Qysta nege kıikter qyrylady — komıtet túsindirdi
ASTANA. KAZINFORM — Áleýmettik jelilerde qysta kıikterdiń eldi mekenderge kirgen sátteri kórsetilgen beınejazbalar taralyp jatyr. Osyǵan qatysty Orman sharýashylyǵy komıteti túsinikteme berip ketti.
— Qys mezgilinde jekelegen aýmaqtarda kıikterdiń ólý jaǵdaılary, sondaı-aq olardyń eldi mekenderge ýaqytsha jaqyndaýy tirkeledi. Bul qubylys tabıǵı protsess jáne tabıǵı faktorlardyń jıyntyǵymen baılanysty ekenin atap ótken jón.
Kıik aýa raıy men azyqtyq jaǵdaılardyń ózgerýine baılanysty qonys aýdaryp turady. Temperatýranyń kúrt tómendeýi, qatty aıaz, qardyń kóp túsýi jáne topyraq betinde muz qabyǵynyń paıda bolýy jaǵdaılarynda janýarlardyń azyqtyq bazaǵa kirýi shekteledi, — delingen habarlamada.
Komıtet mamandarynyń málimetinshe, álsiregen túrleri dástúrli kóshi-qon baǵyttarynan aýytqyp, qoljetimdi azyq pen qolaıly jaǵdaı izdeý úshin eldi mekenderge kiredi. Mundaı minez-qulyq májbúrli sıpatta bolady jáne aýytqýǵa jatpaıdy, tabıǵı jaǵdaılarǵa jáne janýarlardyń fızıologııalyq jaǵdaıyna baılanysty bolady.
— Qys mezgilinde kıikter úshin eń qaýiptisi — jut, ıaǵnı qardyń betinde muz qabaty paıda bolyp, jemge qoljetimdilikti shekteıdi, qosymsha azyq berý is júzinde tıimdi emes. Keńestik jyldary janýarlardy ushaqtardan azyqtandyrýǵa talpynystar jasalǵan edi, biraq olardyń sany kóp bolǵan jaǵdaıda bul nátıje azdyq etedi: kıikter únemi qozǵalyp júredi, al jut pen jappaı qyrylý bolmaǵan jaǵdaıda qosymsha azyq berý múlde maǵynasyz.
Ádebı derekterge sáıkes, qolaıly jaǵdaılarda qys mezgilinde atalyq kıikterdiń qyrylýy 5–10%, al qatań qys kezinde bul kórsetkish 50–70%-ǵa jetedi, «júgirý kezeńindegi» atalyqtardyń tek 5–7%-y kóktemge deıin ómir súredi.
Popýlıatsııa sany shamamen 2 mln bolǵanda jáne atalyqtardyń úlesi 20% bolǵanda, qys basynda olardyń sany shamamen 400 myńǵa jetedi.
Osyǵan baılanysty, qolaıly jaǵdaılardyń ózinde atalyqtardyń tabıǵı ólimi keminde 20–40 myń bas deńgeıinde boljaýǵa múmkindik beredi, — deıdi Qazaqstandyq bıoártúrlilikti saqtaý qaýymdastyǵynyń ǵylym jónindegi dırektory Sergeı Sklıarenko.
Qys mezgilinde dalada kıikterdiń bir bóligi tabıǵı túrde qyrylady.
Ólekseler túlki, qarsaq, jyrtqysh qustar jáne basqa da óleksemen qorektenetin janýarlar úshin mańyzdy azyq kózine aınalady.
Osylaısha, janýarlardyń tabıǵı qyrylýy jáne olardyń ólekselerin basqa túrlerdiń paıdalanýy — zat pen energııanyń tabıǵı aınalymynyń bir bóligi. Bul dala ekojúıesindegi tepe-teńdikti saqtaýǵa jáne faýnanyń ártúrli ókilderiniń tirshiligin qamtamasyz etýge yqpal etedi.
— Búgingi tańda jaǵdaı turaqty jáne komıtettiń turaqty baqylaýynda, sondaı-aq ǵylymı uıymdardyń qadaǵalaýynda. Kún saıyn kıikterdiń jaǵdaıyna monıtorıng júrgizilip, olardyń kóshi-qonyna áser etetin faktorlarǵa taldaý jasalady, — delingen komıtet habarlamasynda.
Aıta ketelik Atyraýda kıikter aýyl ishinde jaıylyp júrgeni týraly jazǵan edik.