Qytaı ǵalymdary seısmografty kıtterdi baqylaýǵa arnalǵan «stetoskopqa» aınaldyrdy
ASTANA. KAZINFORM – Qytaıdyń ońtústigindegi zertteýshiler jer silkinisterin baqylaýǵa arnalǵan jabdyqty sırek kezdesetin kıtterdi akýstıkalyq baqylaý júıesine beıimdedi, dep habarlaıdy Sınhýa agenttigi.
Jaǵalaýdaǵy seısmografty tereń oqytý algorıtmderimen biriktire otyryp, ǵalymdar joıylyp ketý qaýpi bar Braıd kıtteriniń tómen jıilikti sıgnaldaryn tirkeı alatyn ózindik «teńiz stetoskopyn» jasady.
Zertteý Geophysical Research Letters jýrnalynda jarııalandy. Jumysty Gýansı-Chjýan ýnıversıtetiniń dotsenti Sıao Chjo basqardy. Komanda jasandy ıntellekt modelin tańbalanǵan 1,7 mıllıonnan astam seısmıkalyq úlgiden turatyn derekter bazasynda oqytty. Nátıjesinde júıe kıtterdiń daýysyn 99 paıyz dáldikpen anyqtaı alady.
Júıeniń jumys isteý qaǵıdaty mynaǵan negizdelgen: janýarlardyń tómen jıilikti dybystary teńiz túbi arqyly araldyń jer qyrtysyna ótedi, al seısmometr olardy aıqyn mıkrodiril retinde tirkeıdi. Bul dybystardyń jıiligi nebári 5 Gts-ten bastalady, ıaǵnı adam estý qabiletiniń sheginen jáne kádimgi gıdrofondardyń kópshiligi anyqtaı alatyn deńgeıden áldeqaıda tómen.
Jańa ádis Ońtústik Qytaı teńizindegi Beıbý shyǵanaǵynda mekendeıtin Braıd kıtteriniń minez-qulqy týraly burynǵy túsinikterdi aıtarlyqtaı ózgertti. Buǵan deıin bul janýarlar sáýir aıyna qaraı atalǵan óńirden ketedi dep eseptelse, seısmıkalyq jazbalar olardyń qańtardan shildege deıin úzdiksiz bolǵanyn kórsetti.
Qurylǵylar tirkegen derekterdi jergilikti balyqshylar da rastady. Olar shilde aıynyń sońynda araldan shamamen 38 shaqyrym jerde kıtti baıqaǵan.
Ǵalymdardyń boljamynsha, bul tóńirek janýarlardyń kóbeıý aımaǵy retinde paıdalanylady. Óıtkeni tirkelgen yrǵaqty ımpýlster atalyq kıtterdiń juptasý kezeńindegi ánderine tán.
Beıhaı qalasyna jaqyn mańdaǵy sýlar Qytaıdaǵy Braıd kıtteriniń turaqty jaǵalaýlyq popýlıatsııasy mekendeıtin jalǵyz belgili oryn ári álemdegi osy túrdiń eń iri jaǵalaýlyq toptarynyń biri sanalady.
Sońǵy jyldary anyqtalǵan daraqtar sany 10-nan 70-ten astamǵa deıin ósken.
Zertteýshilerdiń aıtýynsha, bul ádis teńiz janýarlaryn jahandyq deńgeıde qorǵaý isine keń múmkindik ashady. Óıtkeni seısmıkalyq stantsııalar qazirdiń ózinde álemniń kóptegen núktesinde jumys istep tur, al olardy akýstıkalyq monıtorıngke beıimdeý qosymsha shyǵyndy kóp qajet etpeıdi.
Eske sala ketsek, buǵan deıin Qytaıda álemdegi alǵashqy avtonomdy basqarylatyn elektrondy mıkroskop jasalǵanyn jazdyq.
