burynǵy erte neolıt dáýirine jatady jáne sol kezeńdegi iri mekenderdiń biri sanalady.
Arheologııalyq qazba jumystary kezinde bul jerden súıekten jasalǵan fleıtalar, tasbaqa saýyttary, qysh ydystar, tas quraldar jáne basqa da kóne jádigerler tabylǵan. Tszıahý eskertkishi Qytaıdyń Ortalyq jazyǵyndaǵy ejelgi tarıh pen mádenıetti zertteýde mańyzdy oryn alady.
Qazir Qytaıda arheologııalyq zertteýlerge tsıfrlyq tehnologııalar keńinen engizilip jatyr. Atap aıtqanda, jasandy ıntellekt, spýtnıktik túsirilim, ushqyshsyz ushý apparattary, úshólshemdi modeldeý jáne vırtýaldy shyndyq tehnologııalary tarıhı murany zertteý, qujattaý jáne saqtaý maqsatynda qoldanylǵan.
